Στο χείλος της ανάφλεξης η Μέση Ανατολή: Η εντολή Τραμπ για «πυρ κατά βούληση» στο Ορμούζ

Η κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο αποτυπώνεται άμεσα και στις διεθνείς αγορές. Η ανοδική πορεία των αμερικανικών μετοχών ανακόπηκε, ενώ η τιμή του Brent ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Σε πλήρες αδιέξοδο ΗΠΑ και Ιράν στα Στενά του Ορμούζ – Χρήση θανατηφόρας βίας προανήγγειλε ο Τραμπ

Παράλληλα, σε αδιέξοδο παραμένει η αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, με τις δύο πλευρές να διατηρούν τον αποκλεισμό της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να άρει τα μέτρα αν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί συμφωνία, ενώ η ιρανική ηγεσία αντιτείνει ότι δεν θα επαναλειτουργήσει η διέλευση όσο συνεχίζεται ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός. Ο Αμερικανός πρόεδρος σημειώνει ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την επίτευξη συμφωνίας ή τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Το σκηνικό κλιμακώθηκε περαιτέρω μετά την εντολή Τραμπ προς το αμερικανικό ναυτικό να «πυροβολεί και να εξουδετερώνει» ιρανικά σκάφη που επιχειρούν να τοποθετήσουν νάρκες στα Στενά του Ορμούζ. Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο» της περιοχής, υπεραμυνόμενος της στρατηγικής του.

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τις επιχειρήσεις επιτήρησης και αποναρκοθέτησης, ενώ συνεχίζουν τις κινήσεις κατά της ιρανικής ναυτιλίας. Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις επιβιβάστηκαν σε ακόμη ένα δεξαμενόπλοιο που μετέφερε ιρανικό πετρέλαιο στον Ινδικό Ωκεανό.

Την ίδια ώρα, «το Ισραήλ είναι έτοιμο να “επαναφέρει το Ιράν στο Μεσαίωνα”», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ, προσθέτοντας ότι το Ισραήλ «αναμένει το πράσινο φως» από τις Ηνωμένες Πολιτείες για να ξαναρχίσει τον πόλεμο και να «ολοκληρώσει την εξάλειψη της δυναστείας του Χαμενεΐ και να επαναφέρει το Ιράν στο Μεσαίωνα».

Η ιρανική ηγεσία διακηρύσσει «αδιάσπαστη ενότητα» μετά την κριτική του Τραμπ

Ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν και ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ εξέδωσαν πανομοιότυπες δηλώσεις, στις οποίες υπογράμμιζαν την ενότητα της χώρας, αφότου ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε την Πέμπτη ότι η ηγεσία του Ιράν είναι διχασμένη από εσωτερικές διαμάχες.

«Το Ιράν δυσκολεύεται πολύ να καταλάβει ποιος είναι ο ηγέτης του! Απλά δεν ξέρουν! Οι εσωτερικές διαμάχες μεταξύ των «σκληροπυρηνικών», που έχουν υποστεί ΣΟΒΑΡΕΣ ήττες στο πεδίο της μάχης, και των «μετριοπαθών», που δεν είναι καθόλου μετριοπαθείς (αλλά κερδίζουν σεβασμό!), είναι ΤΡΕΛΕΣ!» έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social, καθώς δήλωνε ότι περίμενε μια «ενιαία» πρόταση από το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.

Ο Πεζεσκιάν και ο Γκαλιμπάφ φάνηκαν να απαντούν με ένα ενιαίο μήνυμα σε ξεχωριστές αναρτήσεις στο X.

«Στο Ιράν, δεν υπάρχουν ριζοσπάστες ή μετριοπαθείς», έγραψαν.

«Είμαστε όλοι «Ιρανοί» και «επαναστάτες», και με τη σιδηρά ενότητα του έθνους και της κυβέρνησης, με απόλυτη υπακοή στον Ανώτατο Ηγέτη της Επανάστασης, θα κάνουμε τον εγκληματία επιτιθέμενο να μετανιώσει για τις πράξεις του», δήλωσαν οι δύο αξιωματούχοι.

Επιθέσεις και κατασχέσεις πλοίων από την Τεχεράνη

Από την πλευρά του, το Ιράν προχώρησε σε επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας, πλήττοντας τρία εμπορικά πλοία που επιχειρούσαν να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ και καταλαμβάνοντας δύο εξ αυτών.

Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστηρίζουν ότι τα πλοία παραβίασαν ναυτιλιακούς κανονισμούς, παρουσιάζοντας τις ενέργειες ως αντίποινα στον αμερικανικό αποκλεισμό. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η χρήση ταχύπλοων σκαφών αναδεικνύει την ικανότητα της Τεχεράνης να ασκεί πίεση μέσω ασύμμετρων επιχειρήσεων.

