Το επίδομα ανεργίας στην Ελλάδα είναι ασφαλιστικό, ανταποδοτικό δικαίωμα, το οποίο χρηματοδοτείται από εισφορές εργαζομένων και όχι προνοιακό επίδομα, τόνισαν σε δηλώσεις τους τόσο ο πρωθυπουργός της χώρας Κυριάκος Μητσοτάκης, όσο και η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, βάζοντας τέλος στη συζήτηση περί περικοπών.
Στην Ελλάδα, ήδη από το 2025 βρίσκεται σε εξέλιξη μεταρρύθμιση για το πλαίσιο του επιδόματος, σύμφωνα με την οποία δεν αλλάζει το ποσό του, αλλά ο τρόπος που πληρώνεται.
Συγκεκριμένα, σε πιλοτικό στάδιο βρίσκεται η κλιμακούμενη ενίσχυση στην αρχή της ανεργίας, δυνατότητα μετατροπής σε επίδομα εργασίας κατά 50% σε περίπτωση εύρεσης εργασίας, καθώς και υποχρέωση αποδοχής προσφερόμενων θέσεων εργασίας για τη διατήρηση των δικαιωμάτων στα μητρώα της ΔΥΠΑ.
Σήμερα, η χρονική διάρκεια της κοινής επιδότησης ανεργίας κυμαίνεται από πέντε (5) έως δώδεκα (12) μήνες ανάλογα με τις ημέρες εργασίας που πραγματοποίησαν οι δικαιούχοι σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα πριν από τη λύση ή τη λήξη της εργασιακής τους σχέσης και τον αριθμό ημερησίων επιδομάτων που έλαβαν κατά την τελευταία τετραετία.
Αν κατά τη διάρκεια της επιδότησης οι δικαιούχοι χάσουν την ιδιότητα του ανέργου (π.χ. λόγω πρόσληψης, ασθένειας, στράτευσης κ.ο.κ.), η επιδότηση σταματά προσωρινά (αναστέλλεται), ενώ είναι δυνατόν να συνεχιστεί και πάλι υπό πρoϋποθέσεις.
Οι επιδοτούμενοι άνεργοι έχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις, η μη τήρηση των οποίων μπορεί να οδηγήσει σε οριστική διακοπή της επιδότησής τους.
Ωστόσο αξίζει να σημειωθεί πως υπάρχουν κάποιες διαφοροποιήσεις στα ποσά και στην διάρκεια ανάλογα με το αν πρόκειται για κοινό ή εποχικό άνεργο. Αν είναι επιδότηση λόγο επίσχεσης/διακοπής εργασιών ή αν ο νέος άνεργος ανήκει σε κάποια ειδική κατηγορία απσχόλησης.
Τι ισχύει στις άλλες χώρες της Ευρώπης
Πολιτική ολιγόμηνης επιδότησης έχουν υιοθετήσει ορισμένες χώρες της ΕΕ, όπως η Μάλτα (5 μήνες) και η Ουγγαρία (3 μήνες), σύμφωνα με τις οποίες η σύντομη διάρκεια των επιδομάτων λειτουργεί ως κίνητρο για τη γρήγορη επανένταξη των ανέργων στην απασχόληση.
Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη άκρη. Στην περίπτωση του Βελγίου, το επίδομα χορηγείται για αόριστο χρόνο, με το ποσό όμως να μειώνεται σταδιακά, προκειμένου να παρακινηθεί ο δικαιούχος να αναζητήσει εργασία.
Όπως δείχνουν τα επίσημα στοιχεία του ευρωπαϊκού δικτύου MISSOC, το επίδομα ανεργίας έχει διάρκεια έως και 36 μήνες στην Ισλανδία, ενώ αγγίζει τους 27 μήνες στην Γαλλία.
Στην Γερμανία οι άνεργοι λαμβάνουν υποστήριξη για διάστημα 6-24 μηνών, ενώ η Δανία παρέχει στήριξη για 24 μήνες.
Το επίδομα (NASpI) στην Ιταλία καταβάλλεται για μέγιστο διάστημα 24 μηνών, και στην Ισπανία η διάρκεια κλιμακώνεται από 4 έως 24 μήνες.
Στην Πορτογαλία το σύστημα προβλέπει επιδότηση από 9 έως 24 μήνες και στην Ολλανδία η επιδότηση διαρκεί έως 24 μήνες.
Στην Σουηδία η βασική διάρκεια ορίζεται στους 14 μήνες (300 ημέρες), με δυνατότητα επέκτασης στις 450 ημέρες για γονείς με ανήλικα τέκνα, ενώ στην Φινλανδία οι άνεργοι επιδοτούνται για διάστημα από 14 έως 18 μήνες.
