Η νέα καμπάνια της ΕΔΑΕ ως στρατηγική παρέμβαση για τη βιωσιμότητα και την προστασία του ΕΣΥ
Του Σωτήριου Γ. Θεοχάρη
Η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ), στο πλαίσιο των καταστατικών της υποχρεώσεων αλλά και της ευθύνης της απέναντι στους συμπολίτες μας, διοργανώνει και φέτος τον Μάιο την ετήσια εκστρατεία για τον καρκίνο του δέρματος. Η επερχόμενη καμπάνια δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη δράση ενημέρωσης του κοινού, αλλά μια στρατηγική παρέμβαση με καθοριστική σημασία για τη βιωσιμότητα και την προστασία του εθνικού μας συστήματος υγείας (ΕΣΥ). Σε μια περίοδο όπου τα δημόσια συστήματα υγείας καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα αυξανόμενες ανάγκες, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αναδεικνύονται ως βασικοί πυλώνες για τη διασφάλιση της λειτουργικότητας και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Ο καρκίνος του δέρματος, αν και σε μεγάλο βαθμό προλήψιμος και αντιμετωπίσιμος όταν εντοπιστεί εγκαίρως, συνεχίζει να επιβαρύνει σημαντικά τα συστήματα υγείας. Σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Ακαδημίας Δερματολογίας (AAD), ο καρκίνος του δέρματος είναι ο πιο συχνός καρκίνος στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ). Οι τρέχουσες εκτιμήσεις είναι ότι ένας στους πέντε Αμερικανούς πολίτες θα αναπτύξει καρκίνο του δέρματος κατά τη διάρκεια της ζωής του. Εκτιμάται ότι περίπου 9.500 άνθρωποι στις ΗΠΑ διαγιγνώσκονται με καρκίνο του δέρματος κάθε μέρα. Περισσότεροι από 1 εκατ. Αμερικανοί ζουν με μελάνωμα. Εκτιμάται ότι 234.680 νέες περιπτώσεις μελανώματος, 122.680 μη επεμβατικές (in situ) και 112.000 επεμβατικές, θα διαγνωστούν στις ΗΠΑ το 2026. Το διηθητικό μελάνωμα προβλέπεται να είναι ο τέταρτος πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος στους άνδρες (65.400 περιπτώσεις) και ο πέμπτος πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος στις γυναίκες (46.600 περιπτώσεις) το 2026. Στην Ελλάδα το 2020 υπήρξαν 1.313 νέες περιπτώσεις μελανώματος, ενώ το 2022 ξεπέρασαν τις 1.450 σύμφωνα με στοιχεία του ΕΟΔΥ.
Σωτήριος Γ. Θεοχάρης, πρόεδρος Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας
Τα κεντρικά εθνικά μητρώα καρκίνου συλλέγουν δεδομένα για τους καρκίνους του δέρματος με υψηλή θνητότητα, όπως το μελάνωμα του δέρματος και οι μη επιθηλιακοί καρκίνοι του δέρματος (καρκίνωμα κυττάρων Merkel). Τα δεδομένα όμως για τα βασικοκυτταρικά και τα ακανθοκυτταρικά καρκινώματα, που αποτελούν τους πιο συνηθισμένους τύπους καρκίνου του δέρματος, δεν συλλέγονται συνήθως από τα κεντρικά μητρώα καρκίνου. Μια εξέταση όμως των δεδομένων της Έρευνας Ιατρικών Δαπανών (Medical Expenditure Panel Survey Data) υποδηλώνει ότι κάθε χρόνο, περίπου 6,1 εκατ. ενήλικες υποβάλλονται σε θεραπεία για βασικοκυτταρικά και ακανθοκυτταρικά καρκινώματα με κόστος περίπου 8,9 δισ. δολάρια ετησίως. Η αυξημένη επίπτωσή τους, ιδίως σε χώρες με έντονη ηλιοφάνεια όπως η Ελλάδα, συνεπάγεται αυξημένες ανάγκες για διαγνωστικές εξετάσεις, θεραπευτικές παρεμβάσεις και μακροχρόνια παρακολούθηση ασθενών. Όταν η διάγνωση γίνεται σε προχωρημένα στάδια, το κόστος αυτό για το σύστημα υγείας πολλαπλασιάζεται, τόσο σε οικονομικούς όσο και σε ανθρώπινους πόρους.
Η καμπάνια μας στοχεύει ακριβώς σε αυτή την κρίσιμη παράμετρο: να μειώσει την πίεση προς το εθνικό σύστημα υγείας μέσω της ενίσχυσης της πρόληψης. Κάθε περιστατικό που προλαμβάνεται ή διαγιγνώσκεται έγκαιρα μεταφράζεται σε λιγότερες ανάγκες για δαπανηρές θεραπείες, βραχύτερες νοσηλείες και μικρότερη επιβάρυνση για τις υγειονομικές δομές. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται πολύτιμος χώρος για την αντιμετώπιση άλλων σοβαρών νοσημάτων και την καλύτερη εξυπηρέτηση των συμπολιτών μας.
