Η εξάμηνη «εκδρομή» του Τραμπ στο Ιράν και οι κρίσεις που πυροδοτεί σε όλο τον κόσμο

Αποτελεί καταστροφή για τον ιρανικό λαό, για τα εκατομμύρια ανθρώπων που ζουν σε άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής, καθώς και για τους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο που αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη, αναφέρει σε ανάλυσή του, το CNNi.

Ωστόσο, οι πολεμικοί στόχοι του Τραμπ παραμένουν ανεκπλήρωτοι, παρόλο που οι στόχοι αλλάζουν συνεχώς: Από την αρχική απαίτηση για πλήρη παράδοση του Ιράν, αλλαγή καθεστώτος και εγκατάλειψη των πυρηνικών φιλοδοξιών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έως την πιο πρόσφατη απλή απαίτηση για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επιβράδυνση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.

Ωστόσο, οι ακούσιες συνέπειες του πολέμου έχουν εξαπλωθεί πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή, επηρεάζοντας την παγκόσμια ασφάλεια, υποβαθμίζοντας τη διεθνή θέση των ΗΠΑ και ενδεχομένως παρέχοντας στους αντιπάλους τους την ευκαιρία να επεκτείνουν την επιρροή τους.

Καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επικεντρώνει όλη της την ενέργεια στην προσπάθεια να βγει από την κρίση που η ίδια προκάλεσε στο Ιράν, έχει αποσπάσει την προσοχή της από άλλα πιθανά παγκόσμια σημεία έντασης στα οποία οι ΗΠΑ εμπλέκονται εδώ και καιρό, όπως η Ουκρανία, η Ταϊβάν, η Θάλασσα της Νότιας Κίνας και οι δύο Κορέες.

Από την απόφαση του Τραμπ να περιορίσει τις ετήσιες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με τη Νότια Κορέα και να αποσύρει το μοναδικό αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ στον Δυτικό Ειρηνικό, έως τις κρίσιμες ελλείψεις αντιπυραυλικών συστημάτων στην Ουκρανία, πολλές από τις πιο σημαντικές γεωπολιτικές και ασφαλιστικές επιπτώσεις του πολέμου ενδέχεται τελικά να γίνουν αισθητές πολύ πέρα από τα όρια της Μέσης Ανατολής, και δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί.

Η Έμιλι Χάρντινγκ, αντιπρόεδρος του Τμήματος Άμυνας και Ασφάλειας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών, ενός αμερικανικού think tank, δήλωσε ότι, αν και κανένα από τα πιθανά εστία έντασης δεν έχει εξελιχθεί ακόμη σε κρίση πλήρους κλίμακας, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι ανησυχίας.

«Πρόκειται για το είδος της κατάστασης όπου οι παγκόσμιοι αντίπαλοι θα παρακολουθούν την εξέλιξη και θα μαθαίνουν περισσότερα για τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά η Αμερική σε συγκεκριμένες στιγμές, για να ενσωματώσουν στη συνέχεια αυτά τα στοιχεία στον σχεδιασμό τους. Ωστόσο, δεν έχουμε δει ακόμη κανέναν να εκμεταλλεύεται την κατάσταση», ανέφερε.

«Πρόκειται περισσότερο για την αποδυνάμωση ορισμένων θεμελίων, όχι για το ότι βλέπουμε το κτίριο να αρχίζει να τρέμει».

Ουκρανία και Ρωσία

Οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν έντονη αντίδραση από την Τεχεράνη. Ιρανικά drones, βαλλιστικοί πύραυλοι και άλλα βλήματα έπεφταν βροχή πάνω σε αμερικανικές βάσεις και συμμάχους σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Καθώς οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους εξαντλούσαν τα αποθέματά τους σε όπλα, μέρος των πυρομαχικών που αρχικά προορίζονταν για την Ουκρανία είχε ανακατευθυνθεί.

Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε αυτό το μήνα στο CNNi ότι η χώρα του διαθέτει μόνο το ένα δέκατο των πυραύλων αναχαίτισης που χρειάζεται επειγόντως για να αναχαιτίσει τις αυξανόμενες επιθέσεις με ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους.

Η έλλειψη αυτή έχει καταστροφικές συνέπειες για τους Ουκρανούς: Το φετινό καλοκαίρι υπήρξε η πιο θανατηφόρα περίοδος για τους πολίτες από τον Μάιο του 2022.

