Μητσοτάκης στη WSJ: Στόχος ανάπτυξη με διπλάσιο ρυθμό από την ευρωζώνη – Το δίλημμα των εκλογών

Ο πρωθυπουργός έδωσε έμφαση στην πρόοδο που έχει σημειωθεί σε δημοσιονομικό επίπεδο και στην ενίσχυση της διεθνούς θέσης της χώρας, παραδέχθηκε ωστόσο ότι η οικονομική ανάκαμψη δεν έχει αποτυπωθεί ακόμη επαρκώς στο διαθέσιμο εισόδημα και στην καθημερινότητα των νοικοκυριών.

Στο επίκεντρο της συνέντευξης του βρέθηκε η απόσταση ανάμεσα στις θετικές επιδόσεις των οικονομικών δεικτών και στην πραγματική εμπειρία των πολιτών, με τον ίδιο να αναγνωρίζει ότι η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών προς την ελληνική οικονομία. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα έφερε το κόστος δανεισμού της χώρας, σημειώνοντας ότι, παρά την αναταραχή στις αγορές ομολόγων, η Ελλάδα μπορεί πλέον να δανείζεται φθηνότερα από τέσσερα κράτη των G7.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε, παράλληλα, τη δημοσιονομική υπεραπόδοση με τη δυνατότητα άσκησης κοινωνικής πολιτικής. Όπως υποστήριξε, τα πρωτογενή πλεονάσματα δημιουργούν περιθώρια για παρεμβάσεις στήριξης των εισοδημάτων και στοχευμένα μέτρα ανακούφισης, χωρίς να απαιτείται επιστροφή σε πολιτικές νέας λιτότητας.

Ολόκληρη η συνέντευξη

Πώς θα λέγατε ότι έχει αλλάξει η Ελλάδα από την εποχή της οικονομικής κρίσης;

Οταν αναλάβαμε για πρώτη φορά τη διακυβέρνηση της χώρας, το 2019, η Ελλάδα εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει δυσκολίες μετά από μια δεκαετία σκληρής λιτότητας. Χάσαμε το 25% του ΑΕΠ μας και, ειλικρινά, δεν υπήρχαν πολλές ελπίδες για την Ελλάδα, θεωρούνταν μία χώρα στην οποία ήταν σχεδόν αδύνατη η υλοποίηση μεταρρυθμίσεων. Θα έλεγα όμως ότι, 7,5 χρόνια αργότερα, αν εξετάσει κανείς τη συνολική πρόοδο που έχουμε σημειώσει, πιστεύω ότι όσα έχουμε πετύχει είναι πραγματικά αξιοσημείωτα. Είμαστε πλέον μία χώρα που αναπτύσσεται με πολύ υψηλότερο ρυθμό από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Καταγράφουμε συνεχώς πρωτογενή πλεονάσματα, το χρέος μειώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ, έχουμε αποκαταστήσει τη συνολική αξιοπιστία της Ελλάδας, προσελκύουμε σημαντικές ροές ξένων άμεσων επενδύσεων. Και όλα αυτά αντανακλώνται στον τρόπο με τον οποίο μας αντιμετωπίζουν οι αγορές. Σε μια εποχή που οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων βρίσκονται σε κατάσταση αναταραχής, η Ελλάδα δανείζεται με χαμηλότερο επιτόκιο από τέσσερις εκ των επτά χωρών του G7. Δεν νομίζω ότι πριν από μερικά χρόνια πολλοί θα πίστευαν ότι κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατό.

