Σύνοδος Κορυφής ΕΕ: Τι αναφέρει και τι όχι το κείμενο συμπερασμάτων μετά απο 15ωρες διαπραγματεύσεις

Δεν είναι τυχαίο ότι χριεάστηκαν περίπου 15 ώρες και πολλές στιγμές έντασης, προκειμένου οι 27 ηγέτες των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να καταλήξουν στο κείμενο των συμπερασμάτων, το οποίο καταγράφει κυρίως κατευθύνσεις και λιγότερο αποφάσεις. Η συνέντευξη Τύπου της πρώτης ημέρας ακυρώθηκε. Οι ηγέτες αφιέρωσαν ολόκληρη ημέρα στη σύνταξη ενός τεχνικού κειμένου που, όπως ανέφερε αξιωματούχος, ουσιαστικά δεν φέρνει κανένα νέο μέτρο.

Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων, βρέθηκαν το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο, δηλαδή ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και οι τρόποι αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης. Όμως το μεταναστευτικό, η χρηματοδότηση της Ουκρανίας, ο ανταγωνισμός με την Κίνα, αλλά και το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS), ανέδειξαν κι άλλες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.

Τα βασικά σημεία των συμπερασμάτων

Στο κείμενο των συμπερασμάτων, οι 27 επιχειρούν να περιγράψουν τις βασικές γραμμές στις οποίες κατέληξαν μετά τις πυκνές και έντονες διαπραγματεύσεις, που πολλές φορές, αφορούσαν γραμμές ή ακόμη και τις λέξεις που θα χρησιμοποιηθούν στο κείμενο.

Για την Ενέργεια: Οι 27 ζητούν συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα. Αναβολή υποχρεώσεων του Κανονισμού για το μεθάνιο, παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τα διυλιστήρια, εθελοντική συγκέντρωση της ζήτησης. Επιτάχυνση για το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς και επικαιροποίηση της εκτίμησης επιπτώσεων του ETS2, που τίθεται σε ισχύ το 2028.

Το ETS διατηρεί ρητά τον ρόλο του ως σήμα τιμής. Ρώμη και Βίζεγκραντ γνώριζαν ότι δεν διαθέτουν ειδική πλειοψηφία για να ανοίξουν τους κανόνες, ο στόχος όμως ήταν το μήνυμα προς το εσωτερικό.

Για τον Προϋπολογισμό: Το διαπραγματευτικό πλαίσιο της Ιρλανδικής Προεδρίας, με περικοπές € 141 δισ., θεωρείται πλέον νεκρό. Ρόλο διαπραγματευτή αναλαμβάνει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, με έκτακτη Σύνοδο στις 26 Νοεμβρίου. Η λογική του κειμένου είναι συμφωνία μέσα στο 2026, νομοθετικές πράξεις το 2027 και χρηματοδότηση χωρίς διακοπή από τον Ιανουάριο του 2028. Δεσμευτική ημερομηνία πάντως δεν αναγράφεται.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε απόψε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί περικοπές στην Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ).

Η Αθήνα, μαζί με άλλες 15 χώρες της ομάδας των «Φίλων της Συνοχής», ζητά να διατηρηθούν οι δύο βασικοί πυλώνες χρηματοδότησης. Στόχος είναι οι διαπραγματεύσεις να ολοκληρωθούν έως τον Δεκέμβριο.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Φάσματος (European Spectrum Union).

Σύμφωνα με το Reuters, η πρωτοβουλία, που συνδέεται με τον Κυριάκο Πιερρακάκη, προβλέπει την αξιοποίηση μέρους των μελλοντικών εσόδων από τις εθνικές δημοπρασίες συχνοτήτων για τα δίκτυα 6G, με δυνητικό αρχικό οικονομικό μέγεθος 12-15 δισ. ευρώ.

Για την Ανταγωνιστικότητα και τις σχέσεις με την Κίνα: Προθεσμία έως το τέλος του 2026 για τρεις φακέλους, την απλοποίηση της νομοθεσίας για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, τη δέσμη ολοκλήρωσης και εποπτείας των αγορών και τη δέσμη για την αυτοκινητοβιομηχανία. Προτεραιότητα στο «28ο καθεστώς» του εταιρικού δικαίου, στον Νόμο για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας και στα δίκτυα. Περικοπή των υποχρεώσεων αναφοράς για τις ΜμΕ.

Οι «παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες» είναι ο τρόπος να μην κατονομάζεται η Κίνα, με την οποία η ΕΕ έχει ετήσιο εμπορικό έλλειμμα περίπου € 360 δισ. Οι ηγέτες ζήτησαν νέα εργαλεία εμπορικής άμυνας, με ποσοστώσεις και δασμούς για χημικά και μηχανήματα, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προανήγγειλε μεγαλύτερη εργαλειοθήκη.

Για την χρηματοδότηση της Ουκρανίας: Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζήτησε επιπλέον € 70 δισ. για το 2027 και κοστολόγησε τον πόλεμο για την ίδια χρονιά στα € 155 δισ. Το αίτημα ανατρέπει την παραδοχή ότι το δάνειο των € 90 δισ. καλύπτει δύο έτη, και η αναφορά ξένισε πολλούς. Οι 27 παραπέμπουν σε νέα εκτίμηση της Επιτροπής και του ΔΝΤ. Αποδεσμεύονται € 6,6 δισ. από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Ειρήνης και χαιρετίζεται η 21η δέσμη κυρώσεων.