Η παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση που προκλήθηκε από την απόφαση του Ιράν να κλείσει ουσιαστικά το Στενό του Ορμούζ έχει επίσης υπονομεύσει την εκστρατεία οικονομικής πίεσης της κυβέρνησης Τραμπ εναντίον της Μόσχας. Αντιμέτωπος με την αύξηση της τιμής της βενζίνης στις ΗΠΑ, ο Τραμπ πήρε την αμφιλεγόμενη απόφαση να άρει ορισμένες κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου, προκειμένου να ηρεμήσει την αγορά. Με αυτόν τον τρόπο, οι ΗΠΑ βοήθησαν ουσιαστικά τη Ρωσία να κερδίσει περισσότερα χρήματα για τη χρηματοδότηση των πολεμικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία.

Η παγκόσμια διαταραχή στο εμπόριο πετρελαίου, φυσικού αερίου και λιπασμάτων που προκλήθηκε από το κλείσιμο του στενού βοήθησε επίσης τη Ρωσία να σημειώσει πρόοδο στην αναζήτηση νέων πελατών.

Ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Κέντρου Carnegie Russia Eurasia στο Βερολίνο, δήλωσε ότι αυτό αποδείχθηκε όταν ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν φιλοξένησε τους ηγέτες των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας στη ρωσική πόλη Καζάν τον Ιούνιο.

«Η συμμετοχή στο Καζάν ήταν εντυπωσιακή: Παρευρέθηκαν εννέα από τους έντεκα αρχηγούς κρατών της ASEAN, μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών της Ινδονησίας και έναν ειδικό εκπρόσωπο από τη Μιανμάρ. Πάνω απ’ όλα, αυτοί οι άνδρες αποφάσισαν να κάνουν το μακρύ ταξίδι προς τη Ρωσία λόγω των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, οι οποίες προκάλεσαν αύξηση των τιμών της ενέργειας και των λιπασμάτων», ανέφερε.

Κατά κάποιον τρόπο, ο πόλεμος στο Ιράν έχει ωφελήσει την Ουκρανία. Έχει κάνει τον υπόλοιπο κόσμο να συνειδητοποιήσει ότι τα περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου έχουν μετατρέψει το Κίεβο σε υπερδύναμη στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και έχουν οδηγήσει σε μια σειρά συμφωνιών συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας και υποσχέσεων για την παροχή πυρομαχικών από διάφορες χώρες.

Η Κορεατική Χερσόνησος

Ο πόλεμος στο Ιράν ρίχνει πλέον τη σκιά του πάνω σε ένα άλλο πιθανό σημείο έντασης: Tην Κορεατική Χερσόνησο, η οποία τεχνικά βρίσκεται σε κατάσταση πολέμου για περισσότερες από επτά δεκαετίες, λόγω της απουσίας ειρηνευτικής συμφωνίας μετά τη σύγκρουση μεταξύ Νότιας και Βόρειας Κορέας το 1950-1953.

Οι ΗΠΑ έχουν βαθιά εμπλοκή στην περιοχή, με περίπου 28.500 Αμερικανούς στρατιώτες να είναι σταθμευμένοι στη Νότια Κορέα. Ωστόσο, η σχέση που διαρκεί δεκαετίες υπέστη ένα εμπόδιο φέτος, όταν ο Τραμπ περιόρισε δραστικά τις ετήσιες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις «Ulchi Freedom Shield» με τη Σεούλ, επικαλούμενος εν μέρει την έλλειψη υποστήριξης της Νότιας Κορέας στον πόλεμο με το Ιράν.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επίσης εκφράσει την προθυμία του για συνομιλίες με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ουν, ο οποίος επιβλέπει τη σταθερή αύξηση του πυρηνικού οπλοστασίου της χώρας του και τις τακτικές εκτοξεύσεις πυραύλων.

Αναλυτές ανέφεραν ότι οι συνέπειες της περικοπής των στρατιωτικών ασκήσεων επηρεάζουν την ετοιμότητα σε περίπτωση που ο πόλεμος επανέλθει στην Κορεατική Χερσόνησο βραχυπρόθεσμα, ενώ οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις περιλαμβάνουν την επιμήκυνση του χρόνου που απαιτείται για να αναλάβει η Σεούλ τον έλεγχο των στρατευμάτων της σε περίπτωση πολέμου, κάτι που επιδιώκουν τόσο οι Νοτιοκορεάτες όσο και οι ΗΠΑ.

