Οι μαθητές μαθαίνουν «ΡΙΣΠΕΚΤ»: Οι αμήχανες εμπειρίες της περιόδου και η ανάγκη για στήριξη
Διότι ο σεβασμός και τα προϊόντα περιόδου δεν θα έπρεπε να θεωρούνται είδος πολυτελείας, είναι βασική ανάγκη.
Σε μία προσπάθεια να μικρύνει η «ψαλίδα» των ανισοτήτων που εντοπίζονται και στην περίοδο, μία σειρά από χώρες διανέμει δωρεάν προϊόντα, με πρώτη τη Σκωτία. Στα σχολεία, χώρες όπως η Ισπανία, η Γαλλία αλλά και την Τσεχία απαιτείται από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα να παρέχουν δωρεάν προϊόντα περιόδου, διασφαλίζοντας ότι οι μαθήτριες έχουν ανεμπόδιστη πρόσβαση σε βασικά είδη υγιεινής για την πρόληψη της φτώχειας περιόδου.
Μαθήτριες
Νίκος Ραζής/ CNN Greece
Στην κατεύθυνση αυτή και αναγνωρίζοντας την έκταση του φαινομένου, η Ελλάδα αποφάσισε το 2024 και εφάρμοσε το 2026 το πιλοτικό πρόγραμμα με το σύνθημα «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου».
Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει δράσεις ενημέρωσης του μαθητικού πληθυσμού και τη διανομή 18 εκατ. δωρεάν προϊόντων εμμήνου ρύσεως, με διάρκεια τεσσάρων μηνών στις μαθήτριες που φοιτούν από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου.
Η πάνινη τσάντα με προϊόντα εμμήνου ρύσεως που δόθηκε σε μαθήτριες
Νίκος Ραζής/ CNN Greece
Πώς βίωσαν, όμως, το πρόγραμμα τα ίδια τα παιδιά;
Το CNN Greece συνομίλησε με μαθήτριες Γυμνασίου, αλλά και Λυκείου που δεν συμπεριλαμβάνονται στο πρόγραμμα, οι οποίες μίλησαν για τις εμπειρίες και τις ανάγκες τους.
«Μάθαμε πως λειτουργεί το σώμα μας»
Μιλώντας για την εμπειρία της, η Νατάσσα, μαθήτρια της Γ’ Γυμνασίου δήλωσε πως το πρόγραμμα ενημέρωσης βοήθησε τόσο τους μαθητές, όσο και τις μαθήτριες να λυθούν πολλές απορίες που είχαν:
«Μάθαμε πώς λειτουργεί το σώμα μας, ρωτούσαμε χωρίς αμηχανία… Τα αγόρια άκουγαν» δήλωσε χαρακτηριστικά στην κάμερα του CNN Greece.
Το πρόγραμμα έτυχε θετικής ανταπόκρισης τόσο από τα κορίτσια, όσο και από τα αγόρια, τα οποία μάλιστα ήταν πολύ ενεργά καθ’ όλη τη διάρκεια της ενημέρωσης, όπως αναφέρει με τη σειρά της η Κέλλυ Ζάνου, καθηγήτρια γαλλικών και δεξιοτήτων και υπεύθυνη να «τρέξει» το πρόγραμμα στο Γυμνάσιο.
«Ήρθαν δύο εκπαιδεύτριες από τον οργανισμό Solidarity Now, έδειξαν στον διαδραστικό πίνακα πολλά πράγματα. Απάντησαν σε όλες τις ερωτήσεις των παιδιών, οι οποίες ήταν πολλές και απαντήθηκαν με μεγάλη ευκολία στα παιδιά».
«Ήταν ένα πρόγραμμα που ονομάζεται Ευαισθητοποίηση και Ενημέρωση του μαθητικού πληθυσμού για την έμμηνο ρύση και αφορά την κοινωνική ανισότητα και τον στιγματισμό που υπάρχει για μια απολύτως φυσιολογική και βιολογική λειτουργία, όπως και τον σεβασμό στη λειτουργία αυτή» όπως εξηγεί η κα Ζάνου. Στην πρωτοβουλία αυτή συμμετείχαν επίσης οι οργανισμοί της Unicef Greece και Solidarity Now.
Η θετική ανταπόκριση των αγοριών
Διαπιστώθηκε ότι η πλειοψηφία των κοριτσιών μιλάνε πολύ ανοιχτά με τους γονείς τους, κυρίως με τη μαμά. Σύμφωνα με την καθηγήτρια ήταν «προετοιμασμένα για αυτό που πρόκειται να τους συμβεί, που είναι κάτι πολύ φυσιολογικό για ένα ανθρώπινο γυναικείο σώμα».
