Ο φόρος 5% στους δισεκατομμυριούχους διχάζει τη Καλιφόρνια – Ποιοι αντιδρούν και ποιοι τη στηρίζουν

Σύμφωνα με το BBC, η πρόταση, γνωστή ως «Proposition 40», προβλέπει την εφάπαξ φορολόγηση όσων είχαν καθαρή περιουσία τουλάχιστον ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων και κατοικούσαν στην Καλιφόρνια την 1η Ιανουαρίου 2026. Το μέτρο αφορά περισσότερους από 200 δισεκατομμυριούχους, ανάμεσά τους γνωστά ονόματα της τεχνολογίας και της βιομηχανίας του θεάματος.

Οι υποστηρικτές του εκτιμούν ότι θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια. Η επίσημη δημοσιονομική ανάλυση της πολιτείας προβλέπει, πάντως, έσοδα δεκάδων δισεκατομμυρίων, χωρίς να προσδιορίζει το τελικό ποσό.

Η έκβαση της ψηφοφορίας παραμένει ανοιχτή. Δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Κυβερνητικών Μελετών του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ για τους Los Angeles Times δείχνει ότι το 45% των πιθανών ψηφοφόρων τάσσεται υπέρ της πρότασης, το 42% κατά, ενώ το 13% δηλώνει αναποφάσιστο.

Γιατί προτείνεται ο φόρος και πού θα διατεθούν τα έσοδα

Η Καλιφόρνια είναι η μεγαλύτερη οικονομία των ΗΠΑ και συγκεντρώνει ορισμένους από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο. Παρά τον τεράστιο πλούτο της, όμως, η πολιτεία αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές ανισότητες, υψηλό κόστος στέγασης και υψηλό αριθμό αστέγων.

Η πρωτοβουλία προωθήθηκε με τη συμμετοχή της συνδικαλιστικής οργάνωσης εργαζομένων στην υγεία SEIU-United Healthcare Workers West, ως απάντηση στις περικοπές της ομοσπονδιακής χρηματοδότησης για την υγειονομική περίθαλψη.

Εφόσον εγκριθεί, το 90% των εσόδων θα κατευθυνθεί σε υπηρεσίες υγείας και το υπόλοιπο σε προγράμματα εκπαίδευσης, επισιτιστικής βοήθειας και στη διαχείριση του φόρου.

Η Σουζάν Χιμένες, επικεφαλής του επιτελείου της συνδικαλιστικής οργάνωσης, χαρακτήρισε το μέτρο «βραχυπρόθεσμη λύση» απέναντι στις περικοπές, προειδοποιώντας ότι χωρίς πρόσθετους πόρους το σύστημα υγείας θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα.

Οι υποστηρικτές της πρότασης θεωρούν ότι η φορολόγηση των πολύ μεγάλων περιουσιών μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών, χωρίς να επιβαρύνει τη συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων.

Γιατί αντιδρά ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας

Ανάμεσα στους επικριτές του μέτρου βρίσκεται και ο Δημοκρατικός κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος εκφράζει ανησυχίες για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει στην οικονομία.

Ο Νιούσομ υποστηρίζει ότι η φορολόγηση της περιουσίας ενδέχεται να ωθήσει δισεκατομμυριούχους να εγκαταλείψουν την πολιτεία, περιορίζοντας μακροπρόθεσμα τα έσοδα από τη φορολογία εισοδήματος.

Αντίστοιχες επιφυλάξεις διατυπώνουν οικονομολόγοι, επισημαίνοντας τις δυσκολίες αποτίμησης περιουσιακών στοιχείων, όπως οι συμμετοχές σε μη εισηγμένες επιχειρήσεις, αλλά και το ενδεχόμενο περιορισμού των επενδύσεων.

Σύμφωνα με την επίσημη δημοσιονομική ανάλυση, ο φόρος θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά προσωρινά έσοδα, αλλά και να προκαλέσει ετήσια μείωση των υφιστάμενων φορολογικών εισπράξεων κατά ποσό μικρότερο του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων.