Στο Λουξεμβούργο η τυπική διάρκεια είναι 12 μήνες, με πρόβλεψη παράτασης έως τους 24 μήνες για εργαζόμενους άνω των 50 ετών.
Στην Αυστρία η κάλυψη εκτείνεται από 5 έως 12 μήνες, ενώ στην Σλοβενία το χρονικό διάστημα κυμαίνεται από 2 έως 12 μήνες.
Επιδότηση από 6 έως 12 μήνες, προβλέπεται στην Πολωνία, στην Ρουμανία και στην Εσθονία.
Κροατία και Βουλγαρία παρέχουν επιδότηση για διάστημα μεταξύ 3 και 12 μηνών.
Εννέα μήνες διαρκεί η επιδότηση για τους ανέργου σε Λιθουανία και Λετονία, ενώ από 5 έως 11 μήνες κυμαίνεται η διάρκεια για την Τσεχία.
Στην Σλοβακία: Η οικονομική συνδρομή του κράτους διαρκεί αυστηρά 6 μήνες, όπως και στην Κύπρο. Στην Ιρλανδία ενδέχεται κάποιος να πάρει παράταση έως και 9 μήνες.
Το πιλοτικό πρόγραμμα της ΔΥΠΑ
Έως και 1.297 ευρώ τον μήνα λαμβάνουν οι περίπου 15.000 άνεργοι που έχουν ενταχθεί στο πιλοτικό πρόγραμμα για το νέο επίδομα ανεργίας, ωστόσο αυτό το ποσό δεν θα είναι σταθερό καθόλη τη διάρκεια της στήριξης από την ΔΥΠΑ.
Το πιλοτικό πρόγραμμα για το νέο επίδομα ανεργίας της ΔΥΠΑ βρίσκεται σε εξέλιξη από τις 28/03/2025.
Συγκεκριμένα, το «νέο επίδομα» αποτελείται από τρία μέρη:
- Σταθερό μέρος επιδότησης: Υπολογίζεται βάσει των αποδοχών του δικαιούχου σε συνάρτηση με το νόμιμο κατώτατο ημερομίσθιο, ξεκινώντας στο 1ο τρίμηνο από το 70% του κατώτατου ημερομισθίου (ή του μέσου ημερομισθίου των αποδοχών του, εάν αυτές ήταν μικρότερες από τον κατώτατο μισθό) και θα μειώνεται σταδιακά (60% 2ο τρίμηνο, 50% 3ο τρίμηνο, 40% 4ο τρίμηνο, 30% 1ο εξάμηνο 2ου έτους, 20% 2ο εξάμηνο 2ου έτους), ενώ ο μέσος όρος ποσοστού επιδότησης στο πρώτο 12μηνο παραμένει στο 55% του νόμιμου κατώτατου ημερομισθίου, όπως και σήμερα.
- Μεταβλητό μέρος επιδότησης («μπόνους»): Εξαρτάται από τα έτη ασφάλισης (από το 4ο έως και το 20ο έτος ασφάλισης) και τον μέσο όρο αποδοχών του δικαιούχου. Με αυτό τον τρόπο, διασυνδέεται ο εργασιακός βίος με το ύψος του μεταβλητού μέρους της επιδότησης, αυξάνοντας το συνολικό επίδομα για όσους έχουν εργαστεί τουλάχιστον 4 χρόνια, ενισχύοντας τον ανταποδοτικό χαρακτήρα της ασφάλισης κατά της ανεργίας. Υπενθυμίζεται ότι το επίδομα ανεργίας είναι ανταποδοτικό (προκύπτει από καταβληθείσες εισφορές) και όχι προνοιακό.
- Πρόσθετες παροχές-προσαυξήσεις: Δώρο Χριστουγέννων και Πάσχα, προσαυξήσεις παιδιών και – για πρώτη φορά – προσαυξήσεις λόγω μονογονεϊκότητας.
Σημειώνεται πως πραγματοποιείται προεπιλογή δυνητικών δικαιούχων του νέου επιδόματος ανεργίας μέσω ειδικού αλγόριθμου που υπολογίζει αυτόματα το επίδομα τόσο με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο όσο και με το νέο.
Βασικό κριτήριο για την προεπιλογή των δικαιούχων μέσω του αλγορίθμου είναι να καταβάλλεται στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος συνολικά ποσό ίσο ή μεγαλύτερο από το ποσό που θα καταβαλλόταν με το υφιστάμενο σύστημα επιδότησης.
