Η «βρώμικη» αλήθεια για τη συστηματική ρύπανση στον Κηφισό

Επιθεωρητές της ποιότητας των υδάτων στον Κηφισό λένε στο CNN Greece ότι «η παρακηφίσια ζώνη χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια για την απόρριψη υγρών αποβλήτων και βιομηχανικών λυμάτων».

«Ακόμη και μετά τη μετεγκατάσταση πολλών βιομηχανιών, μικρές βιοτεχνίες, μαρμαράδικα, και συνεργεία αυτοκινήτων εξακολουθούν να απορρίπτουν απόβλητα και οι αγωγοί ομβρίων υδάτων χρησιμοποιούνται συχνά ως διέξοδος για την παράνομη διάθεση υγρών αποβλήτων μαζί με τα όμβρια στον Κηφισό» λένε στο CNN Greece άνθρωποι με γνώση των εν εξελίξει ερευνών.

Αυτό άλλωστε διαπιστώθηκε και στην περίπτωση του βυτιοφόρου, που έφερε ξανά στο προσκήνιο την ρύπανση του Κηφισού.

Όπως ανέφεραν αστυνομικές πηγές, υπήρχαν πληροφορίες ότι βυτιοφόρα συγκεκριμένης εταιρείας είχαν τοποθετήσει σωλήνα σε αγωγό ομβρίων υδάτων σε χώρο βενζινάδικου στο Αιγάλεω, τον οποίο συνέδεαν στα βυτιοφόρα και άδειαζαν τα απόβλητα.

Ο υπόγειος αυτός αγωγός κατέληγε στον Κηφισό και από εκεί στη θάλασσα, όπως διαπίστωσε και συνεργείο της ΕΥΔΑΠ σε αυτοψία του.

«Περαιτέρω υποβάθμιση των υδάτων τα τελευταία πέντε χρόνια»

«Τα τελευταία περίπου πέντε χρόνια, στις δειγματοληψίες που πραγματοποιούμε, καταγράφεται περαιτέρω υποβάθμιση των υδάτων στον Κηφισό» όπως εξηγεί χαρακτηριστικά μιλώντας στο CNN Greece ο ερευνητής εσωτερικών υδάτων του ΕΛΚΕΘΕ Ηλίας Δημητρίου.

Το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών διενεργεί συστηματικά εποχιακές δειγματοληψίες στον Κηφισό από το 2012 μέχρι και σήμερα. Έχοντας εγκαταστήσει ένα δίκτυο τεσσάρων σταθμών παρακολούθησης στον κύριο ρου του Κηφισού και ακόμη τριών στα παρακλάδια του, ο κ. Δημητρίου επισημαίνει πως διαπιστώνεται ότι «στο 80%-90% των δειγματοληψιών καταγράφεται μία μέτρια έως και φτωχή κατάσταση στην ποιότητα των υδάτων».

Οι παρακάτω χάρτες που μοιράστηκε ο ερευνητής με το CNN Greece και οι οποίοι έχουν αντληθεί από την ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΚΛΙΚ ΕΔΩ) αποτυπώνουν με κόκκινο και πορτοκαλί χρώμα την επιβάρυνση των υδάτων των ποταμών της Αττικής.

PHOTO 1 / 2

Να σημειωθεί ότι, η ποιότητα των υδάτων στα ποτάμια αξιολογείται σε μία κλίμακα πέντε βαθμών από υψηλή έως πολύ φτωχή.

Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψιν, όπως σημειώνει ο κ. Δημητρίου, είναι ορισμένα βασικά φυσικοχημικά στοιχεία, αλλά και βιολογικά στοιχεία, δηλαδή τους οργανισμούς που διαβιούν στο νερό, διότι, όπως εξηγεί «ακριβώς αυτά τα στοιχεία μας προσφέρουν πληροφορίες για την ποιότητα των υδάτων μακροπρόθεσμα».

