Τι σηματοδοτεί η συμφωνία της Γροιλανδίας για το ΝΑΤΟ – Η διπλωματία και η «θεραπεία μιας πληγής»
Μία σαφή αποκλιμάκωση της έντασης των σχέσεων των ΗΠΑ με τους Ευρωπαίους συμμάχους σηματοδοτεί η συμφωνία για τη Γροιλανδία, την οποία ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ.
Αξιωματούχοι της Δανίας και της Γροιλανδίας δήλωσαν ότι η συμφωνία, η οποία θα υπογραφεί τις επόμενες ημέρες, θα σέβεται το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση και την κυριαρχία της Κοπεγχάγης στο νησί.
«Μια σημαντική νίκη για τη διπλωματία»
Μιλώντας στο Atlantic Council ο συνεργάτης του Παγκόσμιου Κέντρου Ενέργειας και πρώην υπουργός Εξωτερικών της Δανίας, Τζέπε Κόφοντ χαρακτήρισε τις πρόσφατες εξελίξεις ως «μια σημαντική νίκη για τη διπλωματία» στην οποία «οι ΗΠΑ αποκτούν ισχυρότερη και διαρκή παρουσία ασφαλείας στη Γροιλανδία, ενώ η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα του βασιλείου και το δικαίωμα των Γροιλανδών στην αυτοδιάθεση διαφυλάσσονται».
Ο Τόρεϊ Τάουσινγκ, διευθυντής της Πρωτοβουλίας Διατλαντικής Ασφάλειας στο Κέντρο Στρατηγικής και Ασφάλειας «Scowcroft» και πρώην διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου «βλέπει» ένα «μάθημα» στον τρόπο με τον οποίο συντάχθηκε η συμφωνία, καθώς «δείχνει πώς οι Ευρωπαίοι μπορούν να μειώσουν την ένταση στην άλλη άκρη του Ατλαντικού όταν συνεργάζονται με την κυβέρνηση παρασκηνιακά».
Οι διαβεβαιώσεις, όπως σημειώνει ο Ντάνιελ Φριντ, συνεργάτης της οικογένειας Γουάιζερ και πρώην βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για την Ευρώπη, έδωσαν στην Ουάσινγκτον κάτι που θα μπορούσε να θεωρήσει νίκη, αλλά το πιο σημαντικό ήταν ότι «επέτρεψαν στις ΗΠΑ να υποχωρήσουν από τις άσκοπες επιθετικές απειλές».
Διπλωμάτες από κάθε πλευρά εργάζονται πάνω σε αυτή τη συμφωνία εδώ και μήνες, αναφέρει από την πλευρά του ο Μάθιου Κρόνινγκ ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Στρατηγικής και Ασφάλειας «Scowcroft» και πρώην αξιωματούχος άμυνας και πληροφοριών των ΗΠΑ. Βρίσκονται πολύ κοντά στους τελικούς όρους εδώ και αρκετό καιρό, όπως αποκάλυψε ο ίδιος. «Το ερώτημα που πλανώνταν ήταν πάντα: “Θα ήταν αρκετό για τον Τραμπ;”. Μάθαμε χθες ότι ήταν» ανέφερε.
Η συμφωνία
Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί, ωστόσο ο Τζέπε Κόφοντ εκτιμά ότι πιθανότατα το «deal» θα «ενισχύσει την ικανότητα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους να κρατήσουν τις εχθρικές δυνάμεις μακριά από αυτό το στρατηγικά ζωτικής σημασίας τμήμα της Αρκτικής».
Η συμφωνία αυτή, λοιπόν, θα μπορούσε να οδηγήσει σε «μια ισχυρότερη κοινή άμυνα της Γροιλανδίας, της Αρκτικής και του Βόρειου Ατλαντικού», όπως σημειώνει.
Παρόλα αυτά, ο Ντάνιελ Φριντ, διευκρινίζει ότι πολλά από αυτά που αναφέρονται δεν είναι καινούργια. Οι δηλώσεις του Τραμπ ότι η συμφωνία εμποδίζει τους αντιπάλους του να επενδύσουν στη Γροιλανδία ή να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις εκεί «είναι ευπρόσδεκτες διαβεβαιώσεις, αλλά όχι σημαντικές εξελίξεις» σημειώνει ο αναλυτής.
Η Συμφωνία Άμυνας της Γροιλανδίας του 1951 ήδη έδινε στην Ουάσιγκτον εκτεταμένα δικαιώματα βάσεων, με την προοπτική να αποτραπεί το ενδεχόμενο μιας ρωσικής ή κινεζικής βάσης στο νησί.
Σε κάθε περίπτωση, ο Κρόνινγκ υποστηρίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «είχε δίκιο που τόνισε τη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας» και ότι η νέα συμφωνία όντως υπερβαίνει κάθε προηγούμενο.
Ωστόσο, όπως προσθέτει ο ίδιος, η πραγματική αξία της συμφωνίας έγκειται στο τι μπορεί να σημαίνει τώρα για το ΝΑΤΟ.
Η ζημιά και η αποκατάσταση
Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, «η (σ.σ. αμερικανική) κυβέρνηση προκάλεσε σημαντική ζημιά στις διατλαντικές σχέσεις στην προσέγγισή της απέναντι στη Δανία, έναν ιδρυτικό σύμμαχο του ΝΑΤΟ», όπως δήλωσε ο Τάουσινγκ, για να συμπληρώσει πως αν πράγματι ο Τραμπ είχε υλοποιήσει τις απειλές του να καταλάβουν τη Γροιλανδία, «θα είχε καταστρέψει τη Συμμαχία».
Ο Μάθιου Κρόνινγκ υπενθυμίζει πως εντός της Συμμαχίας έχουν υπάρξει διαφωνίες και άλλες φορές στο παρελθόν: Από την κρίση του Σουέζ μέχρι τον πόλεμο του Ιράκ. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, αυτό ήταν το «πιο αμφιλεγόμενο ζήτημα» στην ιστορία του ΝΑΤΟ, επειδή «ο φόβος ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη εναντίον ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ άφησε την πιο βαθιά πληγή». Η νέα συμφωνία θα πρέπει να «ξεκινήσει τη διαδικασία επούλωσης».
Αλλά οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να διαρκέσουν. Οι Ευρωπαίοι ήδη «επιδιώκουν μια στρατηγική αντιστάθμισης κινδύνου και διαφοροποίησης», η οποία είναι «απίθανο να τελειώσει», υποστηρίζει ο Τάουσινγκ. Η συμφωνία είναι «απίθανο να κατευνάσει τις ανησυχίες που έχουν οι Ευρωπαίοι σχετικά με τη δέσμευση της Αμερικής στη Συμμαχία».
Πάντως, ο Κρόνινγκ υποστηρίζει ότι ο συνδυασμός της υπογραφής από τον Τραμπ του νόμου περί κυρώσεων κατά της Ρωσίας από τον Λίντσεϊ Ο. Γκράχαμ και της ανακοίνωσης αυτής της συμφωνίας την Παρασκευή ισοδυναμεί με «μεγάλη μέρα για τη διατλαντική συμμαχία».
