Νέος γύρος συνομιλιών Ουκρανίας-ΗΠΑ-Ρωσίας – Τα μεγάλα «αγκάθια» για τον τερματισμό του πολέμου

Οι πρώτες επαφές, που πραγματοποιήθηκαν την Τρίτη (10/11), αποτιμήθηκαν θετικά από τις εμπλεκόμενες πλευρές, οι οποίες έκαναν λόγο για εποικοδομητικό κλίμα. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, κυρίως σε ό,τι αφορά τα εδαφικά ζητήματα και τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα εξασφαλίσουν την προστασία της Ουκρανίας στο μέλλον.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισε τη συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση, «πολύ παραγωγική», χωρίς να προχωρήσει σε περαιτέρω διευκρινίσεις.

Αντίστοιχα θετική ήταν η αποτίμηση του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος περιέγραψε τις συνομιλίες ως «εποικοδομητικές και αρκετά ουσιαστικές». Όπως ανέφερε, στο επίκεντρο βρέθηκαν ανθρωπιστικά ζητήματα και θέματα που σχετίζονται με την ασφάλεια.

Σε δηλώσεις του προς δημοσιογράφους στη Δανία, ο Ζελένσκι εξέφρασε επίσης την ικανοποίησή του για τα μηνύματα που λαμβάνει από τους δύο απεσταλμένους του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

«Διαπιστώνω αλλαγές. Είμαι πολύ ικανοποιημένος από αυτά που ακούω», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Ουκρανός πρόεδρος τόνισε ότι βασική προτεραιότητα αποτελεί η απελευθέρωση των αιχμαλώτων πολέμου. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι συμμετέχοντες εξέτασαν αναλυτικά το περιεχόμενο των εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία, αλλά και τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη μακροπρόθεσμη εφαρμογή τους.

Από ρωσικής πλευράς, ο υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ υπογράμμισε ότι είναι πρόωρο να εξαχθούν συμπεράσματα για την έκβαση της συνάντησης, καθώς οι διαπραγματεύσεις θα συνεχίζονταν και την Τετάρτη.

Ο νέος γύρος επαφών ακολούθησε τις διαβουλεύσεις που είχαν πραγματοποιήσει οι ΗΠΑ με τις δύο πλευρές τις προηγούμενες εβδομάδες. Σύμφωνα με τον Τζάρεντ Κούσνερ, οι συζητήσεις αυτές συνέβαλαν στον περιορισμό των διαφορών μεταξύ των θέσεων των δύο χωρών.

«Μας δίνουν ενθάρρυνση οι εποικοδομητικές συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν σήμερα», ανέφερε ο Κούσνερ σε ανάρτησή του στο Χ, μετά την ολοκλήρωση της πρώτης ημέρας των συνομιλιών.

Όπως πρόσθεσε, η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να τερματίσει τον πόλεμο, διαμορφώνοντας παράλληλα τις αναγκαίες ρυθμίσεις ασφαλείας, ώστε η Ουκρανία να παραμείνει κυρίαρχη, ασφαλής και ευημερούσα και να επιτευχθεί διαρκής ειρήνη στην Ευρώπη.

Τα εδαφικά και οι εγγυήσεις ασφαλείας παραμένουν τα βασικά εμπόδια

Παρά την αισιοδοξία που έχει εκφράσει δημόσια ο Ντόναλντ Τραμπ, οι διαφορές ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία παραμένουν μεγάλες ως προς τους όρους μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας, περισσότερο από τεσσεράμισι χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας.

Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν υπό τον έλεγχό τους περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας. Ωστόσο, το εδαφικό ζήτημα δεν είναι το μοναδικό που δυσχεραίνει την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Στα σημαντικότερα σημεία τριβής συγκαταλέγονται οι μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας, τις οποίες επιδιώκουν οι δύο πλευρές, αλλά και η απαίτηση της Μόσχας να υιοθετήσει η Ουκρανία καθεστώς ουδετερότητας, αποκλείοντας την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος εντείνει την πίεση προς το Κίεβο για την επίτευξη συμφωνίας. Έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία πρέπει πλέον να βάλει τέλος στον πόλεμο, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση θα βρεθεί αντιμέτωπη με «κάτι πολύ κακό».

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η σύγκρουση βρίσκεται κοντά στην επίλυσή της μέσω μιας «μεγάλης και όμορφης συμφωνίας». Ωστόσο, στο παρελθόν έχει προβεί επανειλημμένα σε προβλέψεις για σημαντικές διπλωματικές εξελίξεις, οι οποίες τελικά δεν πραγματοποιήθηκαν.

Η Μόσχα επιμένει σε ευρύτερο πλαίσιο ευρωπαϊκής ασφάλειας

Τη θέση της Ρωσίας ότι θα πρέπει πρώτα να συμφωνηθεί ένα ευρύτερο πλαίσιο ασφαλείας για την Ευρώπη και στη συνέχεια να εξεταστούν οι ειδικότεροι όροι για τον τερματισμό του πολέμου επανέλαβε ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.

