Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα παράξενο παγκόσμιο μοτίβο στον τρόπο που περπατούν οι άνθρωποι

Ας υποθέσουμε ότι περιπλανιέστε σε έναν χώρο χωρίς να έχετε κάποιο συγκεκριμένο προορισμό στο μυαλό σας – ίσως εξερευνώντας ένα πάρκο ή κάνοντας μια βόλτα στον χώρο ενός μουσικού φεστιβάλ. Θα στρίβατε πιο συχνά αριστερά ή δεξιά;

Αυτή ήταν η ερώτηση που μια διεθνής ομάδα ερευνητών αποφάσισε να απαντήσει, αφού μια προηγούμενη μελέτη σχετικά με την τήρηση των αποστάσεων κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 έδειξε, προς έκπληξη όλων, ότι ίσως να μην κινούμαστε τόσο τυχαία όσο νομίζουμε.

Αυτή τη φορά, οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στις στροφές που πραγματοποιούν οι άνθρωποι, εξετάζοντας διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, πολιτισμικά περιβάλλοντα και χώρους. Και ανακάλυψαν μια σαφή τάση που ταίριαζε με τα προηγούμενα απροσδόκητα αποτελέσματά τους: μια σημαντική προτίμηση για στροφή προς τα αριστερά, όπως αναφέρει το Science Alert. Γιατί όμως;

Όπως εξηγεί ο μηχανικός Κλάουντιο Φελιτσιάνι, εκ των συγγραφέων της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications, ο οποίος εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο κατά τη διάρκεια της έρευνας:

«Όταν οι άνθρωποι περπατούν τυχαία, θεωρούμε ενστικτωδώς ότι στρίβουν ανάλογα με τις ανάγκες τους, χωρίς κάποια γενική προτίμηση. Όμως, υπήρχε μια σαφής, μετρήσιμη τάση των ανθρώπων να στρίβουν αριστερόστροφα αντί για δεξιόστροφα, υπό τις ίδιες συνθήκες».

Παρόμοια τάση έχει παρατηρηθεί και στο παρελθόν, για παράδειγμα στα κυκλικά pits που σχηματίζονται σε συναυλίες heavy metal. Οι ερευνητές, όμως, θέλησαν να αποκλείσουν την επίδραση του πλήθους, της διαμόρφωσης του χώρου και των κοινωνικών συνηθειών.

Τα πειράματα

Για τον λόγο αυτό, πραγματοποίησαν πειράματα στην Ισπανία και την Ιαπωνία, δύο χώρες με διαφορετικά πολιτισμικά και κοινωνικά πρότυπα, τόσο σε ανοιχτούς όσο και σε κλειστούς χώρους. Εξέτασαν επίσης διαφορετικές (νεανικές) ηλικίες και μεμονωμένες κινήσεις.

Σε ένα από τα πειράματα, 209 άνθρωποι κλήθηκαν να περπατήσουν μόνοι και ελεύθερα μέσα σε έναν εξαγωνικό χώρο, ο οποίος είχε σχηματιστεί με καρέκλες και τραπέζια. Με αυτόν τον τρόπο αποκλείστηκε το ενδεχόμενο να επηρεάζονται από την κίνηση άλλων ανθρώπων. Σε όλες τις δοκιμές διατηρήθηκε μια μέτρια, αλλά στατιστικά σημαντική, προτίμηση προς τα αριστερά.

Η τάση δεν επηρεαζόταν από το κυρίαρχο χέρι ή πόδι των συμμετεχόντων ούτε από το φύλο τους. Η ηλικία ήταν ο μόνος παράγοντας που συνδέθηκε με μικρή διαφοροποίηση: οι νεότεροι παρουσίαζαν εντονότερη αριστερόστροφη προτίμηση. Η μελέτη, πάντως, δεν περιέλαβε άτομα μεγαλύτερα από περίπου 35 ετών.

Μια πιθανή εξήγηση

Η αιτία του φαινομένου παραμένει άγνωστη, αν και τα ευρήματα αποκλείουν ορισμένες πιθανές εξηγήσεις. «Πιθανότατα δεν προέρχεται από τα μάτια, επειδή δοκιμάσαμε να καλύψουμε το αριστερό ή το δεξί μάτι των συμμετεχόντων και η προτίμηση παρέμενε», λέει ο Φελιτσιάνι. Επίσης θεωρείται απίθανο να εμπλέκονται η Δύναμη Κοριόλις (δύναμη που παρατηρούμε σε περιστρεφόμενα συστήματα αναφοράς, όπως η Γη) ή το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εξήγηση είναι πιθανότατα βιολογική και ίσως συνδέεται με κάποια ασυμμετρία στον τρόπο λειτουργίας του ανθρώπινου σώματος.

Τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό αεροδρομίων, μουσείων, σιδηροδρομικών σταθμών, εμπορικών κέντρων και σταδίων, καθώς ακόμη και μικρές κινητικές προτιμήσεις αποκτούν σημασία όταν σχηματίζονται μεγάλα πλήθη. Θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν στον αποτελεσματικότερο σχεδιασμό διαδρομών εκκένωσης.

Μελλοντικές έρευνες θα εξετάσουν αν η τάση διατηρείται σε μεγαλύτερες ηλικίες, σε ανθρώπους με κινητικές διαφορές και σε άλλα ζώα.