Το μαγνητικό πεδίο της Γης μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο που οι άνθρωποι λαμβάνουν αποφάσεις

Γιατί παίρνουμε τις αποφάσεις που παίρνουμε; Η επιστήμη συνήθως αναζητά τις απαντήσεις στα γονίδια, την ανατροφή, τις εμπειρίες, το κοινωνικό περιβάλλον και, φυσικά, στην τύχη. Μια πρόσφατη μελέτη όμως προσθέτει έναν πολύ πιο απρόσμενο παράγοντα: το μαγνητικό πεδίο της Γης.

Πρόκειται για την αόρατη δύναμη που κάνει τις πυξίδες να δείχνουν τον Βορρά και βοηθά πολλά ζώα, από αποδημητικά πουλιά μέχρι θαλάσσιες χελώνες, να προσανατολίζονται σε τεράστιες αποστάσεις. Το ερώτημα αν και οι άνθρωποι μπορούν με κάποιον τρόπο να την «αισθανθούν» απασχολεί εδώ και χρόνια τους επιστήμονες, αναφέρει το Popular Mechanics. Τώρα, ερευνητές από το Εθνικό Πανεπιστήμιο Kyungpook στη Νότια Κορέα υποστηρίζουν ότι το μαγνητικό πεδίο ίσως επηρεάζει ακόμη και ορισμένες αποφάσεις μας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε.

Πείραμα με το παιχνίδι Go

Στη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Neuroscience, συμμετείχαν 108 εθελοντές. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα απλό παιχνίδι εμπνευσμένο από το Go, το αρχαίο ασιατικό παιχνίδι στρατηγικής. Στο Go ο ένας παίκτης χρησιμοποιεί μαύρες και ο άλλος λευκές πέτρες, ενώ πριν από την έναρξη γίνεται παραδοσιακά μια μικρή διαδικασία τύχης για να καθοριστεί ποιος θα παίξει με τα μαύρα.

Οι ερευνητές αναπαρήγαγαν αυτή τη διαδικασία μέσα σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, όπου μπορούσαν είτε να αφήσουν το φυσικό μαγνητικό πεδίο της Γης ως είχε είτε να το εξουδετερώσουν σχεδόν πλήρως. Οι συμμετέχοντες δεν γνώριζαν τι άλλαζε από δοκιμή σε δοκιμή και δεν είχαν κάποιο οπτικό ή ακουστικό στοιχείο που θα μπορούσε να τους επηρεάσει.

Όταν το γήινο μαγνητικό πεδίο εξουδετερωνόταν, οι συμμετέχοντες κατέληγαν λιγότερο συχνά από το αναμενόμενο με τις μαύρες πέτρες. Το παράξενο ήταν ότι η διαφορά συνδεόταν με το τμήμα της διαδικασίας που ήταν ουσιαστικά τυχαίο και δεν μπορούσαν να ελέγξουν συνειδητά.

Πώς αντιλαμβανόμαστε το μαγνητικό πεδίο

Σχεδόν το 98% των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι δεν ένιωσαν τίποτε ασυνήθιστο. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης Kwon-Seok Chae, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι, αν πράγματι ο ανθρώπινος οργανισμός καταγράφει το μαγνητικό πεδίο της Γης, το κάνει χωρίς να δημιουργεί κάποια συνειδητή αίσθηση.

Οι επιστήμονες προσπάθησαν επίσης να καταλάβουν πώς θα μπορούσε να λειτουργεί ένας τέτοιος μηχανισμός. Μια πιθανότητα είναι να εμπλέκονται οι κρυπτοχρωμικές πρωτεΐνες, οι οποίες υπάρχουν στα μάτια ανθρώπων και ζώων και θεωρείται ότι βοηθούν τα πουλιά να αντιλαμβάνονται το μαγνητικό πεδίο κατά τη μετανάστευσή τους. Μια άλλη υπόθεση αφορά μικροσκοπικούς κρυστάλλους μαγνητίτη που έχουν εντοπιστεί στον ανθρώπινο εγκέφαλο και θα μπορούσαν ενδεχομένως να λειτουργούν σαν βιολογικοί αισθητήρες.

Η ιδέα δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Το 2019, ερευνητές του Caltech είχαν παρατηρήσει μεταβολές στην εγκεφαλική δραστηριότητα εθελοντών όταν άλλαζε η κατεύθυνση ενός τεχνητού μαγνητικού πεδίου αντίστοιχης έντασης με εκείνο της Γης. Και τότε, οι συμμετέχοντες δεν αντιλαμβάνονταν συνειδητά καμία αλλαγή.

Έχουμε όντως «μαγνητική αίσθηση»;

Όλα αυτά, ωστόσο, απέχουν πολύ από το να αποδεικνύουν ότι διαθέτουμε μια πραγματική «μαγνητική αίσθηση». Εξωτερικοί επιστήμονες χαρακτηρίζουν τα ευρήματα ενδιαφέροντα αλλά όχι οριστικά. Μια μικρή αλλαγή στη συμπεριφορά μέσα σε αυστηρά ελεγχόμενο εργαστήριο δεν σημαίνει ότι το μαγνητικό πεδίο καθορίζει τις καθημερινές μας επιλογές. Δεν υπάρχουν, για παράδειγμα, στοιχεία ότι οι γεωμαγνητικές μεταβολές επηρεάζουν τη διάθεση, τον ύπνο ή σημαντικές αποφάσεις, ούτε ότι οι άνθρωποι σκέφτονται διαφορετικά ανάλογα με το πού ζουν στον πλανήτη.

Ίσως ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξακολουθεί να συλλέγει πληροφορίες από το φυσικό περιβάλλον που δεν φτάνουν ποτέ στη συνείδησή μας. Το πόσο εκτείνεται αυτή η ικανότητα – και αν ξεπερνά τα όρια του εργαστηρίου και φτάνει στην καθημερινή μας ζωή – παραμένει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ανοιχτά ερωτήματα της νευροεπιστήμης.