Στη Γενεύη πριν τη Σύνοδο της G7 η πιθανή υπογραφή της συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν – Τα σημεία σύγκλισης

Πυρετώδεις είναι οι διαβουλεύσεις για την οριστικοποίηση της συμφωνίας ανάμεσα στο Ιράν και στις ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου, με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόνλαντ Τραμπ να προβλέπει ότι οι υπογραφές θα πέσουν ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο, ενώ οι ηγέτες της G7 θα βρεθούν στο Εβιάν της Γαλλίας για τη Σύνοδο στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.  

Σύμφωνα με το Bloomberg, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται κοντά στην επίτευξη συμφωνίας, γεγονός που επιβεβαίωσε και αξιωματούχος χώρας της G7 υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Ένας άλλος αξιωματούχος της G7 ανέφερε ότι η συμφωνία θα λάβει πιθανότατα τη μορφή μνημονίου συναντίληψης (MoU), παρά μιας τελικής συμφωνίας.

Σημειώνεται ότι Σύνοδος Κορυφής στο Εβιάν, στις γαλλικές Άλπεις, θα διεξαχθεί από τις 15 έως τις 17 Ιουνίου. Η Γενεύη είναι κοντά, οπότε εξετάζεται ως πιθανή τοποθεσία για την υπογραφή της συμφωνίας, ακόμη την προσεχή Κυριακή (14.06.2026).

Νωρίτερα, από το περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου, όπως είχε αποκαλύψει το Axios, αεροσκάφη της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας απογειώθηκαν ήδη για την Ευρώπη, στην περίπτωση που ο αντιπροέδρος Τζέι Ντι Βανς πρέπει να ταξιδέψει για την υπογραφή της συμφωνίας πιθανότατα στη Γενεύη.

Το στοιχείο που ενισχύει τις πιθανότητες ότι αυτή τη φορά η συμφωνία είναι πιο κοντά, είναι ότι υπάρχουν διαρροές και από τις δύο πλευρές για το περιεχόμενο του κειμένου, το οποίο είναι υπό συζήτηση και το οποίο αν τελικά εγκριθεί, θα πάρει την ονομασία «συμφωνία Ισλαμαμπάντ».

Αν και η κάθε πλευρά έχει δώσει έμφαση στα σημεία, που θεωρεί ότι είναι σημαντικά για τα δικά της συμφέροντα, ωστόσο υπάρχουν κάποια στα οποία παρατηρείται σύγκλιση.

Τα σημεία σύγκλισης

Επικαλούμενο διπλωμάτη που έχει γνώση του ζητήματος το CNNi ανέφερε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν στο κείμενο του μνημονίου κατανόησης, όπως είναι γνωστό, αλλά ότι δεν έχει ακόμη λάβει την τελική υπογραφή.

Ακολουθούν ορισμένα βασικά σημεία της συμφωνίας, σύμφωνα με τον διπλωμάτη:

• Μια 60ήμερη εκεχειρία «σε όλα τα μέτωπα», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, θα τεθεί σε ισχύ με την υπογραφή.
• Το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά αμέσως, χωρίς το Ιράν να επιβάλλει τέλη διέλευσης. Αυτό διασφαλίζει την ελεύθερη ροή ενέργειας και εμπορικών αγαθών. Η κυκλοφορία μέσω της πλωτής οδού θα επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα μετά από 30 ημέρες από την υπογραφή.
• Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων από τις ΗΠΑ θα αρθεί και θα υπάρξει κάποια ελάφρυνση των κυρώσεων «με βάση την πρόοδο της συμφωνίας και τη συνεχιζόμενη καλή τη πίστει δέσμευση» – αν και δεν περιλαμβάνει καθορισμένη ημερομηνία για την ελάφρυνση των κυρώσεων.
• Η συμφωνία «ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για το πυρηνικό ζήτημα», συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης του Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα, καθώς και το ζήτημα του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν.
• Η συμφωνία θα ονομαστεί «Συμφωνία Ισλαμαμπάντ».

Ο διπλωμάτης δεν διευκρίνισε εάν η συμφωνία περιλαμβάνει την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, μια βασική ιρανική απαίτηση που φέρεται να έχει καθυστερήσει τη συμφωνία. Ο ίδιος αποκάλυψε ότι το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ήταν μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν τις τελευταίες ημέρες των διαπραγματεύσεων.

Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας

Νωρίτερα η Τεχεράνη είχε δώσει στη δημοσιότητα σχέδιο συμφωνίας 14 σημείων με τις ΗΠΑ στο οποίο περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η άρση των κυρώσεων, η απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων σε περιοχές γύρω από το Ιράν και ο τερματισμός του ναυτικού αποκλεισμού.

«Το σχέδιο πρέπει να οριστικοποιηθεί στα αρμόδια θεσμικά όργανα» διευκρινίζεται.

Το πρακτορείο Mehr, επικαλούμενο πηγή κοντά στην διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν, αναφέρει ότι το σχέδιο περιλαμβάνει:

• Άμεση και μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου

• Δέσμευση των ΗΠΑ να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν

• Άρση του θαλάσσιου αποκλεισμού εντός 30 ημερών

• Αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από το Ιράν

• Άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών

• Αναστολή των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών του Ιράν

• Πλήρης πρόσβαση σε ιρανικά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία

• Κατάρτιση σχεδίου ανοικοδόμησης του Ιράν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.

• 60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια τελική πυρηνική συμφωνία

• Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, τα μισά πριν από την έναρξη των συνομιλιών

• Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.

• Αποκλεισμός από τις διαπραγματεύσεις του πυραυλικού προγράμματος και της υποστήριξης ομάδων αντίστασης

• Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ

• Εκκρεμεί η εξέταση και η έγκριση του προσχεδίου από τις ιρανικές αρχές