Παθήσεις θυρεοειδούς: πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Ο θυρεοειδής αδένας είναι μικρός σε μέγεθος, αλλά ιδιαίτερα σημαντικός για την λειτουργία του ανθρωπίνου σώματος.

Μέσω της παραγωγής των θυρεοειδικών ορμονών (Τ3 και Τ4) ρυθμίζει τον κυτταρικό μεταβολισμό σε όλα τα όργανα του ανθρωπίνου σώματος. Με τον τρόπο αυτό ελέγχει την λειτουργία πρακτικά όλων των οργανικών συστημάτων.

Οι παθήσεις του διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

• Καλοήθεις, όπως όζοι θυρεοειδούς, βρογχοκήλη, θυρεοειδίτιδες (με συχνότερη τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto), βρογχοκήλη, υποθυρεοειδισμός και υπερθυρεοειδισμός
• Κακοήθεις, όπως καρκίνος θυρεοειδούς και άλλα σπανιότερα νεοπλάσματα, όπως λέμφωμα θυρεοειδούς.

Στο παρόν σύντομο άρθρο θα αναφερθούμε στις καλοήθεις παθήσεις του θυρεοειδούς, με ιδιαίτερη έμφαση το πότε οι παθήσεις αυτές μπορεί να χρειαστούν χειρουργική αντιμετώπιση. Δεν θα αναφερθούμε στον καρκίνο θυρεοειδούς, καθώς εκεί η χειρουργική επέμβαση είναι η βασική μέθοδος θεραπείας.

Όζοι θυρεοειδούς

Οι όζοι θυρεοειδούς είναι ένα πολύ συνηθισμένο πρόβλημα υγείας. Έχει υπολογισθεί ότι – αν υποβληθεί ο γενικός πληθυσμός σε υπερηχογράφημα υψηλής ευκρίνειας – όζοι θυροειδούς θα βρεθούν σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό (έως 60 ή και 70 %).

Οι περισσότεροι όζοι είναι καλοήθεις. Εντούτοις, ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό αυτών (5 – 8 %) μπορεί να υποκρύπτουν καρκίνο θυρεοειδούς. Πράγματι, ο καρκίνος θυρεοειδούς εμφανίζεται συνηθέστατα υπό τη μορφή όζου. Για το λόγο αυτό έχει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία η αναγνώριση εκείνων των όζων που είναι ύποπτοι για καρκίνο θυρεοειδούς.

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι όζοι θυρεοειδούς δεν χρειάζονται κάποια ιδιαίτερη θεραπευτική αντιμετώπιση. Χειρουργική επέμβαση μπορεί να απαιτηθεί με βάση συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής των ασθενών, όπως:

• Υποψία ή διάγνωση καρκίνου θυρεοειδούς (βάσει των ευρημάτων του υπερηχογραφήματος και της παρακέντησης με λεπτή βελόνη).
• Μεγάλο μέγεθος όζοι (πάνω από 30 ή 35 χιλ.)
• Παρουσία συμπτωμάτων, όπως δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση (λόγω πίεσης της τραχείας ή του οισοφάγου), αίσθηση πίεσης ή ξένου σώματος στον τράχηλο κλπ.
• Αισθητικό πρόβλημα, ιδιαίτερα σε νεαρά άτομα, στα οποία ένας εμφανής οπτικά όζος στον τράχηλο μπορεί να δημιουργήσει αισθητικό πρόβλημα και αλλαγή στην εικόνα του σώματος
• Υπερλειτουργικός όζος (έτσι χαρακτηρίζεται ο όζος που παράγει αυτόνομα αυξημένες ποσότητες θυρεοειδικών ορμονών, είναι γνωστός και σαν τοξικό αδένωμα).

Βρογχοκήλη

Ο όρος βρογχοκήλη είναι αρκετά ευρύς και περιγράφει την αύξηση των διαστάσεων του θυρεοειδούς, που μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια, όπως όζοι θυρεοειδούς, υπερθυρεοειδισμό, θυρεοειδίτιδα, κλπ. Η βρογχοκήλη χαρακτηρίζεται σαν απλή ή μη τοξική όταν η θυρεοειδική λειτουργία βρίσκεται εντός των φυσιολογικών ορίων και σαν τοξική όταν συνυπάρχει υπερθυρεοειδισμός. Μπορεί να συνδυάζεται με παρουσία όζων (οπότε είναι γνωστή και σαν πολυοζώδης βρογχοκήλη) ή να μην συνοδεύεται από την παρουσία διακριτών όζων (διάχυτη βρογχοκήλη).