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι ένα «στοίχημα» για το πρόγραμμα αυτό ήταν πως τα εκπαιδευτούν και τα αγόρια στο να σέβονται μια φυσιολογική κατάσταση των κοριτσιών. «Είτε είναι αδέρφια, είτε είναι γονείς, η μαμά τους, είτε είναι οι σχέσεις τους αργότερα» όπως εξηγεί η ίδια.
Το δεύτερο σκέλος ήταν η παροχή «μεγάλου όγκου προϊόντων περιόδου, αφού έγινε και μια παρουσίαση όλων των ειδών προϊόντων. Μοιράστηκε μια μεγάλη τσάντα σε όλα τα κορίτσια του τμήματος που αφορούσε το πρόγραμμα».
Η περίοδος, όμως, δεν αφορά μόνο τα κορίτσια που εντάσσονται στο πρόγραμμα αλλά και τις μαθήτριες του Λυκείου, η κα Ζάνου πήρε την πρωτοβουλία να μοιράσει τα προϊόντα που πλεονάζουν και στις μεγαλύτερες σχολικές τάξεις. Αυτή η κίνηση αναδεικνύει, μάλιστα, τις ανάγκες που υπάρχουν σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης για δωρεάν προϊόντα περιόδου.
Οι μαθήτριες ντράπηκαν να πάρουν την τσάντα
Η καθηγήτρια, όμως, ήρθε επίσης αντιμέτωπη με το ταμπού, με το στίγμα που εξακολουθεί να υφίσταται γύρω από την περίοδο.
«Υπήρξαν μαθήτριες οι οποίες δεν δέχτηκαν να πάρουν την τσάντα. Η πρώτη απάντηση που πήρα ήταν: Πώς θα τις κυκλοφορήσω στο δρόμο. Ντρέπομαι» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Απέναντι στο στίγμα, όπως τονίζει η ίδια, χρειάζεται ενημέρωση. «Γιατί τα παιδιά είναι μικρά και θέλει μια εκπαίδευση και από τους γονείς και από το σχολείο» σημειώνει.
Πώς έχουν επομένως πρόσβαση στα δωρεάν προϊόντα περιόδου οι μαθήτριες; Στην περίπτωση του Γυμνασίου, τα κορίτσια χρειαζόταν να απευθυνθούν στην κα Ζάνου.
Στο Λύκειο, παρόλο που δεν εντάσσεται στο πρόγραμμα, υπάρχει μέριμνα από το ίδιο το σχολείο σε δωρεάν προϊόντα περιόδου.
«Υπάρχουν σερβιέτες σε ένα ντουλάπι στο οποίο βρίσκεται το φαρμακείο στο γραφείο των υποδιευθυντών και όποια μαθήτρια χρειάζεται μπορεί να πηγαίνει και να παίρνει» εξηγεί.
Τα προϊόντα που διανεμείθηκαν
Νίκος Ραζής / CNN Greece
Η αμηχανία της έλλειψης πρόσβασης σε προϊόντα περιόδου
Πόσες φορές δεν έχουμε ξεχάσει να πάρουμε μαζί μας τα απαραίτητα προϊόντα. Και πόσες δεν έχουμε νιώσει την αμηχανία να ρωτήσουμε κάποια φίλη εάν μπορεί να μας βοηθήσει.
«Την πρώτη φορά που μου ήρθε περίοδος ήμουν αρκετά μικρή, 10 χρονών και δεν το περίμενα καθόλου, ήταν ένα μικρό σοκ» δηλώνει χαρακτηριστικά η Σοφία, μαθήτρια της Γ’ Λυκείου. «Δεν ήμουν με τους γονείς μου, ήμουν στο χωριό» αναφέρει και εκφράζει τη δυσκολία που αντιμετώπισε να βρει ένα προϊόν περιόδου.
Απεναντίας η Τζένη, που φοιτά στην ίδια τάξη με τη Σοφία, την πρώτη φορά που ήρθε περίοδος ήταν σε έναν ασφαλή χώρο, στο σπίτι, με τους γονείς της. «Με είχε ενημερώσει η μητέρα μου, οπότε το “τακτοποίησα” σχετικά εύκολα» αναφέρει.
Η Νατάσσα θυμάται ακόμη τη φορά που δεν είχε πάρει μαζί της στο σχολείο σερβιέτα. «Είχα ξεχάσει τις σερβιέτες. Ζήτησα από μια φίλη μου που δεν είχε, μετά πήγα σε μία καθηγήτρια που ούτε εκείνη είχε, οπότε έφυγα από το σχολείο» περιγράφει.
Υπάρχουν, όμως, κορίτσια που δεν μπορούν καν να αγοράσουν με ευκολία προϊόντα περιόδου. Όπως αναφέρει η Νατάσσα «υπάρχουν κοπέλες που ακόμα και οι οικογένειές τους πολλές φορές δεν μπορούν να αγοράσουν όσα προϊόντα τους χρειάζονται για την περίοδο».
