Πλασμαφαίρεση για αντιγήρανση, αποτοξίνωση και αφαίρεση μικροπλαστικών – Τι λέει η επιστήμη
Ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε στο προσκήνιο μια εν πολλοίς άγνωστη ιατρική πράξη, την πλασμαφαίρεση, δημιουργώντας σειρά ερωτημάτων για τον τρόπο που χρησιμοποιείται όταν δεν υπάρχει σαφής ιατρική ένδειξη.
Η πλασμαφαίρεση έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος στον χώρο της μακροζωίας, ενώ έχει προβληθεί επίσης ως πιθανός τρόπος «καθαρισμού» του αίματος από μικροπλαστικά.
Τι δείχνουν όμως τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα;
Υπάρχουν πρώιμες ενδείξεις ότι ορισμένα πρωτόκολλα θεραπευτικής ανταλλαγής πλάσματος μπορούν να αλλάξουν βιοδείκτες που συνδέονται με τη βιολογική ηλικία, αλλά τα ανθρώπινα δεδομένα είναι ακόμη μικρά και αντικρουόμενα και δεν έχει αποδειχθεί κλινική αντιγήρανση.
Για την αφαίρεση μικροπλαστικών από το αίμα, αντίθετα, δεν υπάρχει σήμερα τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα.
«Σε ένα αυτοκίνητο, αλλάζεις τα λάδια κάθε 5.000 χιλιόμετρα για να φεύγουν τα κατάλοιπα» δηλώνει ο Δρ. Έρικ Βερντίν, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ινστιτούτου Μπακ για την Έρευνα της Γήρανσης.
«Το αίμα μπορεί επίσης συσσωρεύσει δυνητικά επιβλαβή σωματίδια, τα οποία μπορούν να απομακρυνθούν με αυτόν τον τρόπο» λέει ο ίδιος.
Διαβάστε επίσης: Γιώργος Μαζωνάκης: Πότε και πού πρέπει να πραγματοποιείται η «πλασμαφαίρεση»
Μικρή έρευνα σε 42 εθελοντές με μέσο όρο ηλικίας τα 65 έτη, που δημοσιεύτηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Aging Cell, έδειξε ότι όσοι υποβλήθηκαν στη θεραπεία για κάποιους μήνες παρουσίασαν αλλαγές σε ορισμένες ουσίες του αίματος που συνδέονται με τη γήρανση, καθώς και σε δείκτες που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της βιολογικής ηλικίας, σε σύγκριση με ομάδα ελέγχου.
Η μελέτη αυτή από μόνη της όμως δεν στοιχειοθετεί οφέλη στην αντιγήρανση, όπως εξηγούν ειδικοί.
Άλλη έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2025 δεν βρήκε ενδείξεις ότι η πλασμαφαίρεση αναστρέφει τη βιολογική γήρανση.
«Η πλασμαφαίρεση είναι μια ιατρική διαδικασία που διαχωρίζει το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος, απομακρύνοντας ενδεχομένως παράγοντες που προάγουν τη γήρανση από την κυκλοφορία. Ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν ότι μπορεί να έχει αναζωογονητικές επιδράσεις μεταβάλλοντας τους βιοδείκτες της γήρανσης, αλλά τα στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπό της στην επιγενετική γήρανση στους ανθρώπους είναι περιορισμένα» αναφέρει μελέτη ειδικών από το Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Τσεχία, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ωστόσο ότι η πλασμαφαίρεση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αλόγιστα ως «θεραπεία αντιγήρανσης» και χωρίς αυστηρά ιατρικά πρωτόκολλα.
Με επιφύλαξη θα πρέπει να αντιμετωπίζονται και οι ισχυρισμοί για την αποτοξίνωση από μικροπλαστικά μέσω πλασταφαίρεσης.
Μέλη της επιστημονικής κοινότητας προειδοποιούν ότι δεν υπάρχουν μελέτες που να αποδεικνύουν ότι τα μικροπλαστικά μπορούν να αφαιρεθούν από το αίμα.
«Οι ισχυρισμοί ότι η αιμοκάθαρση ή άλλες θεραπείες αφαίρεσης μπορούν να τα αφαιρέσουν από το αίμα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό, ιδιαίτερα εάν τα ίδια τα συστήματα φιλτραρίσματος είναι φτιαγμένα από πλαστικό» γράφουν σε άρθρο τους στο The Conversation οι καθηγήτριες Rosa Busquets και Luiza C Campos, από τα πανεπιστήμια του Kingston και το UCL αντίστοιχα.
Και συμπληρώνουν:
«Παρότι είναι δελεαστικό να αναζητούμε εύκολες λύσεις ή θεραπείες αποτοξίνωσης που προτείνουν διάσημοι, βρισκόμαστε ακόμη στα πρώιμα στάδια της κατανόησης του τι κάνουν τα μικροπλαστικά στον οργανισμό μας και πώς να τα αφαιρέσουμε. Αντί να εστιάσουμε μόνο στο πώς να τα διώξουμε από το αίμα μας, ίσως πρέπει να δούμε την πιο αποτελεσματική και μακροπρόθεσμη στρατηγική της μείωσης της έκθεσής μας».
Πότε ενδείκνυται η πλασμαφαίρεση
Η πλασμαφαίρεση είναι μια ιατρική διαδικασία κατά την οποία το αίμα περνά από ειδικό μηχάνημα, το οποίο διαχωρίζει το πλάσμα, δηλαδή το υγρό μέρος του αίματος, από τα κύτταρα.
Το πλάσμα απομακρύνεται και στη συνέχεια τα κύτταρα επιστρέφουν στον οργανισμό, μαζί με κατάλληλο υγρό αντικατάστασης.
Η διαδικασία χρησιμοποιείται κυρίως σε σοβαρές παθήσεις, όταν στο πλάσμα υπάρχουν ουσίες που προκαλούν ή επιδεινώνουν τη νόσο, όπως ορισμένα αυτοαντισώματα.
Μεταξύ των παθήσεων στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί, ανάλογα με την περίπτωση, είναι το σύνδρομο Guillain-Barré, η μυασθένεια gravis, η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα και ορισμένες σοβαρές αυτοάνοσες ή νευρολογικές παθήσεις.