«Αυτοί οι οργανισμοί έχουν μεγαλύτερη μνήμη και ενώ τα χημικά στοιχεία μας δείχνουν την εικόνα εκείνης της στιγμής, τα βιολογικά μας δείχνουν την προϊστορία και το αποτύπωμα της ρύπανσης» στους «κατοίκους» του οικοσυστήματος.

Στο «κόκκινο» ο Κηφισός από τη Δεκελείας μέχρι και τον Κόκκινο Μύλο

Με βάση, λοιπόν, αυτά τα δεδομένα, η μεγαλύτερη υποβάθμιση των υδάτων στον Κηφισό εντοπίζεται μεταξύ της οδού Δεκελείας και του Κόκκινου Μύλου, όπου, σύμφωνα με τον ερευνητή του ΕΛΚΕΘΕ, «τα τελευταία πέντε χρόνια φαίνεται να επιδεινώνεται περαιτέρω».

Μάλιστα, ακόμη και στο κανάλι, δηλαδή, τα κατώτερα τμήματα του ποταμού, όπου είναι κλειστός ή τσιμεντοποιημένος, οι χημικές και φυσικοχημικές μετρήσεις επιβεβαιώνουν επίσης την επιβαρυμένη κατάσταση, του υδάτινου όγκου που κάποτε αποτελούσε τον μεγαλύτερο ποταμό της Αττικής.

Τα μόνα δείγματα που αποτυπώνουν καλύτερη ποιότητα ελήφθησαν κυρίως προς το βουνό, την Πάρνηθα, διευκρινίζει ο κ. Δημητρίου.

«Υπάρχουν οργανισμοί που είναι ανθεκτικοί στη ρύπανση και άλλοι πιο ευαίσθητοι. Επομένως εάν σε ένα σημείο καταγράφονται κυρίως οργανισμοί ανθεκτικοί στη ρύπανση και λείπουν εκείνοι που είναι ευαίσθητοι, αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχει πρόβλημα. Μάλιστα, σε ορισμένα σημεία μπορεί να λείπουν και όλοι οι οργανισμοί» αναφέρει ο ερευνητής του ΕΛΚΕΘΕ. Πρόκειται για οργανισμούς όπως «προνύμφες κουνουπιών, λιβελούλες, κάποια έντομα, προνύμφες εντόμων, δηλαδή βενθικοί οργανισμοί» συμπληρώνει ο ίδιος.

Ανεπεξέργαστα απόβλητα με «υψηλό φορτίο» απορρίφθηκαν στον Κηφισό

Αυτή είναι η «μεγάλη» εικόνα. Στο πρόσφατο περιστατικό ρύπανσης που καταγράφηκε, κατά την αυτοψία περιβαλλοντολόγου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας διαπιστώθηκε ότι στον Κηφισό απορρίφθηκαν βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας.

Σύμφωνα με πληροφορίες του CNN Greece, τα απόβλητα αναγνωρίστηκαν ως ανεπεξέργαστα βιομηχανικά με «υψηλό φορτίο» τα οποία φαίνεται να «ταξίδεψαν» μέχρι και τον Σαρωνικό.

Μέχρι στιγμής, δεν έχουν κριθεί τοξικά, αλλά οι λεπτομέρειες των ρύπων δεν μπορούν να δημοσιοποιηθούν λόγω της εν εξελίξει προκαταρκτικής έρευνας.

«Επιστράτευση» της τεχνολογίας στη «μάχη» της παρακολούθησης

Τα δεδομένα αυτά καταδεικνύουν τις μακροχρόνιες τάσεις και επιπτώσεις της ρύπανσης στον Κηφισό και μπορούν να συμβάλουν στη χάραξη ενός σχεδίου αποκατάστασης στις υποβαθμισμένες περιοχές. Για τον εντοπισμό, όμως των ρυπαντών, χρειάζεται, όπως υπογραμμίζει ο κ. Δημητρίου «μια πιο συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας στο χρόνο και στο χώρο».

