Κομισιόν: Οδηγίες επιβίωσης για τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης – Στόχος η ενίσχυση της ετοιμότητας

«Καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει ολοένα και συχνότερες και πιο σύνθετες κρίσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ», αναφέρει αρχικά σε ανακοίνωσή της η Κομισιόν.

Και συνεχίζει: Από την παροχή βοήθειας στους πολίτες ώστε να προστατεύονται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, έως τη διασφάλιση ότι τα εθνικά συστήματα πολιτικής προστασίας μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν όταν πλήττει μια καταστροφή, η ΕΕ προωθεί συγκεκριμένα μέτρα για να καταστήσει την Ευρώπη πιο ανθεκτική.

Σήμερα, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας, η Επίτροπος αρμόδια για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων, Hadja Lahbib, παρουσίασε νέες κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τους πολίτες και τις κοινότητες να προετοιμαστούν για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένων των πρώτων 72 ωρών μιας κρίσης.

Ανακοίνωσε επίσης σχέδια για την καθιέρωση μιας ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ», με την πρώτη διοργάνωση να προγραμματίζεται για τον Οκτώβριο του 2027. Οι πρωτοβουλίες αυτές βασίζονται σε μια πρόσφατα εγκριθείσα Σύσταση της Επιτροπής σχετικά με τη λειτουργική συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής (stress tests), με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών σημείων επαφής πολιτικής προστασίας σε όλη την Ευρώπη.

Συνολικά, τα μέτρα αυτά σηματοδοτούν περαιτέρω πρόοδο στην υλοποίηση της Στρατηγικής της ΕΕ για μια «Ένωση Ετοιμότητας», μετατρέποντας τις φιλοδοξίες της Ευρώπης για ετοιμότητα σε πρακτική δράση.

Νέες κατευθυντήριες γραμμές για την ενίσχυση της ετοιμότητας του πληθυσμού

Από την προετοιμασία ενός σάκου με τα απαραίτητα είδη για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μέχρι τη γνώση του τρόπου αντίδρασης όταν συμβαίνει μια καταστροφή, η ετοιμότητα ξεκινά με πρακτικά βήματα.

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής θα βοηθήσουν τις αρχές να παρέχουν στους πολίτες τις γνώσεις και τα εργαλεία που χρειάζονται για να προστατεύσουν τον εαυτό τους και τους άλλους σε μια κρίση.

Οι τέσσερις βασικοί τομείς

• Αυτάρκεια 72 ωρών: παροχή βοήθειας στους πολίτες ώστε να καλύπτουν τις βασικές τους ανάγκες κατά τις τρεις πρώτες ημέρες μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης —διάστημα κατά το οποίο κινητοποιείται η δημόσια βοήθεια—, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης απαραίτητων προμηθειών και σάκων με είδη πρώτης ανάγκης.
• Εκπαίδευση στην ετοιμότητα: ενσωμάτωση της ετοιμότητας στα προγράμματα σπουδών της προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και παροχή κατάρτισης στους εκπαιδευτικούς. Στόχος είναι να βοηθηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες ετοιμότητας από μικρή ηλικία, μέσω προσβάσιμων δραστηριοτήτων κατάλληλων για την ηλικία τους, χωρίς να προκαλείται φόβος ή άγχος.
• Ετοιμότητα χωρίς αποκλεισμούς για άτομα με αναπηρία: διασφάλιση ότι τα μέτρα ετοιμότητας είναι πιο συμπεριληπτικά και προσβάσιμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους στον σχεδιασμό της ετοιμότητας, ώστε κανείς να μην μένει στο περιθώριο.
• Επικοινωνία κινδύνων και απειλών: υποστήριξη των αρχών ώστε να επικοινωνούν τους κινδύνους και τις απειλές πιο αποτελεσματικά, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες λαμβάνουν έγκαιρη, προσβάσιμη και αξιόπιστη πληροφόρηση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Συνολικά, οι εν λόγω μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές αποσκοπούν στην καλλιέργεια μιας κουλτούρας ετοιμότητας σε όλη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα και οι κοινότητες είναι καλύτερα ενημερωμένα και εξοπλισμένα, καθώς και ικανά να προβλέπουν και να αντιμετωπίζουν κρίσεις.

Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ

Προκειμένου η ετοιμότητα να καταστεί κοινή προτεραιότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση μιας ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ», η οποία θα εορτάζεται κάθε χρόνο στις 23 Οκτωβρίου, αρχής γενομένης από το 2027. Η πρωτοβουλία αυτή θα ενθαρρύνει τους πολίτες και τις κοινότητες να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ώστε να προστατεύσουν τόσο τους εαυτούς τους όσο και τους άλλους.