Ο πρόεδρος Ζελένσκι σημείωσε με νόημα ότι «αν η Ουκρανία χάσει τον πόλεμο, 20 εκατομμύρια Ουκρανοί πολίτες θα φύγουν για την Ευρώπη». Η φράση πιθανόν αποδίδει πραγματική εκτίμηση, ακούστηκε όμως και ως μέσο πίεσης.

Τα συμπεράσματα καταγράφουν ακόμη ότι στις 13 Οκτωβρίου άνοιξαν οι ομάδες κεφαλαίων 2 και 3 στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις Ουκρανίας και Μολδαβίας. Υπογραμμίζουν, επίσης, τη σημασία της παράτασης της προσωρινής προστασίας για όσους εκτοπίστηκαν από τον πόλεμο έως τις 4 Μαρτίου 2028, την οποία αποφάσισε το Συμβούλιο τον Ιούλιο.

Οι ηγέτες εξέφρασαν τη λύπη τους για την προσωρινή άρση των αμερικανικών κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ, με τον Βούλγαρο πρωθυπουργό να διαφοροποιείται. Στο παρασκήνιο κυριάρχησε η κόντρα με τον Ντόναλντ Τραμπ, που χαρακτήρισε τον Ζελένσκι «πιο δύσκολο» συνομιλητή από τον Ρώσο πρόεδρο και ζήτησε εκλογές στην Ουκρανία. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Πέτερ Μάγιαρ δήλωσε «πλήρη αλληλεγγύη» μετά την πρώτη του διμερή συνάντηση με τον Ζελένσκι.

Για το Μεταναστευτικό: Στο μεταναστευτικό δεν έλειψαν οι εντάσεις, καθώς η Δανία, η Ιταλία και η Πολωνία άσκησαν έντονη κριτική στον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ για τον τρόπο που διαχειρίστηκε την κρίση στη Θέουτα. Δεν είναι τυχαίο ότι στο κείμενο των συμπερασμάτων το θέμα καταλαμβάνει μόλις επτά γραμμές.

Ζητείται από την Επιτροπή να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για την ανάπτυξη ενός πλαισίου έκτακτης ανάγκης και για όλα τα είδη εργαλειοποίησης. Η Δανή πρωθυπουργός, Μέτε Φρέντρικσεν, ζήτησε να εξεταστεί τι γίνεται όταν μια χώρα κάνει «σχεδόν το ακριβώς αντίθετο», εννοώντας το σχέδιο του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ για νομιμοποίηση 600.000 μεταναστών.

Η πρόταση Ιταλίας, Δανίας και Πολωνίας για τα κίνητρα παράτυπης μετανάστευσης δεν πέρασε. Εκφράστηκε, όμως, αλληλεγγύη στην Ισπανία για τη Θέουτα.

Την ίδια ώρα, ο Κ. Μητσοτάκης εξέφρασε ικανοποίηση για την αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ελληνικής πρότασης για μηχανισμό διαχείρισης έκτακτων κρίσεων, με αναφορά στα γεγονότα της Θέουτα και στην κρίση του Έβρου το 2020.

Η πρόταση προβλέπει ότι, υπό εξαιρετικές συνθήκες, χώρες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή θα μπορούν να αναστέλλουν την εξέταση αιτήσεων ασύλου και να προχωρούν σε μαζικές επιστροφές, βάσει του σχετικού ευρωπαϊκού πλαισίου. Η πρωθυπουργική αναφορά αφορά την υποστήριξη της πρωτοβουλίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όχι την ολοκλήρωση κάθε νομοθετικής διαδικασίας.

Για την Μέση Ανατολή: Για το Ιράν, εκφράζεται καταδίκη των επιθέσεων σε χώρες της περιοχής, ζητείται ελευθερία ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ χωρίς αλλαγή του καθεστώτος του, και δηλώνεται ότι δεν πρέπει να υπάρξει ποτέ πυρηνικό όπλο για την Τεχεράνη, αλλά πλήρης συνεργασία με τον ΔΟΑΕ.

Για την Υεμένη, καταδίκη των πληγμάτων των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας και ενίσχυση της επιχείρησης ASPIDES. Για τη Γάζα, υποστηρίζεται η λύση δύο κρατών, ανθρωπιστική πρόσβαση και μέσω του Θαλάσσιου Διαδρόμου της Κύπρου, εφαρμογή του ψηφίσματος 2803 με αφοπλισμό της Χαμάς και αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, χωρίς κανένα ρόλος για τη Χαμάς.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για την ανακοινωθείσα αναβολή των παλαιστινιακών εκλογών. Καταδίκη της επέκτασης των εποικισμών και της βίας των εποίκων, απόσυρση του διαγωνισμού για την περιοχή E1 και προειδοποίηση προς τις εταιρείες.

Για τον Λίβανο, ζητείται πλήρης εφαρμογή του ψηφίσματος 1701, πλήρης αφοπλισμός της Χεζμπολάχ, σεβασμός της κυριαρχίας του Λιβάνου και αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων. Στήριξη στις Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις, ώστε το κράτος να ελέγξει όλη την επικράτεια και να αποκτήσει το μονοπώλιο στην κατοχή όπλων. Χαιρετίζεται η σύσταση της Αποστολής Στήριξης της ΕΕ στον Λίβανο και τονίζεται η ανάγκη διεθνούς παρουσίας μετά την UNIFIL.

Για τη Συρία, υποστηρίζεται η μετάβαση υπό συριακή ηγεσία και ο σεβασμός της εδαφικής της ακεραιότητας από όλους τους δρώντες, εσωτερικούς και εξωτερικούς, σύμφωνα με την UNCLOS.