Πώς οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να «ξεκλειδώσουν» τα F-35 για την Τουρκία – Τι θα γίνει με τους S-400

Σύμφωνα με τη τουρκική εφημερίδα Hürriyet, το επικρατέστερο σενάριο για την υπέρβαση του αδιεξόδου στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις είναι η μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα του Κόλπου, η οποία δεν κατονομάζεται.

Η λύση αυτή παρουσιάζεται ως η πιο συμβατή με το αμερικανικό νομικό πλαίσιο, καθώς θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την άρση των κυρώσεων CAATSA και, στη συνέχεια, για την επανεκκίνηση της συζήτησης σχετικά με τα F-35. Ωστόσο, η εφημερίδα ξεκαθαρίζει ότι η άρση των κυρώσεων δεν θα σήμαινε αυτομάτως και επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών.

Οι S-400 ως κλειδί για τα F-35 της Τουρκίας

Η Hürriyet υποστηρίζει ότι σήμερα υπάρχουν δύο παράλληλα, αλλά διακριτά ζητήματα στις σχέσεις Άγκυρας και Ουάσιγκτον: η άρση των κυρώσεων CAATSA και η πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Το πρώτο αφορά το νομικό και πολιτικό πλαίσιο που ενεργοποιήθηκε μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία. Το δεύτερο αφορά μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία, η οποία θα απαιτούσε νέα πολιτική απόφαση, ενημέρωση του Κογκρέσου και τεχνικές αξιολογήσεις ασφαλείας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η αμερικανική πλευρά εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητο οι S-400 να μην βρίσκονται πλέον στην Τουρκία. Αυτό σημαίνει ότι λύσεις που είχαν συζητηθεί στο παρελθόν, όπως η αποθήκευσή τους σε τουρκικό έδαφος ή η απενεργοποίησή τους υπό κάποια μορφή ελέγχου, δεν φαίνεται να ικανοποιούν τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.

Το σενάριο μεταβίβασης των S-400 σε χώρα του Κόλπου

Το σενάριο που εμφανίζεται ως επικρατέστερο είναι η πώληση ή μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα του Κόλπου. Η χώρα αυτή, σύμφωνα με τη Hürriyet, δεν έχει ακόμη γίνει γνωστή.

Με αυτόν τον τρόπο, η Τουρκία θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι τα ρωσικά συστήματα δεν αποτελούν πλέον μέρος του οπλοστασίου της, ενώ οι ΗΠΑ θα είχαν τη δυνατότητα να εξετάσουν την άρση των κυρώσεων CAATSA χωρίς να παραβιάζεται το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Η εφημερίδα σημειώνει ότι προηγούμενες εναλλακτικές, όπως η φύλαξη των συστημάτων στην Τουρκία, η αφαίρεση μηχανισμών ενεργοποίησης ή η τοποθέτησή τους υπό κοινό έλεγχο, δεν θεωρούνται από τις ΗΠΑ επαρκείς.

Απαραίτητη η συναίνεση της Ρωσίας

Ένα κρίσιμο εμπόδιο παραμένει η Ρωσία. Η Hürriyet υπενθυμίζει ότι, βάσει της συμφωνίας τελικού χρήστη που συνόδευσε την αγορά των S-400, η Τουρκία δεν μπορεί να μεταβιβάσει τα συστήματα σε τρίτη χώρα χωρίς τη συναίνεση της Μόσχας.

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι η ρωσική πλευρά δεν εμφανίζεται καταρχήν αρνητική σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι έχει επιτευχθεί κάποια συμφωνία ή ότι έχουν καθοριστεί οι όροι μιας πιθανής μεταβίβασης.

Η στάση της Μόσχας θεωρείται καθοριστική, καθώς χωρίς ρωσική έγκριση το σενάριο απομάκρυνσης των S-400 από την Τουρκία θα ήταν δύσκολο να υλοποιηθεί.

Τι πρέπει να γίνει για να αρθούν οι κυρώσεις CAATSA

Οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν στην Τουρκία το 2020 μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία. Στο επίκεντρο των κυρώσεων βρέθηκε η τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών.

Σύμφωνα με τη Hürriyet, για να αρθούν οι κυρώσεις θα πρέπει ο Αμερικανός πρόεδρος να πιστοποιήσει προς το Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον τους S-400 ή άλλο αντίστοιχο ρωσικό αμυντικό σύστημα.

Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρξει δέσμευση ότι η Άγκυρα δεν θα αποκτήσει στο μέλλον παρόμοια συστήματα από τη Ρωσία. Αυτό καθιστά τη διαδικασία ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς δεν αφορά μόνο την τύχη των σημερινών S-400, αλλά και τη μελλοντική στρατηγική κατεύθυνση της Τουρκίας στην αμυντική πολιτική.

Η επιστροφή στα F-35 δεν θα είναι αυτόματη

Η Hürriyet διευκρινίζει ότι ακόμη και αν αρθούν οι κυρώσεις CAATSA, η Τουρκία δεν θα επιστρέψει αυτομάτως στο πρόγραμμα των F-35.

Θα απαιτηθούν νέα πολιτικά, νομικά και τεχνικά βήματα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ενημέρωση του Κογκρέσου από τον Λευκό Οίκο, περίοδος κοινοβουλευτικού ελέγχου και αξιολογήσεις ασφαλείας από το Πεντάγωνο και το Γραφείο του Κοινού Προγράμματος F-35.

Παραμένει επίσης ανοιχτό εάν, σε περίπτωση θετικής εξέλιξης, η Τουρκία θα μπορούσε να επιστρέψει ως εταίρος-παραγωγός ή αν θα αντιμετωπιστεί μόνο ως χώρα-πελάτης για την αγορά αεροσκαφών.

Τι θα γίνει με τα έξι F-35 που είχαν κατασκευαστεί για την Τουρκία

Ένα από τα πρώτα ζητήματα που θα μπορούσαν να τεθούν, εφόσον υπάρξει πρόοδος, είναι η τύχη των έξι F-35 που είχαν ήδη κατασκευαστεί για την Τουρκία πριν από την αποβολή της από το πρόγραμμα.

Η Άγκυρα είχε καταβάλει το αντίτιμο για τα συγκεκριμένα αεροσκάφη, όμως αυτά δεν παραδόθηκαν μετά την κρίση που προκάλεσε η αγορά των S-400.

Σύμφωνα με τη Hürriyet, πριν από οποιαδήποτε παράδοση θα χρειαστούν εργασίες συντήρησης των μαχητικών, νέα εκπαίδευση Τούρκων πιλότων και επαναπιστοποίηση τεχνικού προσωπικού.

Το πρόγραμμα KAAN και το μήνυμα των ΗΠΑ

Η τουρκική εφημερίδα συνδέει τις εξελίξεις και με το εγχώριο τουρκικό μαχητικό KAAN. Όπως αναφέρει, βρίσκεται στο τελικό στάδιο η αμερικανική έγκριση για την εξαγωγή 80 κινητήρων, συνολικής αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, οι οποίοι προορίζονται για 40 μαχητικά KAAN.

Κατά τη Hürriyet, η έγκριση αυτή θα αποτελούσε πολιτικό μήνυμα ότι οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να αποκαταστήσουν σταδιακά τη συνεργασία με την Τουρκία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Ωστόσο, η επαναπροσέγγιση φαίνεται να ξεκινά από λιγότερο ευαίσθητους τομείς και όχι απευθείας από το πρόγραμμα των F-35, το οποίο παραμένει πολύ πιο περίπλοκο λόγω των θεμάτων ασφαλείας και της εμπλοκής του Κογκρέσου.

Ανοιχτό παραμένει και το θέμα των F-16

Παράλληλα, η Hürriyet αναφέρεται και στα F-16, σημειώνοντας ότι η σύμβαση για την αγορά 40 νέων αεροσκαφών από την Τουρκία παραμένει σε ισχύ και ότι η Άγκυρα έχει ήδη καταβάλει προκαταβολή.

Ωστόσο, οι δύο πλευρές φέρονται να συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις λόγω διαφωνιών για το κόστος της γραμμής παραγωγής και των νέων υπολογιστών αποστολής. Η εφημερίδα εκτιμά ότι ενδεχόμενη πρόοδος στα ζητήματα της CAATSA και των F-35 θα μπορούσε να διευκολύνει και την ολοκλήρωση της συμφωνίας για τα F-16, ενισχύοντας συνολικά την αμυντική συνεργασία ΗΠΑ και Τουρκίας.