Η αγωνία της επόμενης ημέρας
Το μήνυμα που στέλνουν τόσο οι μαθήτριες όσο και η καθηγήτρια είναι η ανάγκη το πρόγραμμα αυτό, όχι μόνο να συνεχιστεί αλλά και να επεκταθεί από το δημοτικό μέχρι και το Λύκειο. Διότι, όπως, τονίζουν η έμμηνος ρύση και οι ανάγκες για τήρηση της υγιεινής και πρόσβαση στα προϊόντα περιόδου, δεν εξαντλούνται στο Γυμνάσιο.
Η κα Ζάνου εκφράζει την ελπίδα, το πρόγραμμα αυτό να συνεχιστεί με σκοπό να υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή και να γίνεται καθολική ενημέρωση των μαθητών.
«Θα έπρεπε να εντάσσεται στο πλαίσιο των προγραμμάτων αγωγής υγείας που έχουμε. Δηλαδή να είναι υποχρεωτικό (…) και να γίνεται μόνιμα στο σχολείο κάθε χρόνο» τονίζει χαρακτηριστικά.
Η καθηγήτρια Κέλλυ Ζάνου
Νίκος Ραζής / CNN Greece
«Τα παιδιά ενημερώθηκαν για πράγματα που δεν ήξεραν. Έμαθαν πώς λειτουργεί το σώμα τους κατά τη διάρκεια της περιόδου, γιατί συμβαίνει αυτό και τους λύθηκαν πάρα πολλές απορίες. Έμαθαν επίσης ότι δεν είναι κάτι για το οποίο θα πρέπει ντρέπονται. Είναι μία πολύ φυσιολογική λειτουργία που συμβαίνει για κάποιους συγκεκριμένους λόγους» εξηγεί η εκπαιδευτικός.
Αυτή η γνώση πρέπει να παρέχεται, σύμφωνα με την ίδια, ήδη από την 5η-6η δημοτικού, οπότε και πολλά κορίτσια αποκτούν περίοδο και να επεκτείνεται μέχρι και το Λύκειο, σημειώνει.
Ταυτόχρονα, η καθηγήτρια αναδεικνύει και την οικονομική διάσταση. «Πολλά παιδιά μου ζήτησαν, αν περισσέψει κάποια τσάντα να τους τη δώσω (…) γιατί είναι ένα μεγάλο έξοδο κάθε μήνα» επισημαίνει. «Οπότε 12 συσκευασίες θα καλύψουν τις ανάγκες για τρεις μήνες, τέσσερις μήνες, μετά;» διερωτάται.
Η δωρεάν πρόσβαση, σε βασικά προϊόντα υγιεινής, δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από τις μεμονωμένες πρωτοβουλίες που λαμβάνει η εκάστοτε διεύθυνση, τονίζει.
Η πάνινη τσάντα και τα προϊόντα περιόδου που μοιράστηκαν στις μαθήτριες
Νίκος Ραζής / CNN Greece
«Θα έπρεπε σε κάθε τμήμα να υπάρχει ένα ντουλάπι που να έχει μέσα προϊόντα περιόδου. Δεν είναι λύση να πηγαίνουν (τα παιδιά) στο γραφείο των υποδιευθυντών – γιατί υπάρχει και η ντροπή στο πώς θα το ζητήσω πάλι. Θα έπρεπε σε κάθε τμήμα να υπάρχει ένα ντουλάπι, μία ραφιέρα που να έχει ποσότητα προϊόντων εμμήνου ρύσεως, μωρομάντηλα και οτιδήποτε άλλο χρειάζεται μια μαθήτρια σε μια τέτοια κατάσταση».
Την επέκταση ενός τέτοιου προγράμματος και στο Λύκειο ζητά επίσης και η Σοφία, ενώ η Τζένη δηλώνει πως θα ήταν «πολύ χρήσιμο τόσο να εκπαιδεύονται και τα κορίτσια και τα αγόρια για την περίοδο, όσο και να υπάρχουν προϊόντα σε όλα τα σχολεία για όλα τα χρόνια φοίτησης των κοριτσιών».
Η διάθεση δωρεάν προϊόντων περιόδου «πρέπει να συνεχιστεί σε όλες τις τάξεις γιατί είναι πολύ σημαντικό για τα κορίτσια να νιώθουν πως έχουν κάποια βοήθεια και από το σχολείο» αναφέρει η Νατάσσα. Προτείνει μάλιστα να υπάρχουν σερβιέτες στο φαρμακείο που έχουν οι καθηγητές στο γραφείο τους ή ακόμη και στις τουαλέτες, διότι όπως εξηγεί «κάποιες κοπέλες ντρέπονται να ζητήσουν».