Χειρουργική επέμβαση θα απαιτηθεί σε συγκεκριμένες υποομάδες ασθενών, με βάση τα εξής κριτήρια:

• Μέγεθος βρογχοκήλης – σε μικρού βαθμού αύξηση των διαστάσεων του θυρεοειδούς αρκεί η παρακολούθηση. Επέμβαση θα απαιτηθεί σε ευμεγέθεις βρογχοκήλες ή σε βρογχοκήλες με σταθερή σταδιακή αύξηση των διαστάσεών τους.
• Παρουσία συμπτωμάτων, όπως δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, αίσθημα ξένου σώματος ή βάρους ή πίεσης στον τράχηλο, βραχνάδα κλπ.
• Υποψία καρκίνου θυρεοειδούς. Σε πολυοζώδη βρογχοκήλη μπορεί ένας ή και περισσότεροι όζοι να είναι ύποπτοι για καρκίνο θυρεοειδούς. Στις περιπτώσεις αυτές επιβάλλεται ο κατάλληλος διαγνωστικός έλεγχος και η σωστή περαιτέρω θεραπευτική αντιμετώπιση.
• Καταδυόμενη βρογχοκήλη. Με τον όρο αυτόν περιγράφεται η σημαντικού βαθμού αύξηση των διαστάσεων του θυρεοειδούς, που – καθώς δεν «χωράει» στον τράχηλο – επεκτείνεται στο μεσοθωράκιο. Στις περιπτώσεις αυτές, η βρογχοκήλη είναι εξ ορισμού αρκετά ευμεγέθης και για το λόγο αυτό ενδείκνυται η χειρουργική αντιμετώπιση.
• Αισθητικά προβλήματα, που μπορεί να εμφανιστούν σε ευμεγέθεις βρογχοκήλες που είναι εμφανείς στον τράχηλο, αλλάζοντας την εικόνα του σώματος του ασθενούς
• Υπερθυρεοειδισμός (σε περιπτώσεις τοξικής βρογχοκήλης)

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto

Με όρο «θυρεοειδίτιδα» περιγράφεται η φλεγμονή του θυρεοειδικού ιστού. Υπάρχουν διάφορες μορφές θυρεοειδίτιδας. Πιο συχνή είναι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, που χαρακτηρίζεται από διήθηση του θυρεοειδικού παρεγχύματος (ιστού ) από λεμφοκύτταρα, εξ ού και ο όρος «χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα». Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι αυτοάνοσης αιτιολογίας και αποτελεί την συνηθέστερη αιτία υποθυρεοειδισμού.

Εφόσον δεν υπάρχει υποθυρεοειδισμός και δεν υπάρχουν διακριτές βλάβες στον θυρεοειδή (όπως αυτό ελέγχεται με το υπερηχογράφημα) δεν χρειάζεται κάποια θεραπεία πέραν της παρακολούθησης. Αν υπάρχει υποθυρεοειδισμός θα χρειαστεί χορήγηση θυροξίνης από το στόμα. Χειρουργική επέμβαση θα χρειαστεί σε επιλεγμένους ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto, όπως για παράδειγμα (ενδεικτικά):

• Παρουσία όζων θυρεοειδούς μεγάλου μεγέθους
• Υποψία ή διάγνωση καρκίνου θυρεοειδούς
• Μεγάλου βαθμού διόγκωση του θυρεοειδούς
• Λέμφωμα θυρεοειδούς (μία πολύ σπάνια μορφή κακοήθους νεοπλάσματος που συνδυάζεται με την θυρεοειδίτιδα Hashimoto).

Υπερθυρεοειδισμός

Ο υπερθυρεοειδισμός χαρακτηρίζεται από παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών σε αυξημένες ποσότητες από τον θυρεοειδή, που υπερβαίνουν τις ανάγκες του οργανισμού. Μπορεί να οφείλεται σε βρογχοκήλη (που χαρακτηρίζεται σαν τοξική, είτε με παρουσία όζων [οζώδης τοξική βρογχοκήλη] είτε χωρίς όζους [διάχυτη τοξική βρογχοκήλη]) ή σε τοξικό αδένωμα (μονήρης υπερλειτουργικός όζος θυρεοειδούς).

Η αρχική αντιμετώπιση είναι συντηρητική με τα λεγόμενα αντιθυρεοειδικά φάρμακα που μειώνουν την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών.

Χειρουργική αντιμετώπιση θα απαιτηθεί σε επιλεγμένους ασθενείς, όπως (ενδεικτικά):

• Αδυναμία ρύθμισης της θυρεοειδικής λειτουργίας. Σε αυτή την περίπτωση η θυρεοειδική λειτουργία μπορεί να ρυθμιστεί αρχικά και να απορρυθμιστεί στη συνέχεια, να γίνει εκ νέου ρύθμιση με αναπροσαρμογή της δόσης των αντιθυρεοειδικών φαρμάκων για να ακολουθήσει νέα απορρύθμιση και ούτω καθ’ εξής. Είναι η συνηθέστερη ένδειξη χειρουργικής επέμβασης
• Μεγάλου βαθμού διόγκωση του θυρεοειδούς (τοξική βρογχοκήλη)
• Επιπλοκές των αντιθυρεοειδικών φαρμάκων (ηπατική βλάβη, ακοκκιοκυτταραιμία, επιπλοκές από την καρδιά κλπ.)
• Υποψία ή διάγνωση καρκίνου κλπ.

Dr. Γεώργιος Σακοράφας

Χειρουργός Θυρεοειδούς

Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων (Θυρεοειδούς-Παραθυρεοειδών)

Επ. Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Τ. Συντονιστής Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου «Άγιος Σάββας»

https://gsakorafas.gr/