ΔΕΗ: Τι φέρνει η συμφωνία με την Amazon Web Services και το «στοίχημα» των 8 δισ. ευρώ

Η πρώτη φάση αφορά μία εγκατάσταση με ισχύ τροφοδοσίας 300 MW στον Άγιο Δημήτριο, την οποία η ΔΕΗ επιδιώκει να θέσει σε λειτουργία έως το τέλος του 2028. Υπάρχει, παράλληλα, δυνατότητα επέκτασης στο 1 GW, εφόσον προχωρήσουν οι σχετικές συμφωνίες και το επιτρέψουν οι συνθήκες της αγοράς, όπως αναφέρεται και στη χθεσινή ανακοίνωση.

Η ανακοίνωση έρχεται έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις, με τη ΔΕΗ να φέρεται να είχε επαφές και με τους υπόλοιπους μεγάλους «παίκτες» των cloud υποδομών, στις οποίες περιλαμβάνονται εταιρείες, όπως η Microsoft, η Google και η Meta. Σημειωτέον, πάντως, πως από τις αρχές του καλοκαιριού είχαν αρχίσει να υπάρχουν πληροφορίες ότι η AWS ήταν αυτή που είχε το προβάδισμα για μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις στο χώρο των ψηφιακών υποδομών στην ευρύτερη περιοχή.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι προσεκτικές διατυπώσεις του μνημονίου δείχνουν ότι υπάρχει ακόμη σημαντική απόσταση μέχρι την υλοποίηση. Το έργο και οι εμπορικοί όροι τελούν υπό την προϋπόθεση της υπογραφής των οριστικών συμφωνιών, της ολοκλήρωσης των σχετικών ελέγχων, της εξασφάλισης της απαιτούμενης σύνδεσης με το δίκτυο και των αναγκαίων εγκρίσεων.

Πρόκειται για εκκρεμότητες που εξηγούν τους χαμηλούς τόνους μέχρι σήμερα και συνηγορούν στο ότι οι πλευρές θα παραμείνουν προσεκτικές στις επόμενες ανακοινώσεις τους και στο άμεσο μέλλον. Είναι χαρακτηριστικό ότι η AWS δεν έχει ακόμη προβεί σε κάποια επίσημη ανακοίνωση, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μία αρκετά σημαντική επένδυση για την ευρωπαϊκή παρουσία του αμερικανικού κολοσσού.

Η σημασία για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, το πιο σημαντικό στοιχείο δεν είναι άλλο από την απόκτηση μεγαλύτερου ρόλου στην επεξεργασία και αποθήκευση δεδομένων που εξυπηρετούν ευρύτερες αγορές. Η εγκατάσταση υποδομών τέτοιας κλίμακας μπορεί να ενισχύσει τη θέση της χώρας ως τόπου παραγωγής ψηφιακών υπηρεσιών αλλά και επεξεργασίας δεδομένων, σε μία περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ αποκτά οικονομική αλλά και γεωπολιτική σημασία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως ανέφεραν κορυφαίοι αξιωματούχοι της τις τελευταίες μέρες, επιδιώκει την επιτάχυνση των επενδύσεων σε υπολογιστικές υποδομές και ειδικά σε data centers, ενώ προωθεί τη δημιουργία των αποκαλούμενων AI Gigafactories, για τα οποία υπάρχει και ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπλοκή της ΔΕΗ.

Τι επιδιώκει η AWS

Για την AWS, η συνεργασία με τη ΔΕΗ προσφέρει τη δυνατότητα να συνδυάσει χώρο για μεγάλης κλίμακας υπολογιστικές υποδομές με πρόσβαση στην ενέργεια που απαιτείται για τη λειτουργία τους. Το μνημόνιο προβλέπει την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από την AWS μέσω μακροπρόθεσμων συμβάσεων με τη ΔΕΗ για παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές. Η προοπτική επέκτασης στο 1 GW δίνει επίσης περιθώριο ανάπτυξης πέρα από την αρχική εγκατάσταση.

Μέσω αυτής της συνεργασίας, η AWS μπορεί να εξασφαλίσει μία πρόσθετη βάση για την εξυπηρέτηση της ευρωπαϊκής ζήτησης για cloud και τεχνητή νοημοσύνη. Ειδικά σε μία περίοδο που ο αμερικανικός κολοσσός προωθεί το AWS European Sovereing Cloud, μία υποδομή που απευθύνεται σε εταιρικούς πελάτες αλλά και κράτη που θέλουν να έχουν τα δεδομένα και τις εφαρμογές τους σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η AWS ενισχύει το επενδυτικό πλάνο της για την Ευρώπη, το οποίο εκτιμάται ότι ανέρχεται στα 33,7 δισ. ευρώ μέχρι το 2035 και αφορά πολλαπλές εγκαταστάσεις για υποδομές cloud και AI.