«Η ιδέα να καθοριστούν σαφείς παράμετροι για μια μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας και στη συνέχεια να περάσουμε στην επίλυση της ίδιας της σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας είναι απολύτως λογική», δήλωσε στη Μόσχα.

Από την πλευρά του, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στις προτάσεις για τη δημιουργία μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

Όπως εξήγησε, δεν είναι ξεκάθαρο τι ακριβώς επιδιώκεται μέσα από αυτές τις πρωτοβουλίες, εκφράζοντας αμφιβολίες για το περιεχόμενό τους.

«Είμαστε όλοι πολύ επιφυλακτικοί απέναντι σε αυτό το ζήτημα, επειδή κανείς δεν κατανοεί πραγματικά σε ποσοστό 100% τι ακριβώς επιδιώκουν», ανέφερε.

Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι πρώτα ο τερματισμός του πολέμου και στη συνέχεια η εξασφάλιση εγγυήσεων ασφαλείας για τη χώρα του. Ακολούθως, όπως είπε, θα μπορούσε να ξεκινήσει ένας ευρύτερος διάλογος για την ασφάλεια στην Ευρώπη και διεθνώς.

Τη Δευτέρα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε επισημάνει ότι οι συζητήσεις για τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας θα πρέπει να ακολουθήσουν την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός.

Ο Σεργκέι Λαβρόφ, ωστόσο, απέρριψε το ενδεχόμενο μιας εκεχειρίας, υποστηρίζοντας ότι οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να δώσουν στην Ουκρανία τον απαραίτητο χρόνο και χώρο για να ανασυνταχθεί.

Η Ευρώπη διεκδικεί συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις

Η νέα διπλωματική πρωτοβουλία των ΗΠΑ έχει προκαλέσει κινητοποίηση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με τους Ευρωπαίους αξιωματούχους να ζητούν ενεργό συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της φονικότερης σύγκρουσης στην Ευρώπη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πριν από την έναρξη της κεντρικής συνάντησης στο Άμπου Ντάμπι, η ουκρανική αντιπροσωπεία είχε πραγματοποιήσει ξεχωριστές επαφές με εκπροσώπους ευρωπαϊκών χωρών, του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και με τους δύο Αμερικανούς απεσταλμένους.

Η Γαλλία υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει σταθερή και μακροχρόνια ειρήνη χωρίς να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα που αφορούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να έχουν ρόλο στη διαπραγματευτική διαδικασία.

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αποφύγει να διατηρούν επαφές με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν από την έναρξη του πολέμου. Εξαίρεση αποτέλεσαν οι ηγέτες της Φινλανδίας και της Νορβηγίας, οι οποίοι είχαν τηλεφωνική επικοινωνία μαζί του στις 27 Οκτωβρίου, προκαλώντας αντιδράσεις από ορισμένους Ευρωπαίους ομολόγους τους.

Η Μόσχα, από την πλευρά της, είχε καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρούσε απαραίτητη την παρουσία Ευρωπαίων εκπροσώπων στην τριμερή συνάντηση με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και της Ουκρανίας.

Ο Μάρκο Ρούμπιο, μιλώντας στο Παρίσι, ανέφερε ότι επιδίωξη της Ουάσινγκτον είναι σε επόμενο στάδιο να διευρύνει τη διαδικασία των συνομιλιών, συμπεριλαμβάνοντας και την Ευρώπη.

Οι στρατιωτικές επιθέσεις συνεχίζονται παρά τις διπλωματικές επαφές

Την παραμονή της έναρξης των συνομιλιών, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ διακρίνουν μια «πολύ ισχυρή διάθεση» για τον τερματισμό του πολέμου. Όπως ανέφερε, τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία έχουν πλέον κουραστεί από τη συνέχιση των εχθροπραξιών.

Παρά τα μηνύματα αυτά, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής δημόσιες ενδείξεις ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν προτίθεται να εγκαταλείψει την απαίτησή του να περάσει υπό ρωσικό έλεγχο ολόκληρη η ανατολική περιοχή του Ντονμπάς, ως προϋπόθεση για μια ειρηνευτική συμφωνία.

Ο Ζελένσκι έχει απορρίψει κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο εδαφικών παραχωρήσεων, επισημαίνοντας ότι Ουκρανοί στρατιώτες έχουν χάσει τη ζωή τους υπερασπιζόμενοι τις συγκεκριμένες περιοχές.

Την ίδια στιγμή, παρά την επιβράδυνση της ρωσικής προέλασης, η Μόσχα εξακολουθεί να πραγματοποιεί σφοδρές επιθέσεις εναντίον ουκρανικών πόλεων και ενεργειακών υποδομών. Η Ουκρανία, από την πλευρά της, έχει ενισχύσει τις επιθέσεις της σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου και άλλες υποδομές.

Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σιμπίχα, δήλωσε στο Reuters ότι ζήτησε από τον Μάρκο Ρούμπιο να επισπευσθούν οι παραδόσεις αναχαιτιστικών συστημάτων, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις εναντίον ενεργειακών στόχων εντείνονται.