Ποιοι δισεκατομμυριούχοι εγκαταλείπουν την Καλιφόρνια

Η προοπτική επιβολής του φόρου έχει προκαλέσει αντιδράσεις μεταξύ των πλουσιότερων κατοίκων της Καλιφόρνιας, με ορισμένους επιχειρηματίες να επιλέγουν τη μετεγκατάστασή τους σε άλλες πολιτείες.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι συνιδρυτές της Google, Λάρι Πέιτζ και Σεργκέι Μπριν, ο επενδυτής Πίτερ Τιλ, ο πρώην επικεφαλής της Uber Τράβις Κάλανικ και ο επιχειρηματίας Ντον Χάνκι.

Ο Χάνκι, ο οποίος μετακόμισε στη Νεβάδα, δήλωσε στο Forbes ότι η απόφασή του συνδέεται με την προτεινόμενη φορολόγηση, σημειώνοντας ότι οι επιχειρήσεις του έχουν δημιουργήσει χιλιάδες θέσεις εργασίας στην Καλιφόρνια.

«Ένιωσα λίγο σαν να ήμουν ανεπιθύμητος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Σεργκέι Μπριν, από την πλευρά του, έχει διαθέσει περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με τους Los Angeles Times, σε πολιτική οργάνωση που χρηματοδοτεί πρωτοβουλίες με στόχο την αποτροπή της εφαρμογής του φόρου.

Η συμφωνία Ζούκερμπεργκ με τη Meta

Ιδιαίτερη είναι η περίπτωση του Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο οποίος εξέταζε το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει την Καλιφόρνια λόγω των φορολογικών επιβαρύνσεων που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Meta κατέληξε σε συμφωνία με την εταιρεία, η οποία του επιτρέπει να πουλήσει νέες μετοχές χωρίς δικαίωμα ψήφου για να καλύψει ενδεχόμενη φορολογική υποχρέωση, χωρίς να χάσει τον έλεγχό της.

Σε αντάλλαγμα, δεσμεύτηκε να διατηρήσει την κατοικία του στην Καλιφόρνια ή στην πολιτεία όπου θα βρίσκεται η έδρα της Meta για τα επόμενα οκτώ χρόνια.

Ποιοι στηρίζουν τον φόρο

Δεν αντιτίθενται, πάντως, όλοι οι δισεκατομμυριούχοι στην πρόταση. Ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, έχει δηλώσει ότι δεν διαφωνεί με την υψηλότερη φορολόγηση.

«Δεν με ενοχλεί να πληρώνω φόρους. Όσο περισσότερα κερδίζεις, τόσο περισσότερους φόρους πληρώνεις», ανέφερε σε συνέντευξή του στο CBS.

Υπέρ του μέτρου έχει ταχθεί και ο επιχειρηματίας Τομ Στάιερ, παρά τις επιφυλάξεις του για τον τρόπο με τον οποίο έχει διατυπωθεί η πρόταση.

Την πρωτοβουλία υποστηρίζει επίσης ο ανεξάρτητος γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς, ο οποίος έχει συνδέσει τη φορολόγηση των μεγάλων περιουσιών με την αντιμετώπιση των οικονομικών ανισοτήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τι θα κρίνει η ψηφοφορία της 3ης Νοεμβρίου

Η συζήτηση στην Καλιφόρνια πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η συγκέντρωση πλούτου στις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, το πλουσιότερο 1% των αμερικανικών νοικοκυριών κατείχε σχεδόν το 32% του συνολικού πλούτου της χώρας το τρίτο τρίμηνο του 2025. Παράλληλα, έρευνα του Public Policy Institute of California έδειξε ότι το 72% των κατοίκων θεωρεί πως το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών διευρύνεται.

Η ανησυχία αυτή, πάντως, δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε υποστήριξη του συγκεκριμένου φόρου. Οι ψηφοφόροι καλούνται να σταθμίσουν τα προσδοκώμενα έσοδα για τις δημόσιες υπηρεσίες και τις πιθανές οικονομικές συνέπειες από την εφαρμογή του.

Η τελική έκβαση συνδέεται και με δύο άλλες προτάσεις που τίθενται σε ψηφοφορία, τις Proposition 41 και 42, οι οποίες προβλέπουν περιορισμούς που θα μπορούσαν να επηρεάσουν ή και να εμποδίσουν την εφαρμογή του φόρου.