Οι ελέφαντες χρησιμοποιούν φαρμακευτικά φυτά για να γιατρευτούν – Τι αποκαλύπτει έρευνα ειδικών

Οι αφρικανικοί ελέφαντες χρησιμοποιούν δεκάδες διαφορετικά φαρμακευτικά φυτά για να θεραπεύσουν τον εαυτό τους και τις οικογένειές τους όταν είναι άρρωστοι.

Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας μελέτης που βασίστηκε σε συνεντεύξεις με ανθρώπους οι οποίοι ζουν και εργάζονται κοντά στους ελέφαντες, στην περιοχή του όρους Έλγκον στην Κένυα.

Τα συγκεκριμένα ζώα κεντρίζουν εδώ και καιρό το ενδιαφέρον των επιστημόνων με την ασυνήθιστη συμπεριφορά τους: είναι γνωστά ως «ελέφαντες-εξορύκτες αλατιού», καθώς εισέρχονται σε σπηλιές και ξύνουν τα βράχια με τους χαυλιόδοντές τους για να εξάγουν μέταλλα και ιχνοστοιχεία απαραίτητα για τη διατροφή τους.

Η πρόσφατα δημοσιευμένη έρευνα υποδεικνύει ότι οι ίδιοι ελέφαντες αξιοποιούν διάφορα είδη φυτών του δάσους για θεραπευτικούς σκοπούς.

Μία από τις επικεφαλής ερευνήτριες, η Δρ. Ελοντί Φρέιμαν από το Πανεπιστήμιο Brown των ΗΠΑ, δήλωσε ότι η μελέτη εγείρει το ερώτημα κατά πόσον η καταστροφή των δασικών βιοτόπων στερεί από τα ζώα – αλλά και από τους ανθρώπους – τα φάρμακα που χρειάζονται για να ευημερήσουν.

«Αυτό καταδεικνύει πόσο στενά συνυφασμένα είναι τα φάρμακά μας με τον κόσμο των μη ανθρώπινων ειδών», δήλωσε η Δρ Φρέιμαν στο BBC.

Οι επιστήμονες συνεργάστηκαν με την οργάνωση διατήρησης της φύσης Mount Elgon Foundation. Πήραν συνεντεύξεις από ντόπιους κατοίκους, συμπεριλαμβανομένων φυλάκων άγριας ζωής και πρεσβυτέρων της κοινότητας.

Οι μαρτυρίες περιέγραφαν ελέφαντες να επιλέγουν συγκεκριμένα φυτά όταν φαίνονταν αδιάθετοι, καθώς και μητέρες που φέρονταν να δίνουν φαρμακευτικό φυτικό υλικό στα μικρά τους.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν 35 διαφορετικά είδη φυτών, εκ των οποίων τα 25 είναι γνωστά σε τοπικό επίπεδο για τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες.

Μεταξύ άλλων:

• Καταγράφηκαν σε βίντεο άγριοι χιμπατζήδες να χρησιμοποιούν φυτά του δάσους ως «πρώτες βοήθειες»
• Τραυματισμένος ουρακοτάγκος εντοπίστηκε να χρησιμοποιεί φυτό ως φάρμακο

Τα ενδιαφέροντα στοιχεία της μελέτης

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Scientific Reports με τις μαρτυρίες να αποκαλύπτουν ορισμένες ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες. Σε μία από αυτές, ένας φύλακας άγριας ζωής περιέγραψε ότι είδε ελέφαντες να χρησιμοποιούν ένα φυτό γνωστό ως «Angurweet» «ως φάρμακο για τα μικρά τους».

Το Angurweet χρησιμοποιείται ως θεραπεία για διάφορες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένου του πόνου στο στομάχι. Ο φύλακας περιέγραψε πώς οι μητέρες-ελέφαντες το επεξεργάζονταν στο στόμα τους: «αφαιρούσαν τα φύλλα και τα μασούσαν μέχρι να γίνουν μαλακό μείγμα, μαζί με τις ρίζες ορισμένων άλλων δέντρων».

Ανέφερε επίσης ότι είχε δει μητέρες να αναμειγνύουν αυτό το φυτικό υλικό με το γάλα τους. «Το δίνουν στα μικρά, τα οποία το μασούν μόνα τους και φτύνουν τα στερεά υπολείμματα».

Γιατί προκαλεί το ενδιαφέρον των επιστημόνων

Ο καθηγητής Μάικλ Χάφμαν, ειδικός στη μελέτη των πρωτευόντων θηλαστικών με έδρα την Ιαπωνία χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη αναφορά «ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και πολλά υποσχόμενη», επισημαίνοντας ωστόσο ότι απαιτούνται περισσότερα στοιχεία για να αποδειχθεί ότι οι ελέφαντες παρέχουν εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα στα μικρά τους.

Οι επιστήμονες έχουν ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία συλλογής αυτών των στοιχείων, παρέχοντας κάμερες στους ντόπιους ειδικούς της άγριας ζωής με τους οποίους συνεργάζονται, ώστε να καταγραφεί η συμπεριφορά που παρατηρήθηκε.

Παράλληλα, αναλύουν τα φυτά που χρησιμοποιούν οι ελέφαντες, αναζητώντας νέα φάρμακα που ενδέχεται να έχουν ανακαλύψει οι ίδιοι οι ελέφαντες.

Ένας ακόμη βασικός ερευνητής του προγράμματος, ο Δρ Φαμπιέν Σουλτζ από το Ινστιτούτο Τροπικής Ιατρικής Bernhard Nocht στο Αμβούργο, δήλωσε στο BBC: «Η τοπική γνώση μάς έδωσε έναν χάρτη».

«Τώρα θέλουμε να παρακολουθήσουμε τους ελέφαντες και να διερευνήσουμε αν επιλέγουν συγκεκριμένα φυτά ανάλογα με την κατάσταση της υγείας τους, καθώς και αν τα φυτά αυτά παρουσιάζουν τη σχετική βιολογική δράση».

Οι πρώτες ιστορικές αναφορές

Οι πρώτες επιστημονικές αναφορές για ελέφαντες που επιδίδονται σε «αυτοθεραπεία» χρονολογούνται από τις αρχές του 3ου αιώνα.

Ο Ρωμαίος συγγραφέας Κλαύδιος Αιλιανός, στο έργο του «De Natura Animalium» (Περί της Φύσεως των Ζώων), περιέγραψε έναν ελέφαντα ο οποίος, αφού τραυματίστηκε από δόρατα και βέλη, κατανάλωσε άνθη και λάδι από ελιά. Ο ελέφαντας ανέρρωσε πλήρως.

Αιώνες αργότερα, οι επιστήμονες αυτοί ερευνούν τι μπορούμε να μάθουμε από την άγρια ​​ζωή σχετικά με τις ιδιότητες των φυτών στα δασικά οικοσυστήματα όπου αυτά εξελίχθηκαν.