Η ισπανική «γρίπη» του στεγαστικού χτυπά όλη την Ευρώπη – Το πρόβλημα που αλλάζει τον πολιτικό χάρτη
Οι πρόωρες εκλογές στην Ισπανία μετά την αποτυχία του Σάντσεθ να περάσει διατάξεις για την προστασία των ενοικιαστών δεν ήταν ένα απλώς ένα εσωτερικό πρόβλημα της χώρας, ήταν η ηχηρότερη εκδοχή ενός προβλήματος που ταλανίζει όλη την Ευρώπη.
Ειδικά στην Ισπανία το πρόβλημα βρίσκεται στο επίκεντρο ήδη από το 2010, όταν κορυφώθηκε η οικονομική κρίση, με εικόνες από τις εξώσεις με ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις να είναι σχεδόν καθημερινότητα. Επί 15 χρόνια οι παρεμβάσεις της εκτελεστικής εξουσίας, ήταν στην κυβέρνηση το Λαϊκό Κόμμα, είτε οι Σοσιαλιστές δεν κατάφεραν να δώσουν διέξοδο στην κρίση, την ίδια ώρα που νέα δεδομένα όπως η βραχυχρόνια μίσθωση και το επιθετικό real estate επέτειναν το αδιέξοδο. Το κοινωνικό αποτύπωμα της στεγαστικής στέγης είναι κάτι παραπάνω από εμφανές στη χώρα.
Μια νέα πολιτική πραγματικότητα στην Ισπανία
Η ιστορία της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι στο οποίο ζούσε επί 70 χρόνια ήταν ουσιαστικά η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι του στεγαστικού αδιεξόδου που αντιμετωπίζει η χώρα. Το κύμα συμπαράστασης στην ηλικιωμένη, που μάλιστα έφυγε από τη ζωή λίγες μέρες αφού δικαιώθηκε και ανέκτησε το δικαίωμα να γυρίσει στο σπίτι της, δημιούργησε μια νέα πολιτική πραγματικότητα, με χιλιάδες στους δρόμους να διεκδικούν δυναμικά το δικαίωμα στη στέγη.
Ο Σάνστεθ είναι βέβαιο ότι στις επερχόμενος εκλογές θα παίξει το χαρτί της φιλοκοινωνικής πολιτικής και της πρόθεσης να προστατεύσει ενοικιαστές και δανειολήπτες, αν και η εξίσωση είναι πολύ πιο δύσκολη, από μία εξαγγελία προστατευτικών διατάξεων. Σήμερα στην Ισπανία ο μέσος μισθός βρίσκεται στα 1780 ευρώ, την ίδια ώρα που ένα διαμέρισμα στη Μαδρίτη ή την Βαρκελώνη νοικιάζεται από 1.300 έως 2.500 ευρώ το μήνα.
Η στεγαστική κρίση ακουμπά και τα μεσαία στρώματα σε όλη την Ευρώπη
Η στεγαστική κρίση είναι όμως παρούσα και στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με κάποιες να έχουν άμεσο πρόβλημα και κάποιες άλλες να ζουν τις πρώτες ενδείξεις μιας κρίσης, που φαίνεται ότι δεν θα αφήσει κανέναν ανεπηρέαστο. Στη γειτονική Γαλλία ο κατώτατος μισθός είναι 1500 ευρώ καθαρά και ο μέσος περίπου 4000 ευρώ. Για τα δικά μας μάτια αυτά τα ποσά διασφαλίζουν μια άνετη ζωή, πλην όμως δεν είναι αυτό ακριβώς που ζει ο κάτοικος του Παρισιού. Τα ενοίκια στο κέντρο της πόλης πλησιάζουν τα 40 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, φτάνοντας τη τιμή ενός σπιτιού 80 τ.μ. πάνω από 3.000 ευρώ. Παρόμοια είναι η κατάσταση και στη Σουηδία, ενώ στη Γερμανία, όπου αν και η αναλογία εισοδήματος και ενοικίου βρίσκεται ακόμα σε σχετικά πιο βιώσιμα επίπεδα, είναι τέτοια η άνοδος των τιμών των ακινήτων που η πίεση τόσο στα φτωχότερα, όσο και σε μεσαία στρώματα έχει αρχίσει να γίνεται έντονα αισθητή.
Η «απούσα» Ευρωπαϊκή Ένωση
Το εύλογο ερώτημα είναι τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση που έχει «απλώσει» σε όλη την ήπειρο. Η απάντηση είναι: Σχεδόν τίποτα. Η κεντρική πολιτική επιλογή είναι να ακολουθεί η κάθε χώρα μέλος την δική της στεγαστική πολιτική, εκμεταλευόμενη απλώς χρηματοδοτήσεις για κατασκευή κατοικιών, που θα έχουν κοινωνικό αποτύπωμα ή την επιδότηση ευάλωτων ομάδων για τη διατήρηση της στέγης.
Οι κυβερνήσεις από τη μία βλέπουν το ράλι στις τιμές των ακινήτων, αλλά από την άλλη αποφεύγουν να λάβουν δραστικά μέτρα για τον περιορισμό της αγοράς ακινήτων από μεγάλες εταιρείες real estate ή fund , καθώς αυτές εμφανίζονται ως άμεσες επενδύσεις στις χώρες τους, κάτι που βελτιώνει την εικόνα των οικονομιών τουλάχιστον ως προς τους δείκτες τους.
Μπροστά σε μία νέα «φούσκα» στα ακίνητα;
Το στεγαστικό αποτελεί για την Ευρώπη έναν γόρδιο δεσμό που δεν λύνεται ούτε με «παυσίπονα», ούτε με ευχές. Οικονομικοί αναλυτές βλέπουν στο χειρότερο σενάριο μία νέα οικονομική κρίση με επίκεντρο τον τομέα των ακινήτων, μια φούσκα που αν κάποια στιγμή σκάσει θα πλήξει τις ευρωπαϊκές οικονομίες και κυρίως τα πιο φτωχά κοινωνικά στρώματα, που ήδη δοκιμάζονται. Το δεδομένο αυτή τη στιγμή είναι ότι η δυσαρέσκεια πανευρωπαϊκά εντείνεται και καθώς δεν υπάρχουν λύσεις που ικανοποιούν την κοινωνία κερδισμένοι βγαίνουν νέοι πολιτικοί σχηματισμοί, που κατά κανόνα ανήκουν στην ακροδεξιά.
Επειδή το πρόβλημα δεν αναλύεται αποκλειστικά με οικονομικούς όρους, αλλά κυρίως με κοινωνικούς και πολιτικούς, είναι βέβαια ότι η κρίση στέγης, μαζί με το μεταναστευτικό και το πρόβλημα της ακρίβειας είναι τα θέματα που μπορεί να αλλάξουν θεαματική τον ευρωπαϊκό πολιτικό χάρτη.