Ταυτόχρονα, δημιουργούμε υγιή πρωτογενή πλεονάσματα που μας επιτρέπουν να προσφέρουμε στοχευμένα μέτρα στήριξης για να βοηθήσουμε τον ελληνικό λαό να αντιμετωπίσει την κρίση του κόστους ζωής. Η κρίση του κόστους ζωής είναι πολύ πραγματική, αποτελεί την πρώτη ανησυχία των Ελλήνων. Δεν υπάρχει μαγική λύση. Ωστόσο, τουλάχιστον βρισκόμαστε σε θέση να μην επιβάλλουμε μέτρα λιτότητας -πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναγκάζονται να το κάνουν αυτό- και να προσφέρουμε στοχευμένα μέτρα εισοδηματικής στήριξης, εστιάζοντας ταυτόχρονα στη συνεχή μείωση του φορολογικού βάρους για τις ελληνικές επιχειρήσεις και τους Ελληνες πολίτες.

Εχετε λοιπόν θέσει υπό έλεγχο το ζήτημα του χρέους, αλλά οι μισθοί παραμένουν αρκετά χαμηλοί και το ΑΕΠ δεν έχει επιστρέψει στα προ της κρίσης επίπεδα. Τι πρέπει να κάνετε για να ενισχυθεί η ανάπτυξη;

Εχετε δίκιο να επισημαίνετε ότι οι μισθοί παραμένουν σχετικά χαμηλοί, αλλά είναι σημαντικά υψηλότεροι από ό,τι ήταν πριν από επτά χρόνια. Και αν εξετάσετε τον μέσο μισθό, θα διαπιστώσετε ότι έχει επίσης αυξηθεί σημαντικά. Βεβαίως, η κρίση του κόστους ζωής και η γενική αύξηση των τιμών των αγαθών έχει καταστήσει μη ορατό ένα μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης. Επομένως, αν εξετάσω τους στόχους μου για τα επόμενα χρόνια -και έχουμε εκλογές το 2027-, αυτό που προτείνω στον ελληνικό λαό είναι ένα είδος νέου συμβολαίου, στο πλαίσιο του οποίου θα θέσουμε ως στόχο την ανάπτυξη με ρυθμό τουλάχιστον διπλάσιο από αυτόν της υπόλοιπης ευρωζώνης. Αυτός είναι ο τρόπος για να μειώσουμε περαιτέρω την ανεργία, να αυξήσουμε τους μισθούς και να αυξήσουμε το διαθέσιμο εισόδημα. Ασφαλώς, αυτή η ανάπτυξη πρέπει να βασίζεται στις επενδύσεις.

Είστε ικανοποιημένος με το είδος των επενδύσεων που δέχεστε; Διευρύνεται το χαρτοφυλάκιο πέρα από τους τομείς των ακινήτων και του τουρισμού;

Πιστεύω ότι αυτό που επισημαίνετε είναι πολύ σημαντικό. Η οικονομία μας δεν βασίζεται μόνο σε έναν τομέα. Φυσικά, ο τουρισμός είναι πολύ σημαντικός. Υποδεχόμαστε πάνω από 35 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Βρίσκουν μια πολύ όμορφη χώρα που προσφέρει εξαιρετικές υπηρεσίες σε τιμές που, κατά τη γνώμη μου, παραμένουν πολύ ανταγωνιστικές. Ομως, δεν πρόκειται μόνο για τον τουρισμό και τα ακίνητα. Πρόκειται για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τον αγροδιατροφικό τομέα, τα φαρμακευτικά προϊόντα, την εφοδιαστική αλυσίδα. Η ναυτιλία αποτελεί έναν τομέα που, όπως γνωρίζετε, παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για ξένους επενδυτές. Και, φυσικά, υπάρχει ο κλάδος της τεχνολογίας.

