Γιατί η Βρετανία άλλαξε έξι πρωθυπουργούς σε 10 χρόνια: Ο ρόλος του Brexit και οι προκλήσεις

Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει μία απάντηση καθώς είναι μια σειρά από παράγοντες που οδηγούν σε αυτή την κατάληξη τα τελευταία 10 χρόνια, καθώς σε αυτό το διάστημα η Βρετανία είχε έξι διαφορετικούς πρωθυπουργούς με θητεία από λίγες εβδομάδες μέχρι κάτι παραπάνω από δύο χρόνια.

Η χώρα εξακολουθεί να βιώνει τις συνέπειες του Brexit – με την πλειοψηφία των Βρετανών να δηλώνουν τώρα ότι μετάνιωσαν για αυτή την απόφαση – αλλά και της οικονομικής κρίσης του 2008, την ώρα που το εκλογικό σύστημα μοιάζει απαρχαιωμένο και δεν αντιπροσωπεύει την αλλαγή ισορροπιών που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στο πολιτικό σκηνικό ειδικά μετά την άνοδο του Reform UK του Ντάνιελ Φάρατζ.

Οι υπέρμαχοι του Brexit είχαν υποσχεθεί ότι η έξοδος από την Ε.Ε. θα έδινε στους Βρετανούς έλεγχο στη νομοθεσία, την οικονομία και τα σύνορα τους χωρίς, ωστόσο, οι τελευταίοι να έχουν γνώση ποιες θα ήταν οι ακριβές συνέπειες του «διαζυγίου». Η πραγματικότητα τους διέψευσε και άφησε σε όλους τους Βρετανούς πρωθυπουργούς από τον Ντέιβιντ Κάμερον και μετά μια κληρονομιά που κανείς δεν θέλει να αγγίξει.

«Το Brexit ήταν μια οικονομική καταστροφή», λέει ο Ρόμπερτ Πάτμαν καθηγητής στον πανεπιστήμιο του Οτάγκο στη Νέα Ζηλανδία, που έχει με ίδιο πολιτικό σύστημα με τη Βρετανία, χαρακτηρίζοντάς τη, τη χειρότερη απόφαση ύστερα από εκείνη της πολιτικής κατευνασμού της δεκαετίας του ’30 που εφάρμοσαν Γαλλία και Βρετανία προχωρώντας σε παραχωρήσεις προς τη ναζιστική Γερμανία χωρίς να καταφέρουν να εμποδίσουν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Επιπρόσθετα, όπως εξηγεί ο Φίλιπ Κάουλι, καθηγητής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου, ενώ μέχρι και πριν από κάποια χρόνια οι κυβερνήσεις στη Βρετανία απολάμβαναν ένα μήνα του μέλιτος κατά την ανάληψη των καθηκόντων τους, οι πολίτες δεν είναι πλέον διατεθειμένοι να περιμένουν πολύ για να δουν αποτελέσματα.

«Πιστεύω ότι οι ψηφοφόροι είναι πλέον λιγότερο επιεικείς και, επειδή το εκλογικό σώμα είναι πιο ασταθές, οι βουλευτές είναι επίσης πιο ασταθείς», σημειώνει ο Κάουλι.

«Οι πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι βουλευτές είναι διαφορετικές από ό,τι ήταν παλιά», προσθέτει.

Γιατί απέτυχε ο Στάρμερ

Αυτή ήταν η παγίδα στην οποία έπεσε ο Στάρμερ. Παρά τις υποσχέσεις του για γρήγορα αποτελέσματα και την αναζωογόνηση της βρετανικής οικονομίας δεν κατάφερε τελικά να τις κάνει πράξη και πλήρωσε το τίμημα, καθώς έχασε τη στήριξη του κόμματός του και εξαναγκάστηκε σε παραίτηση.

Το πιο σημαντικό λάθος του ήταν ότι δεν κατάφερε να χτίσει διαύλους με τους πολίτες και να επικοινωνήσει τις πολιτικές του γεγονός που ενέτεινε τη δυσφορία προς το πρόσωπό του και οδήγησε σε κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητάς του.

Το γεγονός βέβαια ότι πολλές φορές άλλαζε στάση σε ζητήματα ανάλογα με τις πιέσεις που δεχόταν δεν βοήθησε, όπως και το ότι αρκετοί από τους βουλευτές του ήταν έφηβοι όταν έγινε η ψήφος για το Brexit και το μόνο που ξέρουν είναι μια χώρα με προβλήματα που πρέπει να λυθούν.

