Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Ένας απλός οδηγός μέσα από πέντε ερωτήσεις – απαντήσεις

Τι είναι όμως οι ενδιάμεσες εκλογές;

Ποιο είναι το μεγάλο διακύβευμα για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και ποια τα «καυτά» ζητήματα για τους Αμερικανούς;

Τι ψηφίζουν τώρα οι Αμερικανοί;

Στις 3 Νοεμβρίου, οι Αμερικανοί καλούνται στις κάλπες.

Οι ενδιάμεσες εκλογές διεξάγονται στη μέση της τετραετούς θητείας ενός προέδρου, και δίνουν στους Αμερικανούς πολίτες τη δυνατότητα να αξιολογήσουν την πορεία της κυβέρνησης.

Δεν εκλέγουν νέο πρόεδρο, αλλά ψηφίζουν για την ανανέωση του Κογκρέσου, του νομοθετικού σώματος των ΗΠΑ.

Το Κογκρέσο αποτελείται από δύο σώματα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία. Στις ενδιάμεσες εκλογές θα ανανεωθούν και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, των βουλευτών δηλαδή, η θητεία των οποίων είναι διετής.

Την ίδια ώρα, ανανεώνονται και 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Οι γερουσιαστές εκλέγονται για εξαετή θητεία και μεταξύ άλλων, εγκρίνουν ή μπλοκάρουν νομοσχέδια που προωθεί η Βουλή των Αντιπροσώπων.

Στις 3 Νοεμβρίου, οι ψηφοφόροι θα επιλέξουν και τους τοπικούς κυβερνήτες τους, με τις αναμετρήσεις στην Καλιφόρνια, τη Φλόριντα και το Μίσιγκαν να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Οι εκλογές γίνονται κάθε χρόνο εκλογών την πρώτη Τρίτη του Νοεμβρίου, αρκεί να έχει προηγηθεί τουλάχιστον μία Δευτέρα.

Η επιλογή αυτή χρονολογείται από τον 19ο αιώνα και συνδέεται με την αγροτική κοινωνία της εποχής.

Ο Νοέμβριος επιλέχθηκε επειδή η συγκομιδή είχε ολοκληρωθεί και δεν είχαν ακόμη φτάσει οι βαριές χειμερινές καιρικές συνθήκες.

Η Τρίτη θεωρήθηκε η καταλληλότερη ημέρα, καθώς οι αγρότες μπορούσαν να ταξιδέψουν τη Δευτέρα για να φτάσουν στα εκλογικά κέντρα, έχοντας περάσει την Κυριακή σε θρησκευτικές δραστηριότητες, και να επιστρέψουν εγκαίρως στις εργασίες τους τις επόμενες ημέρες.

Ποια είναι τα «καυτά» θέματα;

Οι Αμερικανοί οδεύουν στις κάλπες την ώρα που βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Η τιμή των καυσίμων έχει αυξηθεί περίπου κατά 40% από την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ, το καλάθι του σούπερ μάρκετ έχει γίνει σαφώς ακριβότερο ενώ το κόστος της στέγασης και υγειονομικής περίθαλψης έχουν φτάσει πλέον σε δυσθεώρητα ύψη.

Δημοσκοπήσεις, μεταξύ των οποίων και της Pew, δείχνουν ότι είναι το νούμερο ένα ζήτημα των ψηφοφόρων σε ποσοστό 84%.

Ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο που έχει θέσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed), εν μέρει λόγω του πολέμου που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο. Οι Δημοκρατικοί κατηγορούν επίσης τον Τραμπ ότι οι εμπορικοί δασμοί που έβαλε στην αρχή της θητείας του έχουν αυξήσει τις τιμές στο ράφι για τους Αμερικανούς.

Το 57% των πολιτών απάντησε πως και η εξωτερική πολιτική είναι σημαντική για την ψήφο τους. Ωστόσο, όπως φαίνεται δεν τους απασχολεί τόσο πολύ η σύγκρουση με το Ιράν όσο πώς επηρεάζει αυτή τις τιμές της ενέργειας.

Ένα ακόμη «φλέγον» ζήτημα των εκλογών είναι η μετανάστευση: οι Ρεπουμπλικάνοι λένε πως ο Τραμπ έχει τηρήσει μέχρι κεραίας τις προεκλογικές του δεσμεύσεις. Και όντως, ο συνοριακός έλεγχος έχει γίνει πολύ αυστηρότερος.

Ταυτόχρονα όμως η κυβέρνηση Τραμπ έχει ξεκινήσει και μια ευρεία επιχείρηση καταστολής της παράνομης μετανάστευσης εντός των τειχών -κάτι που έχει πολλάκις ξεσηκώσει σφοδρές αντιδράσεις λόγω των υπερεξουσιών των πρακτόρων της ICE αλλά και των βίαιων -και ενίοτε θανατηφόρων- πρακτικών που υιοθετούν.

Είναι ενδεικτικό ότι σε δημοσκόπηση του Fox, το 59% των ερωτηθέντων απάντησε πως η ICE«παραείναι επιθετική».

Στην προεκλογική ατζέντα φαίνεται πως μπήκε πρόσφατα και το ζήτημα της Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο απασχολεί έντονα την αμερικανική κοινή γνώμη τις τελευταίες εβδομάδες.

Τόσοι οι Δημοκρατικοί όσο και οι Ρεπουμπλικανοί συμφωνούν ότι θα πρέπει να υπάρχει ρύθμιση της νέας τεχνολογίας, κάτι που δεν βρίσκει όμως σύμφωνο τον Ντόναλντ Τραμπ.

