Σχεδόν πλήρες απολίθωμα φτερωτού δεινόσαυρου αποκαλύπτει το πώς εξελίχθηκαν σε πουλιά

Ένα εντυπωσιακά καλοδιατηρημένο, σχεδόν πλήρες απολίθωμα φτερωτού δεινοσαύρου που εντοπίστηκε στην Κίνα διαθέτει πολλές από τις ανατομικές προσαρμογές για πτήση που συναντώνται και στα πτηνά. Ωστόσο, σύμφωνα με νέα μελέτη, είναι πιθανό αυτές οι προσαρμογές να εξελίχθηκαν ανεξάρτητα και όχι να κληρονομήθηκαν από έναν κοινό πρόγονο.

Το απολίθωμα, μήκους 57 εκατοστών και ηλικίας μεταξύ 100 και 145 εκατομμυρίων ετών, βρέθηκε από αγρότη κοντά στην πόλη Λαμαντόνγκ, στην επαρχία Λιαονίνγκ της Κίνας, αναφέρει το New Scientist. Το 2023 δωρήθηκε σε μουσείο του Πανεπιστημίου GEO της Χεμπέι, όπου ο Τζι Τσιανγκ και οι συνεργάτες του μελέτησαν το εξαιρετικά διατηρημένο δείγμα, στο οποίο σώζονται το πτέρωμα, τα δόντια, τα φτερά και η αρθρωμένη σπονδυλική στήλη. Η εργασία τους δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Nature Communications.

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για νέο είδος, το οποίο ονόμασαν Norellraptor barsboldi προς τιμήν των παλαιοντολόγων Μαρκ Άλεν Νορέλ και Ρίντσεν Μπάρσμπολντ. Το ζώο ανήκει στους μικροράπτορες, μια ομάδα μικρόσωμων δεινοσαύρων με πούπουλα και πτέρυγες.

Σύμφωνα με την ομάδα, το συγκεκριμένο άτομο ήταν πιθανότατα νεαρός ενήλικος, ηλικίας τουλάχιστον τριών ετών όταν πέθανε. Οι ερευνητές θεωρούν επίσης ότι το πτέρωμά του ενδέχεται να σχετιζόταν με ικανότητα πτήσης.

Ο Norellraptor barsboldi διέθετε ακόμη μακριά ουρά, παρόμοια με εκείνη του Αρχαιοπτέρυγος (Archaeopteryx), του διάσημου δεινοσαύρου της Ιουρασικής περιόδου που θεωρείται πρώιμος εκπρόσωπος της εξελικτικής γραμμής που οδήγησε στα πτηνά.

Παρότι τα πτηνά και οι μικροράπτορες μοιράζονται αρκετές προσαρμογές που σχετίζονται με την πτήση, όπως η βράχυνση και η σύντηξη οστών στα άκρα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτά τα χαρακτηριστικά δεν προέρχονταν από κοινό πρόγονο.

Από τους δεινόσαυρους στα πτηνά

Με βάση τις εξελικτικές σχέσεις των ειδών, η ομάδα διαπίστωσε ότι περίπου το 30% των ανατομικών αλλαγών που εμφανίστηκαν στους μικροράπτορες εμφανίστηκαν επίσης και στη γραμμή των πτηνών. Ωστόσο, οι αλλαγές αυτές προέκυψαν με διαφορετική σειρά. Κατά τους επιστήμονες, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι οι δύο ομάδες ανέπτυξαν ανεξάρτητα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την πτήση και ενδεχομένως για διαφορετικούς εξελικτικούς λόγους.

Η Ζακλίν Νγκουέν, από το Αυστραλιανό Μουσείο στο Σίδνεϊ, σημειώνει ότι οι ανακαλύψεις φτερωτών δεινοσαύρων τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, και ιδιαίτερα τα απολιθώματα που έχουν βρεθεί στην Κίνα, έχουν αλλάξει ριζικά την κατανόηση της προέλευσης των πτηνών και της εξέλιξης της πτήσης.

Παρότι ο νέος δεινόσαυρος παρουσιάζει πολλές ανατομικές ομοιότητες με τα πτηνά, υπάρχουν και σημαντικές διαφορές. Όπως επισημαίνει η Νγκουέν, «ο τρόπος ανάπτυξης των πρόσθιων άκρων του διαφέρει αρκετά από εκείνον των σημερινών πτηνών». Οι αναλύσεις της μικροδομής των οστών, των προτύπων ανάπτυξης και των εξελικτικών σχέσεων του N. barsboldi δείχνουν, σύμφωνα με την ίδια, ότι οι εξελικτικές ακολουθίες που οδήγησαν στις προσαρμογές για πτήση στα σημερινά πτηνά και στους πτηνόμορφους δεινοσαύρους ήταν αρκετά διαφορετικές.

Το εύρημα ενισχύει έτσι την εικόνα ότι η εξέλιξη της πτήσης δεν ακολούθησε μία και μοναδική, γραμμική πορεία. Αντίθετα, παρόμοιες εξελικτικές καινοτομίες φαίνεται ότι εμφανίστηκαν ανεξάρτητα σε διαφορετικές ομάδες δεινοσαύρων.