Σύγκρουση ελικοπτέρων στην Ψάθα: Τα ερωτήματα που θα κρίνουν την έρευνα – Πραγματογνώμονας αναλύει

«Κάθε αεροπορικό δυστύχημα αφήνει πίσω του δύο επιλογές· να αναζητήσουμε ενόχους ή να αναζητήσουμε τα διδάγματα που θα σώσουν τις επόμενες ζωές»: αυτό τονίζει μιλώντας στο CNN Greece o δικαστικός πραγματογνώμονας Μανούσος Τραχαλάκης σχετικά με τη μοιραία σύγκρουση των δύο ελικοπτέρων στην Ψάθα, παραθέτοντας παράλληλα τα πέντε κρίσιμα ερωτήματα που θα κρίνουν τη διερεύνηση του δυστυχήματος.

«Η τραγική σύγκρουση των δύο πυροσβεστικών ελικοπτέρων στην Ψάθα συγκλόνισε όλους μας. Πέρα όμως από τη θλίψη για την απώλεια ανθρώπινων ζωών, αποτελεί και μια υπενθύμιση ότι κάθε αεροπορικό δυστύχημα πρέπει να οδηγεί σε ουσιαστικά διδάγματα για το μέλλον. Σε διεθνές επίπεδο υπάρχουν καθιερωμένες πρακτικές για τον συντονισμό εναέριων επιχειρήσεων δασοπυρόσβεσης» λέει ο κ. Τραχαλάκης, διευθυντής του Ινστιτούτου Αεροπορικής και Ναυτικής Ασφάλειας (AMSI), Δικαστικός Πραγματογνώμων αεροπορικών ατυχημάτων και αεροπορικός ψυχολόγος.

Παρότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρότυπο του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) ή του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αεροπορική Ασφάλεια (EASA) που επιβάλλει υποχρεωτικά την παρουσία εναέριου συντονιστή σε κάθε επιχείρηση υπάρχουν συστήματα που προβλέπουν πως όταν πετούν ταυτόχρονα πολλά εναέρια μέσα στην ίδια περιοχή τότε ορίζεται ένα πρόσωπο που επιβλέπει συνολικά την επιχείρηση.

«Συστήματα όπως το Incident Command System (ICS), το National Incident Management System (NIMS), τα εγχειρίδια του U.S. Forest Service (USFS) και οι διαδικασίες της CAL FIRE, καθώς και αντίστοιχες εθνικές πρακτικές στον Καναδά, την Αυστραλία και την Ισπανία, προβλέπουν ότι όταν επιχειρούν ταυτόχρονα πολλά εναέρια μέσα στην ίδια περιοχή, ορίζεται συνήθως Air Tactical Group Supervisor (ATGS) ή Air Attack Coordinator» εξηγεί ο κ. Τραχαλάκης.

Και ποιος είναι ο ρόλος αυτού του συντονιστή;

«Ο συντονιστής αυτός μπορεί να βρίσκεται είτε σε αεροσκάφος ή ελικόπτερο πάνω από το συμβάν είτε στο έδαφος με σαφώς πιο φτωχή πραγματική “εικόνα” της κατάστασης στην περιοχή. Αποστολή του είναι να οργανώνει την σειρά των ρίψεων, να καθορίζει τις διαδρομές εισόδου και εξόδου, να διαχειρίζεται τα ύψη πτήσης και γενικότερα να εξασφαλίζει τον ασφαλή διαχωρισμό των εναέριων μέσων. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα παρόμοιο δυστύχημα σημειώθηκε το 2023 κοντά στο Cabazon της Καλιφόρνια, όπου συγκρούστηκαν στον αέρα δύο πυροσβεστικά ελικόπτερα. Το ένα ήταν ελικόπτερο συντονισμού/παρατήρησης και το άλλο εκτελούσε ρίψη νερού. Το δεύτερο κατάφερε να προσγειωθεί με ασφάλεια, ενώ το ελικόπτερο συντονισμού συνετρίβη, με αποτέλεσμα τον θάνατο του χειριστή και δύο στελεχών της CAL FIRE».

Τα πέντε ερωτήματα

Την έρευνα για το τραγικό δυστύχημα, κατά το οποίο σκοτώθηκαν ο Δανός πιλότος και ο Έλληνας μεταφραστής, έχει αναλάβει η Ελληνική Αστυνομία, που καλείται τώρα να διερευνήσει τις συνθήκες γύρω από τη σύγκρουση.

Κατά τον πραγματογνώμονα, εγείρονται πέντε κρίσιμα ερωτήματα:

1. Ποιο ήταν το εγκεκριμένο σχέδιο εναέριων επιχειρήσεων (Air Operations Plan) για το συγκεκριμένο συμβάν; Προέβλεπε συγκεκριμένες διαδικασίες διαχωρισμού των εναέριων μέσων και αποφυγής συγκρούσεων;

2. Υπήρχε ορισμένος εναέριος συντονιστής (Air Tactical / Air Attack Coordinator); Αν ναι, βρισκόταν στον αέρα ή στο έδαφος και με ποιον ακριβώς τρόπο ασκούσε τον συντονισμό των εναέριων μέσων;

3. Πώς εξασφαλιζόταν στην πράξη ο ασφαλής διαχωρισμός των ελικοπτέρων; Υπήρχαν προκαθορισμένα ύψη, διαδρομές εισόδου και εξόδου, τομείς επιχειρήσεων ή συγκεκριμένη σειρά εκτέλεσης των ρίψεων;

4. Καταγράφονταν οι ασύρματες επικοινωνίες μεταξύ των εναέριων μέσων και των επίγειων συντονιστικών αρχών; Αν ναι, από ποιον φορέα γινόταν η καταγραφή και αποτελούν οι καταγραφές αυτές μέρος της επίσημης διερεύνησης;

5. Διέθεταν τα συγκεκριμένα ελικόπτερα σύστημα καταγραφής συνομιλιών θαλάμου διακυβέρνησης (Cockpit Voice Recorder – CVR) ή άλλο σύστημα καταγραφής των επικοινωνιών του πληρώματος; Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα θα βοηθήσουν όχι μόνο στην κατανόηση του συγκεκριμένου δυστυχήματος, αλλά και στη διαμόρφωση ακόμη ασφαλέστερων διαδικασιών για τις επιχειρήσεις δασοπυρόσβεσης στην Ελλάδα.

«Αυτά δεν αποσκοπούν στην απόδοση ευθυνών αλλά στην εξαγωγή πολύτιμων διδαγμάτων για τη βελτίωση της ασφάλειας μελλοντικών επιχειρήσεων» καταλήγει λέγοντας ο κ. Τραχαλάκης.