Μια νέα ανακάλυψη στο Νησί του Πάσχα θα μπορούσε να ξαναγράψει την ιστορία όπως τη γνωρίζουμε
Ένα από τα πιο απομονωμένα μέρη του πλανήτη, το Ράπα Νούι ή Νησί του Πάσχα, βρίσκεται περίπου 3.800 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών της Χιλής. Οι πρώτοι κάτοικοί του, που επίσης ονομάζονται Ράπα Νούι, εκτιμάται ότι έφτασαν στο νησί μεταξύ του 1150 και του 1280 μ.Χ., ζώντας για αιώνες σε απομόνωση, μέχρι την άφιξη του Ολλανδού θαλασσοπόρου Γιάκομπ Ρόγκεβεν το 1722.
Το νησί έγινε παγκοσμίως γνωστό για τα εντυπωσιακά αγάλματα μοάι. Ωστόσο, το Ράπα Νούι συνδέεται και με ένα άλλο, λιγότερο γνωστό αλλά εξίσου αινιγματικό πολιτιστικό επίτευγμα: τη γραφή Ρονγκορόνγκο. Πρόκειται για ένα σύστημα γραφής με εικονογραφικά σύμβολα χαραγμένα σε ξύλινα αντικείμενα, που μέχρι σήμερα δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί, αναφέρει το Popular Mechanics.
Το μυστήριο της γλώσσας Ρονγκορόνγκο
Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί αρχαιολόγους και ιστορικούς είναι αν οι Ράπα Νούι επινόησαν τη Ρονγκορόνγκο ανεξάρτητα ή αν επηρεάστηκαν από τους Ευρωπαίους μετά την επαφή του 18ου αιώνα. Η συζήτηση παραμένει ανοιχτή, καθώς η γραφή περιγράφηκε για πρώτη φορά μόλις το 1864, δηλαδή αρκετά μετά την άφιξη των Ευρωπαίων στο νησί.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports από ομάδα με επικεφαλής τη Σίλβια Φεράρα, αρχαιολόγο και γλωσσολόγο στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, επιχειρεί να ρίξει φως στο μυστήριο. Οι ερευνητές εξέτασαν τέσσερις ξύλινες πινακίδες με επιγραφές Ρονγκορόνγκο και χρησιμοποίησαν ραδιοχρονολόγηση για να προσδιορίσουν την ηλικία τους.
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα αφορά μία από τις πινακίδες, η οποία χρονολογείται περίπου μεταξύ 1493 και 1509, δηλαδή πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων στo Ράπα Νούι. Αν η επιγραφή έγινε κοντά στην εποχή κατά την οποία κόπηκε το ξύλο, τότε η Ρονγκορόνγκο θα μπορούσε να αποτελεί ανεξάρτητη επινόηση γραφής από τους κατοίκους του νησιού.
Ανεξάρτητη επινόηση γραφής;
Η υπόθεση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ανεξάρτητη δημιουργία συστημάτων γραφής είναι εξαιρετικά σπάνια στην ανθρώπινη ιστορία. Μέχρι σήμερα, τέτοια παραδείγματα συνδέονται κυρίως με σύνθετα κράτη, σε περιοχές όπως η Μεσοποταμία, η Αίγυπτος, η Κίνα και η Μεσοαμερική. Τη θεωρία αυτή υποστηρίζει και το γεγονός ότι η Ρονγκορόνγκο λειτουργεί πολύ διαφορετικά από τις ευρωπαϊκές γλώσσες, κάτι που φαίνεται να υποδηλώνει την απουσία διακριτής εξωτερικής επιρροής.
Αν η Ρονγκορόνγκο προηγείται πράγματι της ευρωπαϊκής επαφής, θα μπορούσε να θεωρηθεί μία από τις τελευταίες ανεξάρτητες επινοήσεις γραφής στην ιστορία.
Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές επιφυλάξεις. Η ραδιοχρονολόγηση δείχνει πότε κόπηκε το δέντρο, όχι πότε χαράχθηκε η επιγραφή. Επιπλέον, το προευρωπαϊκό εύρημα βασίζεται προς το παρόν σε μία μόνο πινακίδα, ενώ οι άλλες που εξετάστηκαν χρονολογούνται μετά την ευρωπαϊκή επαφή.
Για να ενισχυθεί ή να απορριφθεί η υπόθεση, οι ερευνητές θα πρέπει να εξετάσουν και τις υπόλοιπες γνωστές πινακίδες Ρονγκορόνγκο, οι οποίες είναι λίγες και διασκορπισμένες σε συλλογές ανά τον κόσμο. Μέχρι τότε, η αινιγματική γραφή του Ράπα Νούι παραμένει ένα από τα πιο γοητευτικά άλυτα μυστήρια της παγκόσμιας πολιτιστικής ιστορίας.