Η οικονομική διάσταση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η διαχείριση ενός προχωρημένου καρκίνου του δέρματος μπορεί να απαιτήσει σύνθετες χειρουργικές επεμβάσεις, εξειδικευμένες ογκολογικές θεραπείες και συχνές επισκέψεις σε νοσοκομεία. Αντιθέτως, η έγκαιρη διάγνωση οδηγεί συχνά σε απλούστερες, ταχύτερες και σαφώς λιγότερο δαπανηρές παρεμβάσεις. Αυτό σημαίνει ότι οι διαθέσιμοι πόροι του συστήματος υγείας μπορούν να αξιοποιηθούν πιο αποδοτικά, προς όφελος του συνόλου της κοινωνίας.
Παράλληλα, η αποσυμφόρηση των υπηρεσιών υγείας αποτελεί ένα ακόμη κρίσιμο όφελος. Τα νοσοκομεία και οι δημόσιες δομές συχνά λειτουργούν στα όρια των δυνατοτήτων τους. Η μείωση των περιστατικών που απαιτούν εντατική και μακροχρόνια φροντίδα επιτρέπει στους επαγγελματίες υγείας να επικεντρωθούν σε περιπτώσεις που έχουν επιτακτικότερη ανάγκη άμεσης και εξειδικευμένης παρέμβασης. Αυτό βελτιώνει όχι μόνο την αποτελεσματικότητα του συστήματος, αλλά και την ποιότητα της ιατρικής παροχής στους ασθενείς.
Η καμπάνια έρχεται επίσης να ενισχύσει μια κουλτούρα πρόληψης γενικότερα, η οποία αποτελεί θεμέλιο για κάθε σύγχρονο και βιώσιμο σύστημα υγείας. Η μετατόπιση από τη θεραπεία στην πρόληψη δεν είναι απλώς μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια αναγκαιότητα. Όσο περισσότερο οι πολίτες υιοθετούν υπεύθυνες συμπεριφορές υγείας, τόσο μειώνεται η συνολική επιβάρυνση του συστήματος.
Βεβαίως, η προστασία του εθνικού συστήματος υγείας δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την προστασία του ίδιου του ασθενούς που αποτελεί για εμάς προτεραιότητα. Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του δέρματος αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους ίασης και μειώνει την ανάγκη για επιθετικές θεραπείες, οι οποίες συχνά συνοδεύονται από σοβαρές παρενέργειες. Με αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζεται όχι μόνο η επιβίωση αλλά και η ποιότητα ζωής του ασθενούς.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η καμπάνια αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην ατομική ευθύνη. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που προϋποθέτει τη συνεργασία της πολιτείας, των επιστημονικών φορέων και των επαγγελματιών υγείας. Η επένδυση στην ενημέρωση και την πρόληψη είναι επένδυση στο ίδιο το μέλλον του συστήματος υγείας.
Η Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ) ξεκίνησε την ενημέρωση των συμπολιτών μας για τον καρκίνο του δέρματος πριν από 26 χρόνια ,το 2000. Από το 2022 το ΔΣ της ΕΔΑΕ αποφάσισε να θεσπίσει τον Μάιο ως Μήνα Πρόληψης και Ενημέρωσης κατά του Καρκίνου του Δέρματος. Η εκστρατεία της ΕΔΑΕ θέλει να ενημερώσει ότι ο καρκίνος του δέρματος μας αφορά όλους ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας και φυλής. Στοχεύει στην μείωση της συχνότητας εμφάνισης του καρκίνου του δέρματος μέσα από την πρωτογενή πρόληψη (ενημέρωση του πολίτη για αλλαγή των συνηθειών του όπως: μείωση της διάρκειας έκθεσης στον ήλιο, αποφυγή έκθεσης στον ήλιο μεταξύ 11.00 – 16.00, χρήση ειδικού καπέλου, χρήση γυαλιών με UV προστασία, ειδικών ενδυμάτων με UV προστασία, σωστή και καθημερινή εφαρμογή του αντιηλιακού και μηνιαία αυτοεξέταση). Προσδοκά στην μείωση της θνησιμότητας του καρκίνου δέρματος μέσα από την δευτερογενή πρόληψη (ετήσιος προσυμπτωματικός έλεγχος στον δερματολόγο). Με το ηχηρό μήνυμα της φετινής καμπάνιας « Νοιαζόμαστε και εξεταζόμαστε», πηγαίνουμε στον δερματολόγο μία φορά χρόνο για εξέταση των σπίλων μας πριν ανακαλύψουμε καμία μεταβολή .
Συνοψίζοντας, η εκστρατεία για τον καρκίνο του δέρματος αποτελεί μια ουσιαστική παρέμβαση με διπλό όφελος: προστατεύει τη ζωή και την υγεία των συμπολιτών, μας ενώ ταυτόχρονα θωρακίζει το εθνικό μας σύστημα υγείας απέναντι στις αυξανόμενες προκλήσεις. Η πρόληψη δεν είναι απλώς μια επιλογή· είναι αναγκαιότητα για τη βιωσιμότητα και την ποιότητα της δημόσιας υγείας.
*Ο Σωτήριος Γ. Θεοχάρης είναι πρόεδρος της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας
