Η επίσκεψη του γιου του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, Σαντάμ στην Αθήνα συνιστά μια κίνηση με σαφές πολιτικό και γεωστρατηγικό αποτύπωμα.
Η συνάντηση του Υπαρχηγού Γενικής Διοίκησης Λιβυκού Εθνικού Στρατού με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, καθώς και οι επαφές του με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, επιβεβαιώνουν ότι η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ανοικτούς και λειτουργικούς διαύλους επικοινωνίας με όλα τα κέντρα εξουσίας στη Λιβύη.
Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η γειτονική χώρα εξακολουθεί να παραμένει πολιτικά διαιρεμένη, ενώ ταυτόχρονα επηρεάζει άμεσα κρίσιμα ελληνικά συμφέροντα, από το μεταναστευτικό έως την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
Aρμόδιες πηγές επισημαίνουν ότι η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει τη σχέση με την Ανατολική Λιβύη ως σημαντικό πυλώνα της ευρύτερης πολιτικής της στην περιοχή. Η επίσκεψη του υιού Χαφτάρ έρχεται λίγους μήνες μετά τη δεύτερη επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών στη Βεγγάζη και αποτυπώνει τη βούληση των δύο πλευρών να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων.
Το μεταναστευτικό και οι ροές προς την Κρήτη
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στην παράτυπη μετανάστευση όπου συμφωνήθηκε η ενίσχυση της συνεργασίας με σκοπό τη μείωση των ροών από την Ανατολική Λιβύη προς Κρήτη και Γαύδο.
Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου δεν μπορεί να περιορίζεται στην επιτήρηση των ελληνικών συνόρων, αλλά απαιτεί συνεργασία με τις αρχές των χωρών προέλευσης και διέλευσης. Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές συζητήθηκε η ενίσχυση της συνεργασίας με τις λιβυκές αρχές, καθώς και η συνέχιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης στελεχών της λιβυκής ακτοφυλακής από το ελληνικό Λιμενικό Σώμα. Επίσης κατά τη συνάντησή του με τον Υπουργό Εξωτερικών αναφέρθηκαν στην προετοιμασία νέου κύκλου εκπαιδευτικών δράσεων και παροχής τεχνογνωσίας.
Οι θαλάσσιες ζώνες και η ελληνική προτεραιότητα
Παράλληλα, κορυφαίο ζήτημα για την ελληνική πλευρά παραμένει η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε ότι προτεραιότητα της Αθήνας παραμένει η οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με τη Λιβύη, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και των προβλέψεων της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι μια συμφωνία που θα στηρίζεται σε αυτές τις αρχές θα μπορούσε να συμβάλει στη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν οι οικονομικές σχέσεις, οι επενδύσεις και ιδιαίτερα οι προοπτικές συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα. Παράλληλα, συζητήθηκε η αναβάθμιση των θαλάσσιων και αεροπορικών συνδέσεων, με στόχο την ενίσχυση των εμπορικών και επιχειρηματικών επαφών μεταξύ των δύο πλευρών.
Ο τουρκικός παράγοντας
Η επίσκεψη του Σαντάμ Χαφτάρ πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία εντείνει επίσης τις επαφές της με την ανατολική Λιβύη. Τα τελευταία χρόνια η Άγκυρα έχει διευρύνει σημαντικά την παρουσία της, επιχειρώντας να διατηρήσει επιρροή τόσο στην Τρίπολη όσο και στη Βεγγάζη καθώς επιχειρεί να δώσει υπόσταση στο έκνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Οι επαφές της οικογένειας Χαφτάρ με την τουρκική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία καταδεικνύουν ότι η Τουρκία επιδιώκει να διασφαλίσει ρόλο σε κάθε πιθανό πολιτικό σενάριο για το μέλλον της Λιβύης.
Ο Υπουργός Εξωτερικών κατά τη συνάντησή του με τον Υπαρχηγό Γενικής Διοίκησης Λιβυκού Εθνικού Στρατού, Σαντάμ Χαφτάρ επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας για ενιαία και ισχυρή Λιβύη, χωρίς επεμβάσεις τρίτων.
Ο άνθρωπος της «επόμενης ημέρας»
Πέρα όμως από το θεσμικό σκέλος της επίσκεψης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ίδιο το πρόσωπο του Σαντάμ Χαφτάρ. Ο Υπαρχηγός της Γενικής Διοίκησης του Λιβυκού Εθνικού Στρατού θεωρείται από πολλούς αναλυτές ως ο επικρατέστερος διάδοχος του πατέρα του στην «ηγεσία» της ανατολικής Λιβύης.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να διαμορφώσει σχέσεις εμπιστοσύνης με πρόσωπα που ενδέχεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στις μελλοντικές εξελίξεις της χώρας, διασφαλίζοντας ότι θα παραμείνει παρούσα στις διεργασίες που διαμορφώνουν το νέο πολιτικό τοπίο στη Λιβύη.
Η επιλογή αυτή εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Αθήνας να αποφύγει μονομερείς προσεγγίσεις και να διατηρεί επαφές με όλους τους βασικούς παράγοντες επιρροής στο λιβυκό πολιτικό σύστημα.