Παράλληλα, αμφιβολίες διατυπώνονται για την αυθεντικότητα βίντεο που έδωσε στη δημοσιότητα η ιρανική πλευρά, με εκτιμήσεις ότι ενδέχεται να περιλαμβάνει σκηνοθετημένες σκηνές.

Ιρανός αξιωματούχος ανακοίνωσε ότι η χώρα κατέγραψε τα πρώτα έσοδα από «διόδια» σε πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να δοθούν περαιτέρω στοιχεία ή ανεξάρτητη επιβεβαίωση.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι πλοία που καταβάλλουν τέλη στο Ιράν ενδέχεται να στοχοποιηθούν από τις αμερικανικές δυνάμεις.

Γαλλογερμανική πρωτοβουλία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ

Παράλληλα, ο υπουργός Άμυνας της Βρετανίας Τζον Χίλι και η Γαλλίδα ομόλογός του Κατρίν Βοτρέν κάλεσαν σήμερα αμυντικούς αξιωματούχους διαφόρων χωρών που συνεδρίασαν στο Λονδίνο να καταλήξουν σε ένα ενιαίο σχέδιο για την ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, εκφράζοντας αισιοδοξία για την πρόοδο που έχει επιτευχθεί.

Η διάσκεψη «στρατιωτικού σχεδιασμού» διεξάγεται μετά τη σύνοδο, στις 17 Απριλίου στο Παρίσι, περίπου 30 ηγετών χωρών, με τον ίδιο σκοπό. Τότε, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είχε αναφερθεί σε μια «ουδέτερη αποστολή» που δεν θα έχει καμία σχέση με τις εμπόλεμες πλευρές, η οποία θα φροντίσει για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ. Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ διευκρίνισε ότι «περισσότερες από 12 χώρες» προσφέρθηκαν να συμμετάσχουν σε μια τέτοια «ειρηνική και αμυντική» δύναμη.

Λονδίνο και Παρίσι επιμένουν ότι η δύναμη αυτή δεν θα αναπτυχθεί παρά μόνο εάν επιτευχθεί βιώσιμη ειρήνη στην περιοχή.

Στη σημερινή ανακοίνωσή τους οι δύο υπουργοί χαιρετίζουν την κατάπαυση του πυρός στο Ιράν, την οποία παρέτεινε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ την Τρίτη. «Ευχόμαστε (η κατάπαυση του πυρός) να διαρκέσει και να εδραιωθεί και να οδηγήσει στο οριστικό τέλος των εχθροπραξιών. Όμως η δουλειά μας δεν θα σταματήσει εκεί», πρόσθεσαν.

Διευκρίνισαν ότι μια «ομάδα επιχειρησιακού σχεδιασμού» για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά —τα οποία είναι σχεδόν αποκλεισμένα από την έναρξη των ισραηλινοαμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου— παρουσίασε την Τετάρτη μια έκθεση, η οποία αποτέλεσε τη βάση της διάσκεψης.

Η αποστολή των στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων που συγκεντρώθηκαν στο Λονδίνο «συνίσταται στη μετουσίωση της διπλωματικής συναίνεσης που επετεύχθη από τους ηγέτες μας σε συγκεκριμένες στρατιωτικές επιλογές, με ένα κοινό και συντονισμένο σχέδιο που στοχεύει στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα στενά και στην υποστήριξη μιας διαρκούς κατάπαυσης του πυρός», ανέφεραν οι υπουργοί.

«Για να μετατραπεί αυτή η διπλωματική δυναμική σε συγκεκριμένες δράσεις, απαιτείται αυστηρός σχεδιασμός, ειλικρινείς συζητήσεις και σταθερές δεσμεύσεις από την πλευρά των συμμάχων εθνών και εταίρων, και είμαστε ευγνώμονες σε όσους έχουν ήδη εκδηλώσει τη βούλησή τους να συνεισφέρουν», συνέχισαν.

«Είμαστε βέβαιοι ότι μπορεί να σημειωθεί πραγματική πρόοδος», πρόσθεσαν.

Η συνάντηση πραγματοποιείται στο Μόνιμο Διακλαδικό Στρατηγείο του Νόρθγουντ, βορειοδυτικά του Λονδίνου.

Σε «τεντωμένο σχοινί» οι διαπραγματεύσεις Ισραήλ – Λιβάνου

Στο διπλωματικό επίπεδο, τα βλέμματα στρέφονται στην Ουάσινγκτον, όπου πραγματοποιείται ο δεύτερος γύρος απευθείας συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου για την παράταση της εύθραυστης εκεχειρίας με τη Χεζμπολάχ.

Η λιβανέζικη πλευρά αναμένεται να ζητήσει επέκταση της συμφωνίας κατά έναν μήνα, ενώ το Ισραήλ εμφανίζεται διατεθειμένο να συνεχίσει τον διάλογο, καλώντας τη Βηρυτό να εντείνει τις προσπάθειες περιορισμού της δράσης της οργάνωσης.