Η ετήσια αυτή εκδήλωση θα αναγνωρίζει επίσης τις προσπάθειες και το έργο των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων πολιτικής προστασίας και των κοινοτήτων για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε όλη την Ευρώπη.

Η ημερομηνία αυτή συμπίπτει με την επέτειο της ίδρυσης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, στις 23 Οκτωβρίου 2001, αναγνωρίζοντας τον ρόλο του στην προαγωγή της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και στον συντονισμό της αντιμετώπισης καταστροφών, εντός και εκτός της ΕΕ, κατά τα τελευταία 25 έτη.

Η πρωτοβουλία αντικατοπτρίζει τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών —μια πτυχή που υπογραμμίστηκε και από την Ευρωπαϊκή Ομάδα Πολιτών για την Ετοιμότητα. Η εν λόγω Ομάδα, η οποία συγκέντρωσε 150 πολίτες από ολόκληρη την ΕΕ κατά το διάστημα Μαρτίου-Μαΐου 2026, πρότεινε, μεταξύ άλλων μέτρων, τη διοργάνωση μιας ετήσιας «Εβδομάδας Ετοιμότητας της ΕΕ».

Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών για τη σύνταξη κοινής δήλωσης στήριξης της πρωτοβουλίας.
Ενίσχυση της επιχειρησιακής συνέχειας και δοκιμές αντοχής (stress-testing)

Η πρόσφατα εγκριθείσα Σύσταση σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής αποσκοπεί στο να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα κράτη που συμμετέχουν στον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης (UCPM) να διασφαλίσουν ότι τα εθνικά τους σημεία επαφής για την πολιτική προστασία παραμένουν λειτουργικά ανά πάσα στιγμή, ακόμη και κατά τη διάρκεια συμβάντων που προκαλούν σοβαρές διαταραχές.

Αξιοποιώντας τα διδάγματα από πρόσφατες κρίσεις και διαταραχές, η εν λόγω Σύσταση -η οποία δεν είναι δεσμευτική- παρέχει πρακτική καθοδήγηση για την κατάρτιση σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας και την τακτική δοκιμή των ρυθμίσεων που αφορούν τη συνέχεια της λειτουργίας. Ενισχύοντας την ανθεκτικότητα αυτών των εθνικών σημείων επαφής, επιδιώκεται να διασφαλιστεί ότι ο Μηχανισμός θα μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί αδιάλειπτα (σε 24ωρη βάση) και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

«Παρέχουμε στους πολίτες πρακτικά εργαλεία για την προετοιμασία απέναντι σε κρίσεις»

Η Επίτροπος για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων, Hadja Lahbib, δήλωσε: «Όταν πλήττει μια καταστροφή, οι πρώτες ώρες μπορούν να αποβούν καθοριστικές. Κάθε Ευρωπαίος πρέπει να γνωρίζει τι πρέπει να κάνει, πώς να προστατεύσει την οικογένειά του και πώς να βοηθήσει τους άλλους.

Η ετοιμότητα ξεκινά από τα σπίτια μας, τα σχολεία μας και τις κοινότητές μας. Γι’ αυτόν τον λόγο, παρέχουμε στους πολίτες πρακτικά εργαλεία για την προετοιμασία απέναντι σε κρίσεις, ενισχύοντας παράλληλα τα συστήματα στα οποία βασίζονται όταν εκδηλώνονται καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».

Το πλαίσιο

Η Στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, η οποία εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025, καθορίζει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ενίσχυση της ικανότητας της Ευρώπης να προβλέπει, να προλαμβάνει και να αντιμετωπίζει κρίσεις και απειλές.

Αξιοποιώντας τις συστάσεις της Έκθεσης Niinistö, η Στρατηγική προωθεί μια προσέγγιση που καλύπτει το σύνολο της κοινωνίας και της κυβέρνησης, αναγνωρίζοντας ότι η ετοιμότητα αποτελεί κοινή ευθύνη στην οποία συμμετέχουν οι δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις, η κοινωνία των πολιτών και οι πολίτες.

Η Στρατηγική περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις για την ενίσχυση της ετοιμότητας του πληθυσμού, τη βελτίωση της επίγνωσης των κινδύνων και την ενδυνάμωση της ικανότητας της ΕΕ να ανταποκρίνεται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Οι Κατευθυντήριες Γραμμές για την Ετοιμότητα του Πληθυσμού δημοσιεύονται συνοδευόμενες από 4 έγγραφα καθοδήγησης, τα οποία περιλαμβάνουν παραδείγματα ορθών πρακτικών από κράτη μέλη και από όλο τον κόσμο. Στο πλαίσιο μιας συνεχιζόμενης διαδικασίας συνεργασίας, οι κατευθυντήριες γραμμές ενδέχεται να επανεξεταστούν σε μεταγενέστερο στάδιο, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις και τα διδάγματα που έχουν αντληθεί.