Επένδυση ευρωπαϊκής κλίμακας

Όσον αφορά το ύψος των επενδύσεων στην Κοζάνη, η ΔΕΗ έχει περιλάβει στο στρατηγικό σχέδιο 2026–2030 δαπάνες 1,2 δισ. ευρώ που αναλογούν στην ίδια για το data center των 300 MW.

Το ποσό αυτό πρέπει να διακρίνεται από τις εκτιμήσεις για το συνολικό κόστος ανάπτυξης του έργου. Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό, η επένδυση για τα πρώτα 300 MW είχε τοποθετηθεί στα 2,3 δισ. ευρώ, ενώ η επέκταση στο 1 GW θα απαιτούσε επιπλέον 5,4 δισ. ευρώ. Κάτι που ανεβάζει το άθροισμα στα 7,7 δισ. ευρώ, χωρίς τις πρόσθετες ενεργειακές υποδομές ύψους 1,2 δισ. ευρώ που προβλέπονταν για την υποστήριξη της επέκτασης. Σημειωτέον πως -ρόκειται για προγενέστερες εκτιμήσεις, όχι για οριστικοποιημένο προϋπολογισμό της συνεργασίας με την AWS ή για ποσό που θα καταβάλει εξ ολοκλήρου η ΔΕΗ.

Η πλήρης ανάπτυξη θα έφερνε την Κοζάνη στην ίδια τάξη μεγέθους με μεγάλα ευρωπαϊκά projects, όπως το SINES της Start Campus στην Πορτογαλία, που προβλέπει δυναμικότητα 1,2 GW και εκτιμώμενη επένδυση 8,5 δισ. ευρώ. Οι προϋπολογισμοί δεν είναι άμεσα συγκρίσιμοι, καθώς μπορεί να περιλαμβάνουν διαφορετικές δαπάνες ιδίως όσον αφορά στον εξοπλισμό που θα χρησιμοποιηθεί τελικώς, αλλά η σύγκριση αποτυπώνει την κλίμακα του ελληνικού σχεδίου. Σημειωτέον δε πως το κόστος ανάπτυξης των data centers έχει αλλάξει προς τα πάνω την τελευταία διετία λόγω της αύξησης των τιμών για τους servers που χρησιμοποιούνται σε τέτοιου τύπο εγκαταστάσεις.

Πάντως, στη Νοτιοανατολική Ευρώπη συγκαταλέγεται σε μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις σε data centers με το μόνο αντίστοιχου επιπέδου έργου να είναι το Pantheon στην περιοχή Topusko της Κροατίας, το οποίο, με βάση τις σχετικές ανακοινώσεις, μπορεί να φθάσει σε συνολική ισχύ και αυτό το 1 GW.

Γιατί η Δυτική Μακεδονία

Η επιλογή της τοποθεσίας έχει συγκεκριμένη βάση. Σύμφωνα με όσα έχει παρουσιάσει η ΔΕΗ, οι πρώην λιγνιτικές περιοχές συγκεντρώνουν ιδιόκτητες βιομηχανικές εκτάσεις, ισχυρές ηλεκτρικές υποδομές και διασυνδέσεις υψηλής τάσης, υδάτινους πόρους για τις ανάγκες ψύξης και ανθρώπινο δυναμικό με εμπειρία σε μεγάλα έργα. Επιπλέον, στην απαραίτητη τηλεπικοινωνιακή σύνδεση με εγχώρια και διεθνή δίκτυα μπορεί να συμβάλει και η θυγατρική της ΔΕΗ, FiberGrid, η οποία αναπτύσσει υποδομές οπτικών ινών σε ολόκληρη την Ελλάδα και κινείται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς.

Η διοίκηση της ΔΕΗ έχει συνδέσει την ανάπτυξη του data center με ένα διαφοροποιημένο ενεργειακό σύστημα, που περιλαμβάνει ΑΠΕ, φυσικό αέριο, αντλησιοταμίευση και μπαταρίες. Η λογική είναι να συνδυαστούν η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ενέργειας και η αξιοπιστία τροφοδοσίας με τις ανάγκες μιας εγκατάστασης συνεχούς λειτουργίας. Αυτά είναι τα στοιχεία στα οποία η ΔΕΗ στηρίζει τον χαρακτηρισμό της περιοχής ως ιδανικής για μεγάλες τεχνολογικές υποδομές.

Για τη Δυτική Μακεδονία, η προοπτική της συγκεκριμένης επένδυση αφορά μία ευρύτερη αλλαγή της παραγωγικής της βάσης. Η κατασκευή του mega data center μπορεί να δημιουργήσει σημαντική ζήτηση για τεχνικά έργα, εξοπλισμό και τοπικές υπηρεσίες. Στη συνέχεια, η λειτουργία του συγκροτήματος θα μπορούσε να στηρίξει δραστηριότητες συντήρησης, ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, τηλεπικοινωνιών και τεχνολογικής υποστήριξης. Εφόσον ένα ουσιαστικό μέρος αυτής της δραστηριότητας παραμείνει στην περιοχή, η επένδυση θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τους ρυθμούς ανάπτυξης της τοπικής οικονομίας αλλά και να τη μετατρέψει σε έναν ψηφιακό κόμβο με ευρύτερη εμβέλεια. Η γειτνίαση με τη Θεσσαλονίκη, όπου υπάρχουν ήδη εγκατεστημένα πολυάριθμα κέντρα έρευνας και ανάπτυξης μεγάλων πολυεθνικών αποτελεί ένα επιπλέον πλεονέκτημα.

Το ευρύτερο σχέδιο της ΔΕΗ

Η συνεργασία με την AWS αποτελεί, παράλληλα, μέρος μιας ευρύτερης επενδυτική στροφής της ΔΕΗ προς τις ψηφιακές τεχνολογίες με τη διοίκηση του ομίλου να κάνει λόγο για powertech.

Η συμμετοχή στο καλωδιακό σύστημα EMC, η ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών και το data center που δημιουργεί με τον όμιλο DAMAC στα Σπάτα διαμορφώνουν σταδιακά μία δραστηριότητα με προοπτικές πέρα από την ελληνική αγορά. Σε συνδυασμό με το ενεργειακό της χαρτοφυλάκιο, οι κινήσεις αυτές μπορούν να δώσουν στην εταιρεία κομβικό ρόλο στις υποδομές cloud και AI στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η επιχειρηματική λογική συνδέει τρεις συμπληρωματικές δραστηριότητες: την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τις εγκαταστάσεις όπου αποθηκεύονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία τα δεδομένα και τα δίκτυα που τα μεταφέρουν. Η ΔΕΗ επενδύει πλέον και στους τρεις τομείς, αποκτώντας τη δυνατότητα να προσφέρει συνδυασμό υποδομών σε διεθνείς τεχνολογικούς ομίλους που αναζητούν περιθώρια επέκτασης στην περιοχή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμμετοχή στο EMC, το σύστημα τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων που σχεδιάζεται να συνδέσει την Ευρώπη με την Ασία μέσω της Μέσης Ανατολής. Στο σχήμα συμμετέχουν επίσης η center3 του σαουδαραβικού ομίλου stc και η TTSA. Η ίδια η ΔΕΗ έχει επισημάνει σε παρουσίαση προς επενδυτές ότι το EMC θα επιτρέψει τη σύνδεση των data centers πέρα από την περιοχή και προς τη Μέση Ανατολή.

Πρακτικά, η διεθνής συνδεσιμότητα μπορεί να διευρύνει την αγορά στην οποία απευθύνονται οι ελληνικές υποδομές. Η προοπτική αυτή παρουσιάζει πρόσθετο ενδιαφέρον λόγω των επενδύσεων που προωθούνται στον Κόλπο για την τεχνητή νοημοσύνη.

Μία ήδη υπαρκτή συνεργασία της ΔΕΗ με όμιλο από τον Περσικό Κόλπο είναι εκείνη με την EDGNEX Data Centers της DAMAC, από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Οι δύο πλευρές αναπτύσσουν στα Σπάτα το data center της Data In Scale, στην οποία η DAMAC συμμετέχει με 55% και η ΔΕΗ με 45%. Η πρώτη φάση προβλέπει δυναμικότητα 12,5 MW και επένδυση 150 εκατ. ευρώ, με δυνατότητα επέκτασης στα 25 MW. Το έργο είναι μικρότερης κλίμακας από εκείνο της Κοζάνης, αλλά αποτελεί ένα πρώτο πεδίο ανάπτυξης της παρουσίας της ΔΕΗ στην αγορά των data centers.

Η επένδυση στην τεχνητή νοημοσύνη επεκτείνεται και στις υπηρεσίες. Η ΔΕΗ έχει προχωρήσει από το 2024 στη δημιουργία της εξειδικευμένης θυγατρικής Olympus AI, ενώ περιλαμβάνει πλέον στον σχεδιασμό της την παροχή τεχνητής νοημοσύνης ως υπηρεσίας, γνωστής ως AI-as-a-Service. Πρόκειται για μοντέλο που επιτρέπει σε επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν δυνατότητες AI χωρίς να χρειάζεται να αναπτύξουν εξ ολοκλήρου τις δικές τους υποδομές.