Οι εγγυήσεις και τα ανταλλάγματα που ζητά το Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ
Όρους και προϋποθέσεις για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ βάζει το Ιράν, ενώ είναι θέμα χρόνου η οριστικοποίηση της συμφωνίας με το Ομάν για τη διέλευση πλοίων από τη σημαντική για το παγκόσμιο εμπόριο θαλάσσια οδό.
Συγκεκριμένα, σε συνέντευξή του στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, ο Ιρανός αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, εξειδίκευσε τα αιτήματα του Ιράν, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να ανακαλέσουν ενέργειες που, κατά την Τεχεράνη, παραβίασαν προηγούμενες δεσμεύσεις σύμφωνα με το CNNi.
Αυτές περιλαμβάνουν:
- Τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων.
- Την αντιμετώπιση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν εκ νέου στο Ιράν μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας –ιδίως στον τομέα του πετρελαίου– και την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της Τεχεράνης.
- Την αντιμετώπιση της «αποτυχίας» των ΗΠΑ να διασφαλίσουν τη σταθερότητα στον Λίβανο, όπως προβλεπόταν στο μνημόνιο κατανόησης που συνήφθη με την Ουάσιγκτον τον Ιούνιο.
Όταν ρωτήθηκε εάν το Ιράν εφαρμόζει ουσιαστικά το Άρθρο 5 της συμφωνίας του Ιουνίου –το οποίο προέβλεπε τη δέσμευση του Ιράν να καταβάλει «κάθε δυνατή προσπάθεια» για τη διασφάλιση της ασφαλούς εμπορικής διέλευσης για διάστημα 60 ημερών– ο Γκαριμπαμπαντί απάντησε αρνητικά.
«Το Άρθρο 5 καθόριζε μόνο κατευθυντήριες αρχές και όχι ένα τελικό επιχειρησιακό σχέδιο», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «η νέα συμφωνία Ιράν-Ομάν παρουσιάζεται ως ένα εντελώς νέο μοντέλο που αντικατοπτρίζει το σημερινό περιβάλλον ασφαλείας, και όχι ως συνέχεια της προηγούμενης ρύθμισης».
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα δρομολόγια ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών θα αλλάξουν, με σημαντικό μέρος της εμπορικής κίνησης να διέρχεται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα και το υπόλοιπο από τα ύδατα του Ομάν, ανέφερε.
Ο Γκαριμπαμπαντί δήλωσε ακόμη ότι η ρύθμιση αντικατοπτρίζει μια νέα στρατηγική για την άσκηση «αποτελεσματικής κυριαρχίας» επί των Στενών, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι το Ιράν δεν προτίθεται να κλείνει συστηματικά τη θαλάσσια οδό σε περιόδους ειρήνης.
«Αγκάθι» για τον τερματισμό του πολέμου το Ορμούζ
Το ζήτημα του ελέγχου του Ορμούζ αποτελεί το μεγαλύτερο «αγκάθι» στις προσπάθειες τερματισμού της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη πρόταση, η Τεχεράνη θα μπορούσε να παρεμβαίνει —εφόσον κρινόταν απαραίτητο— στην εισερχόμενη κυκλοφορία, ενώ η εξερχόμενη κυκλοφορία θα ακολουθούσε διαδρομή μεταξύ Ιράν και Ομάν, με την άδεια εξόδου να χορηγείται μέσω του Ομάν κατόπιν ενημέρωσης του Ιράν, όπως δήλωσε αυτή την εβδομάδα στο Reuters ανώτερο στέλεχος από το Ιράν.
Αδύνατη η εφαρμογή της λένε οι ναυτιλιακές ενώσεις
Η συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν, η οποία θα έδινε στην Τεχεράνη τον έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, κρίνεται δύσκολο να υλοποιηθεί λόγω των αμερικανικών κυρώσεων και των περιοριστικών ρητρών ασφάλισης που αφορούν τις πληρωμές, όπως δήλωσαν στο Reuters τέσσερις πηγές του ναυτιλιακού κλάδου.
Σύμφωνα με πληροφορίες το Ιράν επιδιώκει την επιβολή τελών ύψους 5% έως 7% επί της αξίας των φορτίων των πλοίων που χρησιμοποιούν τα στενά, σύμφωνα με το ανώτερο ιρανικό στέλεχος. Το Ομάν συζητά για τέλη της τάξης του 3%, ενώ η Ουάσιγκτον επιθυμεί την πλήρη απουσία χρεώσεων.
Πριν από το ξέσπασμα της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, η στενή θαλάσσια δίοδος μεταξύ του Κόλπου και του Ινδικού Ωκεανού αποτελούσε την κύρια οδό για περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και άλλων ζωτικής σημασίας αγαθών. Ήταν ελεύθερα προσβάσιμη σε όλα τα πλοία, χωρίς την επιβολή τελών.
Η δυνατότητα των εμπορικών πλοίων να πλέουν σε διεθνείς θαλάσσιες οδούς «με ασφάλεια, προβλεψιμότητα και χωρίς περιττά εμπόδια είναι θεμελιώδους σημασίας για την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, την οικονομική σταθερότητα και την ενεργειακή ασφάλεια», ανέφεραν σε ανοιχτή επιστολή τους αυτή την εβδομάδα οι κορυφαίες ναυτιλιακές ενώσεις παγκοσμίως.
Η επιβολή υποχρεωτικών χρεώσεων για τη διέλευση ή τελών παροχής υπηρεσιών στα στενά ισοδυναμούσε με «διόδια, έστω και αν δεν ονομάζονταν έτσι», επισημαίνεται στην επιστολή, η οποία απευθύνθηκε στον αρμόδιο ναυτιλιακό οργανισμό του ΟΗΕ.
«Θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο ικανό να υπονομεύσει το διεθνώς αναγνωρισμένο νομικό πλαίσιο που διέπει τη ναυσιπλοΐα και τη διέλευση σε διεθνή ύδατα», προστίθεται ακόμη στην επιστολή.