Αξιωματούχοι της Νότιας Κορέας δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι μια δεύτερη άσκηση, για αμφίβιες αποβάσεις που είχε προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο, ακυρώθηκε τον Ιούνιο. Στις ασκήσεις αυτές επρόκειτο να συμμετάσχουν Αμερικανοί πεζοναύτες που είναι σταθμευμένοι στο ιαπωνικό νησί της Οκινάουα, μονάδες των οποίων συμμετείχαν στον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

Υπάρχει επίσης το ζήτημα των προμηθειών και της εφοδιαστικής αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένης της ανακατανομής ορισμένων αμερικανικών πυραύλων αναχαίτισης από τη Νότια Κορέα προς τη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων. Το Πεντάγωνο δεν έχει αποκαλύψει το μέρος του αποθέματος πυραύλων αναχαίτισης που μετακινήθηκε, αλλά οι αναλυτές εκτιμούν ότι είναι πιθανό να προκύψουν μακροπρόθεσμες ελλείψεις σε βασικούς πυραύλους αναχαίτισης, όπως το σύστημα Patriot.

Η Ταϊβάν και η Θάλασσα της Νότιας Κίνας

Η αποστολή του αεροπλανοφόρου USS George Washington, το οποίο έχει τη βάση του στην Ιαπωνία, στην Αραβική Θάλασσα για να αναλάβει τη θέση του ταλαιπωρημένου USS Abraham Lincoln, αφήνει τις ΗΠΑ χωρίς αεροπλανοφόρα στον Ειρηνικό για αόριστο χρονικό διάστημα, σε περίπτωση που προκύψει ανάγκη για ένα τέτοιο σκάφος.

Οι ΗΠΑ διατηρούν συνεχή παρουσία στον Ειρηνικό για περισσότερες από δύο δεκαετίες, με εξαίρεση ένα κενό αρκετών εβδομάδων το 2024.

Η απουσία αεροπλανοφόρου στην περιοχή ευθύνης του 7ου Στόλου των ΗΠΑ δημιουργεί ανησυχίες σε άλλους περιφερειακούς συμμάχους.

Οι Φιλιππίνες ανησυχούν ιδιαίτερα, δεδομένης της αυξανόμενης κινεζικής δραστηριότητας στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, γύρω από αμφισβητούμενες περιοχές όπως το Σκάρμπορο Σόαλ, το οποίο βρίσκεται στην αποκλειστική οικονομική ζώνη των Φιλιππίνων αλλά ελέγχεται ουσιαστικά από το Πεκίνο.

Οι εντάσεις μεταξύ Μανίλας και Πεκίνου επεκτείνονται και στο Second Thomas Shoal, το οποίο, όπως και το Σκάρμπορο, βρίσκεται στα νησιά Σπράτλι. Στα δύο αυτά σημεία έχουν σημειωθεί θαλάσσιες συγκρούσεις μεταξύ Φιλιππινέζων και Κινέζων.

Οι ΗΠΑ και οι Φιλιππίνες έχουν συνάψει συνθήκη αμοιβαίας άμυνας, και αν οι εντάσεις με την Κίνα κλιμακωθούν, η απουσία αεροπλανοφόρου στην περιοχή θα μπορούσε να θέσει τις αμερικανικές δυνάμεις σε σαφές μειονέκτημα, ειδικά δεδομένων των τρεχόντων προβλημάτων με τα αποθέματα πυρομαχικών.

«Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο είναι το πώς θα βρεθούν οι ΗΠΑ σε περίπτωση πιθανής σύγκρουσης με την Κίνα», δήλωσε ο Χάρντινγκ. «Δεν φαίνεται να συμβεί κάτι τέτοιο σύντομα… αλλά αν προκύψει σύγκρουση με την Κίνα, θα βρεθούμε σε κατάσταση έλλειψης πυρομαχικών, ειδικά εκείνων που θα χρειαστούμε για αυτή τη σύγκρουση».

Οι παγκόσμιες στενωποί

Ο πόλεμος θα μπορούσε να έχει και άλλες καταστροφικές συνέπειες για παράδειγμα, αν άλλοι παράγοντες προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν ως όπλο άλλα στρατηγικά σημεία της διεθνούς ναυτιλίας.

«Δεν το βλέπουμε ακόμα αυτό, αλλά αν αργότερα φτάσουμε σε ένα σημείο όπου μία από αυτές τις χώρες το επιθυμούσε, θα μπορούσαν σίγουρα να το αναφέρουν (ως πρότυπο)», είπε η Χάρντινγκ.

Πρόσθεσε ότι η σοβαρότητα των επιπτώσεων του πολέμου θα εξαρτηθεί κυρίως από το πόσο καιρό θα συνεχίσουν οι ΗΠΑ να πολεμούν.

«Η κυβέρνηση Τραμπ πρέπει να αποφασίσει τι θεωρεί ικανοποιητικό αποτέλεσμα σε αυτή την περίπτωση και αν το μόνο ικανοποιητικό αποτέλεσμα είναι η πλήρης καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος και, όπως επιθυμεί το Ισραήλ, ένα Ιράν εσωτερικά διαλυμένο και διχασμένο, τότε αυτό θα σημαίνει μια μακροχρόνια δέσμευση τόσο σε ανθρώπινες απώλειες όσο και σε οικονομικούς πόρους, και η παγκόσμια οικονομία θα υποστεί τις μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτού», ανέφερε.

Ο πόλεμος θα μπορούσε να έχει και άλλες καταστροφικές συνέπειες – για παράδειγμα, αν άλλοι παράγοντες προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν ως όπλο άλλα στρατηγικά σημεία της διεθνούς ναυτιλίας.

«Δεν το βλέπουμε ακόμα αυτό, αλλά αν αργότερα φτάσουμε σε ένα σημείο όπου μία από αυτές τις χώρες το επιθυμούσε, θα μπορούσαν σίγουρα να το αναφέρουν ως (πρότυπο)», είπε η Χάρντινγκ.

Πρόσθεσε ότι η σοβαρότητα των επιπτώσεων του πολέμου θα εξαρτηθεί κυρίως από το πόσο καιρό θα συνεχίσουν οι ΗΠΑ να πολεμούν.

«Η κυβέρνηση Τραμπ πρέπει να αποφασίσει τι θεωρεί ικανοποιητικό αποτέλεσμα σε αυτή την περίπτωση και αν το μόνο ικανοποιητικό αποτέλεσμα είναι η πλήρης καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος και, όπως επιθυμεί το Ισραήλ, ένα Ιράν εσωτερικά διαλυμένο και διχασμένο, τότε αυτό θα σημαίνει μια μακροχρόνια δέσμευση τόσο σε ανθρώπινες απώλειες όσο και σε οικονομικούς πόρους, και η παγκόσμια οικονομία θα υποστεί τις μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτού», ανέφερε.

Ωστόσο, ο Τραμπ θα μπορούσε επίσης να αποφασίσει ότι αρκεί να καταστεί το πυρηνικό πρόγραμμα «αχρησιμοποίητο», πρόσθεσε – κάτι που, όπως υπαινίχθηκε, θα μπορούσε να επιτευχθεί διατηρώντας τις βασικές εγκαταστάσεις, οι οποίες σήμερα έχουν καταστραφεί και βρίσκονται κάτω από τα ερείπια, απρόσιτες για το Ιράν, επιτεθόμενος κάθε φορά που η Τεχεράνη προσπαθεί να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτές.

«Δεν είναι μια εξαιρετική λύση, αλλά είναι μια εφαρμόσιμη λύση. Και αν αυτό αρκεί, και αν αρκεί το αποδυναμωμένο δίκτυο αντιπροσώπων (του Ιράν), τότε αυτό με το οποίο πρέπει πραγματικά να ασχοληθείς είναι τα Στενά του Ορμούζ, και αυτό είναι δύσκολο και λίγο ακριβό, αλλά σε καμία περίπτωση τόσο ακριβό όσο αυτό που κάνουν (οι ΗΠΑ) αυτή τη στιγμή», είπε.

«Από την ιρανική πλευρά, το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να επιβιώσουν, και αυτό ακριβώς κάνουν. Οπότε μπορούν να συνεχίσουν έτσι για όσο διάστημα θέλουν».