Τι μπορεί να πάει στραβά για τον Τραμπ;

Το Κογκρέσο είναι ένας από τους τρεις κλάδους της αμερικανικής κυβέρνησης, μαζί με την προεδρία και τη δικαστική εξουσία. Το ποιος το ελέγχει έχει ιδιαίτερη σημασία για το νομοθετικό έργο της κυβέρνησης.

Αυτή τη στιγμή οι Ρεπουμπλικανοί ελέγχουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου –τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία.

Η πλειοψηφία τους στην Βουλή είναι ισχνή με μόλις 218 έδρες –τον κατώτατο αριθμό για να την ελέγχουν- συν έναν ανεξάρτητο που συνήθως ψηφίζει υπέρ των ρεπουμπλικανικών θέσεων.

Στη Γερουσία οι Ρεπουμπλικανοί έχουν 53 έδρες και θα αλλάξει χέρια μόνο εάν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να εξασφαλίσουν 51 έδρες.

Σε περίπτωση που τα δύο μεγάλα κόμματα ισοψηφίσουν με 50 έδρες το καθένα, τότε λαμβάνεται υπόψιν η ψήφος του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς που φυσικά είναι Ρεπουμπλικανός.

Αν ο Τραμπ χάσει την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων στις ενδιάμεσες εκλογές, οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να μπλοκάρουν ή να καθυστερούν νομοσχέδια της κυβέρνησής του, να ξεκινούν έρευνες για τις αποφάσεις και τις ενέργειές του και να ασκούν ισχυρότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Αν χάσει και τη Γερουσία, θα γίνει ακόμη δυσκολότερο να προωθήσει τη νομοθετική του ατζέντα, ενώ θα περιοριστεί η δυνατότητά του να εξασφαλίζει την έγκριση διορισμών σε σημαντικές κρατικές θέσεις και στην ομοσπονδιακή Δικαιοσύνη.

Φυσικά, εάν το Ρεπουμπλικανικό κόμμα συνεχίσει να ελέγχει το Κογκρέσο, τότε ο Αμερικανός πρόεδρος θα συνεχίσει απροβλημάτιστα τη θητεία του.

Παραδοσιακά, όμως, οι ψηφοφόροι τείνουν να «τιμωρούν» τον εν ενεργεία πρόεδρο στις ενδιάμεσες εκλογές.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν χαμηλό ποσοστό αποδοχής για τον πρόεδρο.

Στις αρχές της θητείας του το 50% των πολιτών ήταν ευχαριστημένο από το έργο του, ποσοστό που πλέον έχει περιοριστεί στο 37% ενώ το 61% δήλωσε πως είναι δυσαρεστημένο από την απόδοσή του.

Οι πολιτείες – κλειδιά που θα κρίνουν τη Γερουσία

Οι Δημοκρατικοί έχουν αρχίσει να φέρνουν καλύτερα αποτελέσματα σε πολιτείες που συνήθως γέρνουν προς τους Ρεπουμπλικανούς υποψήφιους για τη Γερουσία.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Δημοκρατικοί έχουν προβάδισμα στις συνήθως «κόκκινες» πολιτείες του Οχάιο, της Αλάσκα και του Τέξας ενώ δεν αποκλείεται να βαφτεί «μπλέ» και το Κάνσας –κάτι που δεν έχει γίνει τα τελευταία 94 χρόνια.

Για να κερδίσουν τη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να διατηρήσουν τρεις έδρες που ήδη κατέχουν και να καταφέρουν να εξασφαλίσουν άλλες τέσσερις.

Το CNNi έχει δημιουργήσει τη λίστα με τις 10 πολιτείες που πιθανότατα να αλλάξουν χέρια φέτος. Αυτές είναι η Βόρεια Καρολίνα, το Οχάιο, η Αλάσκα, το Μέιν, το Τέξας, το Μίσιγκαν, η Άιοβα, το Νιου Χάμσαϊρ, το Κάνσας και η Τζόρτζια.

Δεν μπορούν να αποκλειστούν επίσης «καραμπόλες» για τους Ρεπουμπλικάνους στη Νεμπράσκα, τη Νότια Καρολίνα, το Μισισίπι και τη Μινεσότα –κάτι που όμως προσώρας μοιάζει απίθανο.

Πώς εμπλέκεται ο Ντόναλντ Τραμπ σε αυτές τις εκλογές;

Παρότι ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι στα ψηφοδέλτια, είναι αδιαμφισβήτητο ότι επηρεάζει τις προεκλογικές καμπάνιες των Ρεπουμπλικανών υποψήφιων.

Από το 1950 και μέχρι σήμερα, μόνο ένας Αμερικανός πρόεδρος είχε ποσοστό αποδοχής χαμηλότερο από 40% πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές: ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος.

Το 2006, ο Μπους είχε τη στήριξη μόλις του 36% των πολιτών και έχασε 30 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων και έξι στη Γερουσία.

Παρά τα χαμηλά του ποσοστά ο Τραμπ έχει δεσμευτεί ότι θα πραγματοποιήσει -και έχει ήδη ξεκινήσει- πολλές ομιλίες σε πολιτείες και περιφέρειες όπου οι Δημοκρατικοί έχουν αρχίσει να κερδίζουν έδαφος, σε μια προσπάθεια να βοηθήσει τους υποψήφιους των Ρεπουμπλικανών.