Ο λόγος για τον οποίο μπορεί να αισθανόμαστε κουρασμένοι ακόμη και μετά από 8 ώρες ύπνου
Η καθημερινή κατανάλωση καφέ μπορεί να επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου, ακόμη και όταν η διάρκειά του φαίνεται φυσιολογική. Μια νέα μελέτη προειδοποιεί ότι η καφεΐνη ενδέχεται να αποδυναμώνει την εγκεφαλική δραστηριότητα που συνδέεται με την αποκατάσταση και την αναζωογόνηση του οργανισμού.
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η ποιότητα του ύπνου μπορεί να είναι πιο σημαντική από τη διάρκειά του, ειδικά για τον εγκέφαλο. Μελέτες αποκαλύπτουν επίσης ότι τα αργά εγκεφαλικά κύματα αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του «βαθιού ύπνου», της φάσης που συνδέεται με τη σωματική ανανέωση και τη σωστή γνωστική λειτουργία, αναφέρει ο Independent.
Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients, η καφεΐνη μπορεί να επηρεάζει αρνητικά αυτή τη φάση του ύπνου. Όπως εξήγησε η συγγραφέας της μελέτης Ντονάτα Κούρπας, από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Βρότσλαβ, η καφεΐνη μπορεί να μειώνει τη διάρκεια του ύπνου ή να δυσκολεύει την κατάκλιση.
«Ωστόσο, ακόμη και όταν η διάρκεια του ύπνου φαίνεται κανονική, η καφεΐνη μπορεί να μειώνει τη δραστηριότητα των αργών κυμάτων και να μετατοπίζει το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα προς έναν πιο ξύπνιο εγκέφαλο», τόνισε.
Αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος μπορεί να κοιμάται οκτώ ώρες, χωρίς να θυμάται αφυπνίσεις μέσα στη νύχτα, αλλά ο εγκέφαλός του να μην περνά επαρκώς από τα χαρακτηριστικά στάδια βαθιάς αποκατάστασης. Με άλλα λόγια, ο ύπνος μπορεί να είναι λιγότερο αναζωογονητικός απ’ όσο δείχνει η διάρκειά του.
«Ένας φαύλος κύκλος»
Οι επιδράσεις του καφέ δεν είναι ίδιες για όλους. Μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τη γενετική προδιάθεση, τον μεταβολισμό, την ηλικία, το στρες και τα επίπεδα χρόνιας κόπωσης. Η καφεΐνη αυξάνει την εγρήγορση και μειώνει την αίσθηση κόπωσης, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό μπορεί να μοιάζει με «δανεική ενέργεια» εις βάρος της νυχτερινής ανάκαμψης.
Η Δρ. Κούρπας επισημαίνει ότι για ορισμένους ανθρώπους έχει σημασία τόσο η συνολική ποσότητα καφεΐνης μέσα στην ημέρα όσο και το αν ο οργανισμός προλαβαίνει να τη μεταβολίσει πριν από τη νύχτα.
«Εάν η καφεΐνη βοηθά ένα άτομο να λειτουργεί κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ ταυτόχρονα επιδεινώνει την ποιότητα της νυχτερινής ανάρρωσης, μπορεί να αναπτυχθεί ένας φαύλος κύκλος: μεγαλύτερη κόπωση, μεγαλύτερη ανάγκη για διέγερση και χειρότερος ύπνος».
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος, τα οποία δείχνουν όχι μόνο αν κάποιος κοιμάται, αλλά και πώς κοιμάται ο εγκέφαλός του. Ανέλυσαν στοιχεία από 32 μελέτες που πραγματοποιήθηκαν από το 1980 έως το 2026 και διαπίστωσαν σταθερή σύνδεση της καφεΐνης με καταστολή της χαμηλής συχνότητας δραστηριότητας του βαθέος ύπνου, ιδιαίτερα των αργών εγκεφαλικών κυμάτων.
Η μελέτη αναφέρει ότι η καφεΐνη οδηγεί σε πιο ελαφρύ και πιο «διεγερμένο» προφίλ ύπνου, με χαρακτηριστικά που μοιάζουν περισσότερο με κατάσταση εγρήγορσης. Τα φαινόμενα αυτά ήταν εντονότερα στην αρχή της νύχτας, κατά τον ύπνο NREM, αλλά και στον ύπνο αποκατάστασης μετά από στέρηση ύπνου.
Οι ερευνητές ζητούν νέες μελέτες, με μεγαλύτερα και πιο ποικιλόμορφα δείγματα, ώστε να αποσαφηνιστούν οι πραγματικές συνέπειες αυτών των αλλαγών στην καθημερινή λειτουργία και την υγεία.