«Αν και είχε γνώσεις δεν είχε καλά πολιτικά ένστικτα», λέει ο Πάτμαν.

Αποκαλυπτικό είναι ότι μέσα σε ένα χρόνο από την ιστορική του νίκη το 2024 οι Εργατικοί ήταν πίσω στις δημοσκοπήσεις πίσω από το Reform UK του Φάρατζ με αποκορύφωμα τη συντριπτική ήττα στις πρόσφατες τοπικές εκλογές που τον οδήγησε στην έξοδο.

Η κυβέρνηση του Στάρμερ απέτυχε και σε άλλους τομείς. Ήταν απίθανο να επιτύχει τον στόχο της να κατασκευάσει 1,5 εκατομμύριο περισσότερα σπίτια, ενώ η οικονομική ανάπτυξη, αν και κάπως βελτιωμένη, εντούτοις παρέμεινε «νωθρή», λίγο πάνω από 1%.

Το αυξανόμενο κόστος ενέργειας λόγω του πολέμου στο Ιράν που αναμένεται να επιφέρει ένα ακόμη πλήγμα στη οικονομία της χώρας επίσης λειτουργήσε αρνητικά. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναμένει ότι η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου θα αναπτυχθεί κατά μόλις 0,8% φέτος, σύμφωνα με πρόβλεψη που έγινε τον Απρίλιο, μισή ποσοστιαία μονάδα λιγότερο δηλαδή από την εκτίμηση του Ιανουαρίου.

Μπορεί ο Μπέρναμ να επιτύχει;

Όλα δείχνουν ότι ο Άντι Μπέρναμ θα γίνει ο έβδομος πρωθυπουργός της χώρας από τον Ιούλιο 2016 όταν μπήκε τέλος στην εξαετή θητεία του Ντέιβιντ Κάμερον και θα αναλάβει το δύσκολο έργο να επιτύχει εκεί που απέτυχαν οι προκάτοχοί του.

Αυτό γιατί στη Βρετανία, οι πρωθυπουργοί δεν εκλέγονται άμεσα. Ο επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος στη Βουλή των Κοινοτήτων έχει την εντολή να σχηματίσουν κυβέρνηση από τον μονάρχη, ενώ οι βουλευτές του έχουν τη δυνατότητα να τον διώξουν.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι το έργο του Μπέρναμ, εάν τελικά αναλάβει πρωθυπουργός, δεν θα είναι ευκολότερο από του Στάρμερ – ή του Ρίσι Σούνακ, της Λιζ Τρας – η οποία έμεινε στην εξουσία λίγες μόλις εβδομάδες – σπάζοντας κάθε ρεκόρ, του Μπόρις Τζόνσον ή της Τερέζα Μέι που προηγήθηκαν πριν από αυτόν.

Γιατί οι προκλήσεις με τις οποίες θα βρεθεί αντιμέτωπος, οικονομικές, κοινωνικές, κυβερνητικές δεν θα εξαφανιστούν ως διά μαγείας με την ανάληψη της εξουσίας.

«Η θέση του είναι δύσκολη γιατί η οικονομία της χώρας είναι σε δυσχερή θέση και αν αγνοήσει τα σημάδια τότε θα βρεθεί κάτω από ασφυκτική πίεση», λέει ο Μαρκ Ντάουντινγκ υψηλόβαθμο στέλεχος του hedge fund RBC BlueBay.

Γενικά θεωρείται ευρέως ως καλύτερος στην επικοινωνία από τον Στάρμερ και πιο ικανός να συσπειρώσει.

Το πιο σημαντικό επίτευγμά του μέχρι τώρα είναι ότι έδειξε ότι μπορεί να νικήσει το Reform UK του Φάρατζ.

Ο Μπέρναμ έχει το πολύ τρία χρόνια για να σώσει τους Εργατικούς, από το κόμμα του Φάρατζ, που θεωρείται φαβορί για να κερδίσει τις επόμενες γενικές εκλογές το 2029.

Αλλά και πάλι θα πρέπει να μεταφράσει τη νίκη του σε τοπικό επίπεδο σε εθνική επιτυχία και μάλιστα σύντομα. Αν δεν το κάνει, μπορεί να μην περάσει πολύς καιρός πριν οι βουλευτές της γενιάς Brexit αρχίσουν ξανά να αναρωτιούνται αν κάποιος άλλος θα μπορούσε να κάνει καλύτερη δουλειά.