Πώς θα λέγατε ότι έχει αλλάξει το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των Ελλήνων πολιτών και του κράτους από την κρίση και μετά;

Οι Ελληνες δοκιμάστηκαν πολύ κατά τη διάρκεια της κρίσης. Και πιστεύω ότι αυτός ο πόνος επιδεινώθηκε σε κάποιο βαθμό από το γεγονός ότι, εν μέσω της κρίσης, εκλέξαμε μια λαϊκιστική κυβέρνηση της ριζοσπαστικής αριστεράς, που συμμάχησε με την άκρα δεξιά και υποσχέθηκε στους πολίτες μαγικές λύσεις στα προβλήματά τους. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν ότι παραλίγο να οδηγηθούμε σε πλήρη καταστροφή. Ετσι παρατείναμε, αχρείαστα, την κρίση κατά τέσσερα χρόνια. Οι Ελληνες είναι, λοιπόν, επιφυλακτικοί. Το νέο συμβόλαιο, όμως, πρέπει να βασίζεται πρώτα απ’ όλα στην εμπιστοσύνη. Η εμπιστοσύνη χτίζεται εστιάζοντας στη λογοδοσία και διασφαλίζοντας ότι μπορείς πράγματι να το υλοποιήσεις αυτά που υπόσχεσαι στους πολίτες. Ετσι, όταν εξετάζω την οικονομία για παράδειγμα, ποια είναι η κύρια πρόκλησή μου; Σε μακροοικονομικό επίπεδο έχουμε εξαιρετικές επιδόσεις, θέλω αυτό να μετουσιωθεί σε καλύτερη ζωή για τους απλούς πολίτες.

Εχουμε φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο; Η ειλικρινής απάντηση είναι όχι, δεν είμαστε εκεί όπου θέλω να είμαστε. Αν όμως μιλώ μόνο για την μακροοικονομία, αν μιλάω μόνο για τη διαφορά στα επιτόκια και για τις εκθέσεις των οίκων αξιολόγησης, παραβλέπω το άλλο μέρος της εξίσωσης. Πρέπει λοιπόν να αναγνωρίσουμε ότι οι πολίτες αντιμετωπίζουν δυσκολίες, αλλά πρέπει επίσης να διασφαλίσουμε ότι αυτά που τους λέμε είναι πραγματικά ρεαλιστικά. Διότι ο πειρασμός να δώσουμε υπερβολικές υποσχέσεις και να περάσουμε κάτω από τον πήχυ στα έργα είναι πάντα υπαρκτός, αλλά αυτό είναι τελικά που διαρρηγνύει το κοινωνικό συμβόλαιο και καταστρέφει τις σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ της κυβέρνησης και των πολιτών.

Οφείλω να πω ότι από τις συζητήσεις μου εδώ με απλούς Ελληνες πολίτες έχω την εντύπωση πως ο μέσος Ελληνας γνωρίζει πολύ περισσότερα για τους προϋπολογισμούς, τα ελλείμματα και τη δημοσιονομική πολιτική από ό,τι, για παράδειγμα, ο μέσος Αμερικανός.

Ναι, γιατί βιώσαμε τον πόνο. Εχουμε πλέον γνώση και πιστεύω ότι δεν θα επιστρέψουμε ποτέ σε μια περίοδο όπου δανειζόμαστε πέρα από τις δυνατότητές μας. Αυτή είναι προσωπική μου δέσμευση. Είμαι υπερήφανος για το γεγονός μειώνουμε το χρέος μας με τόσο γρήγορους ρυθμούς, γιατί η επόμενη γενιά, η γενιά και των δικών μου παιδιών, θα κληρονομήσει μικρότερο βάρος χρέους από εκείνο που κληρονόμησα εγώ. Αν αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να λαμβάνω επώδυνες αποφάσεις ή να λέω στους πολίτες «κατανοώ τις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε, κατανοώ ότι ζητάτε περισσότερα, αλλά αν ικανοποιούσα τώρα αυτά τα αιτήματα, θα προκαλούσα μεγαλύτερες δυσκολίες στο μέλλον», οφείλω να είμαι απολύτως ειλικρινής και να τους το εξηγώ.

Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα διδάγματα που μπορούν να αντλήσουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες από την εμπειρία της Ελλάδας;

Οπως ξέρετε, κάθε χώρα είναι διαφορετική. Αν όμως κάνω μία ανασκόπηση όσων έχουμε πετύχει, θα έλεγα το πρώτο δίδαγμα είναι πως οι μεταρρυθμίσεις αποδίδουν. Οι δύσκολες μεταρρυθμίσεις που προωθείς ως πολιτικός αποφέρουν, πράγματι, απτά αποτελέσματα. Ωστόσο, πρέπει να περάσεις από μία περίοδο κατά την οποία καλείσαι να διαχειριστείς το πολιτικό κόστος. Σε τελική ανάλυση, πρέπει να επιτυγχάνεις αποτελέσματα, γιατί αν δεν το κάνεις οι πολίτες θα αναζητήσουν άλλη εναλλακτική λύση. Πιστεύω ότι το πραγματικό δίλημμα στις επόμενες εκλογές είναι ανάμεσα στη ρεαλιστική ελπίδα και στους πειραματισμούς, ιδίως σε μία συγκυρία κατά την οποία η σταθερότητα είναι απαραίτητη.

Τι θα συμβουλεύατε, λοιπόν, τους ομολόγους σας στη Γαλλία;

Δεν μου αρέσει να δίνω συμβουλές. Διατηρώ εξαιρετικές σχέσεις με τη Γαλλία, καθώς και προσωπική σχέση με τον Γάλλο Πρόεδρο, τον Εμανουέλ Μακρόν. Ωστόσο, πιστεύω η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει κάποια στιγμή, ασφαλώς, να μειώσει το έλλειμμα. Οχι επειδή το ζητά η Ευρωπαϊκή Ενωση, αλλά επειδή οι αγορές είναι αμείλικτες απέναντι στις χώρες που δεν επιτυγχάνουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους.

Και πώς εξασφαλίζετε τη στήριξη των πολιτών σε τέτοια πολιτική;

Η εφαρμογή μέτρων λιτότητας δεν είναι ποτέ εύκολη. Ευτυχώς έχουμε αφήσει στο παρελθόν αυτή την περίοδο. Αν όμως χρειαστεί να εφαρμόσετε μέτρα λιτότητας, φροντίστε να το κάνετε στην αρχή της θητείας σας. Αυτή είναι η μόνη συμβουλή που θα μπορούσα να δώσω, γιατί τα μέτρα αυτά αποδίδουν, αλλά βραχυπρόθεσμα έχουν επώδυνες συνέπειες.

Αναφερθήκατε στις τιμές ενέργειας και στο κόστος ζωής. Οι αγορές, γενικότερα, βρίσκονται σε αναταραχή. Ανησυχείτε μήπως όλες αυτές οι αντιξοότητες εκτροχιάσουν την Ελλάδα από την πορεία που ακολουθεί σήμερα;

Οχι, δεν θα μας βγάλουν από την πορεία μας, αλλά θα μας δυσκολέψουν. Πιστεύω ότι οι Ελληνες κατανοούν πως πρόκειται για μια κρίση που δεν προκαλέσαμε εμείς. Υπάρχει ένας πόλεμος. Ακόμη και ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ θεωρώ ότι αναγνώρισαν ότι ο πόλεμος είχε επίδραση, σε κάποιον βαθμό, στα εκλογικά αποτελέσματα την περασμένη εβδομάδα. Οπότε, ναι, θα μας δυσκολέψει, γιατί ο πληθωρισμός έχει μεγάλο πολιτικό κόστος για τους κυβερνώντες. Δεν πρόκειται, όμως, να μας βγάλει από την πορεία μας. Η δημοσιονομική ισορροπία πρόκειται να διατηρηθεί. Φυσικά, αν τα πράγματα επιδεινωθούν ξανά -δεν είναι αυτή η πρόβλεψή μου, αλλά ποιος ξέρει τι μπορεί να συμβεί-, η κατάσταση θα γίνει πιο περίπλοκη για όλους.