«Αν θέλουμε να βρούμε από πού προέρχεται το πρόβλημα και τι είδους λύματα επιβαρύνουν το περιβάλλον, αστικά ή βιομηχανικά θα πρέπει να αναπτυχθούν εργαλεία παρακολούθησης που θα μας δίνουν σε πραγματικό χρόνο την εικόνα της κατάστασης» αναφέρει ο ερευνητής.

«Να χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία, δηλαδή, προς όφελος της βελτίωσης των ελέγχων και της μείωσης του προβλήματος. Γιατί όταν υπάρχει ένα σύστημα ελέγχου που είναι πιο “έξυπνο” και πιο αποτελεσματικό, αυτό το πλέγμα παρακολούθησης λειτουργεί αποτρεπτικά και για αυτούς που ρυπαίνουν» τονίζει.

«Επιτακτική η ενίσχυση των δημόσιων ελεγκτικών μηχανισμών»

Δεδομένης της έκτασης του φαινομένου και της μακροχρόνιας ρύπανσης του Κηφισού, ειδικοί του χώρου χαρακτηρίζουν επιτακτική την ανάγκη ενίσχυσης των δημόσιων ελεγκτικών μηχανισμών με επαρκές προσωπικό, μέσα, εκπαίδευση και ανεξαρτησία δράσης.

Η χρήση σύγχρονων μέσων παρακολούθησης της κίνησης και διακίνησης των αποβλήτων σε πραγματικό χρόνο, τα οποία μπορούν να καταγράφουν την πορεία τους χωρίς να μπορούν να παρακαμφθούν, θα συνέβαλε σημαντικά στην αντιμετώπιση του φαινομένου, όπως επισημαίνουν.

Παράλληλα, όμως, εκφράζουν την ανησυχία πως «οι έλεγχοι για την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας δεν μπορούν να εκχωρούνται σε τρίτους», ώστε να λογοδοτούν οι ρυπαίνοντες.

«Δεν βλέπουμε τη βιομηχανία ως εχθρό»

Σε αυτή τη «μάχη», όπως επισημαίνει ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΕΝ, κ. Βαρελίδης, «δεν βλέπουμε τη βιομηχανία ως εχθρό».

Όπως εξηγεί «το ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος και της τήρησης των κανόνων, έχει μια περιβαλλοντική διάσταση, αλλά και μία διάσταση υγιούς ανταγωνισμού».

«Αν κάποιος παραβιάζει τους περιβαλλοντικούς όρους που πρέπει να τηρεί, αυτό σημαίνει ότι έχει ένα αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα» υπογραμμίζει και σημειώνει πως γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο κλιμάκια του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας διενεργούν τακτικούς και έκτακτους ελέγχους.

«Ο ρόλος του ελέγχου καταρχήν στοχεύει στον εντοπισμό των προβλημάτων, ώστε να ακολουθήσουν οι κατάλληλες συστάσεις και εν συνεχεία να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο διενεργείται η διαχείριση των αποβλήτων ή των λυμάτων» τονίζει χαρακτηριστικά.

Καθιστά, όμως, σαφές, ότι «όταν διαπιστώνονται παραβάσεις οι οποίες είναι σημαντικές ή πολύ σημαντικές, επιβάλλονται και οι αντίστοιχες κυρώσεις».

«Είμαστε στο πλευρό της βιομηχανίας και της οικονομικής δραστηριότητας, ώστε να μπορέσει να βελτιώσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις» σημειώνει, για να προσθέσει πως «πολλές φορές προκύπτουν επιπτώσεις, όχι από δόλο, αλλά περισσότερο από αμέλεια και από κακές πρακτικές που μπορεί ακόμα να μην είναι σε γνώση της εκάστοτε εταιρείας. Όλα αυτά όμως αξιολογούνται και συνεκτιμώνται στον καταλογισμό των κυρώσεων που τελικά επιβάλλονται».