Ωστόσο, η κατάσταση επί του πεδίου παραμένει ρευστή, με συνεχιζόμενες επιθέσεις να απειλούν τη διαδικασία. Ιδιαίτερη διεθνή αντίδραση προκάλεσε ο θάνατος δημοσιογράφου σε ισραηλινό πλήγμα στον νότιο Λίβανο, ενώ οργανώσεις και διεθνείς φορείς ζητούν διερεύνηση. Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ καλούν τους Αμερικανούς πολίτες να αποχωρήσουν από τη χώρα, επικαλούμενες αυξημένους κινδύνους ασφάλειας.

Το βράδυ της Πέμπτης (23/4) ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα συμμετάσχει στον νέο κύκλο συνομιλιών σήμερα στην Ουάσιγκτον μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ σε επίπεδο πρεσβευτών, κατά τη διάρκεια του οποίου η Βηρυτός θα ζητήσει παράταση της εκεχειρίας που έχει τεθεί σε ισχύ από τις 17 Απριλίου.

Οι διαπραγματεύσεις οι οποίες αρχικά είχαν προγραμματιστεί να διεξαχθούν στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, θα διεξαχθούν τώρα στον Λευκό Οίκο. Ο πρόεδρος Τραμπ θα υποδεχθεί τους δύο εκπροσώπους κατά την άφιξή τους, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος που ζήτησε να μην κατονομαστεί.

Ο Λίβανος θα ζητήσει κατά τη διάρκεια της συνάντησης «την παράταση της κατάπαυσης του πυρός, η οποία περιλαμβάνει την παύση της καταστροφής κατοικιών και (την παύση) των επιθέσεων κατά αμάχων, χώρων λατρείας, δημοσιογράφων, ιατρικού και εκπαιδευτικού προσωπικού», δήλωσε σήμερα ο πρόεδρος Ζοζέφ Αούν.

Πρόσθεσε ότι «ελπίζει να μπορέσει να μεταβεί στην Ουάσινγκτον για να συναντηθεί με τον πρόεδρο Τραμπ και να τον ενημερώσει για την αλήθεια για το τι συμβαίνει στον Λίβανο», και τόνισε ότι δεν σκέφτηκε ποτέ να έχει μια επαφή με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Οι δύο χώρες, που εξακολουθούν να βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση, είχαν διεξάγει μια συνάντηση στις 14 Απριλίου, επίσης στην Ουάσινγκτον, και ήταν η πρώτη από το 1993, σε μια προσπάθεια να μπει τέλος στον πόλεμο στον οποίο σύρθηκε ο Λίβανος στις 2 Μαρτίου μετά τα πυρά της Χεζμπολάχ εναντίον του Ισραήλ.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες στη συνέχεια επέβαλαν δεκαήμερη εκεχειρία σε αυτήν τη σύγκρουση, κατά την οποία περισσότεροι από 2.400 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περισσότεροι από ένα εκατομμύριο εκτοπίστηκαν από την πλευρά του Λιβάνου.

Εκτός από τον Αμερικανό πρόεδρο, στη συνάντηση θα μετάσχουν ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και οι πρέσβεις στις ΗΠΑ του Ισραήλ Γεχιέλ Λάιτερ και του Λιβάνου Νάντα Χαμάντι Μοουάντ, όπως και ο πρέσβης των ΗΠΑ στον Λίβανο Μισέλ Αΐσα.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ Μάικ Χάκαμπι αναμένεται επίσης να συμμετάσχει, δήλωσε εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Επίσημη πηγή δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι ο Λίβανος θα ζητήσει παράταση για έναν μήνα της εκεχειρίας, η οποία εκπνέει το βράδυ της Κυριακής.

Οι δύο χώρες δέχθηκαν, στο τέλος του πρώτου κύκλου διαπραγματεύσεων, να αρχίσουν απευθείας διαπραγματεύσεις με στόχο μια διαρκή ειρήνη, σε χρόνο και τόπο που θα καθοριστούν αργότερα.

Ο Λίβανος όρισε τον έμπειρο διπλωμάτη Σιμόν Καράμ επικεφαλής της αντιπροσωπείας του για τις διαπραγματεύσεις αυτές.

Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ δήλωσε την Τετάρτη ότι το Ισραήλ «δεν έχει σοβαρές διαφωνίες» με τον Λίβανο. «Υπάρχει ένα μόνο εμπόδιο στην ειρήνη και στην εξομάλυνση μεταξύ των δύο χωρών, και αυτό είναι η Χεζμπολάχ», δήλωσε, καλώντας την κυβέρνηση του Λιβάνου να εργαστούν «μαζί κατά του τρομοκρατικού κράτους που οικοδόμησε η Χεζμπολάχ στο έδαφός σας».