Τομ Μπάρακ: H επιβολή πολιτικών λύσεων από το εξωτερικό δεν οδήγησε στα επιθυμητά αποτελέσματα

Αλλαγή πλεύσης στην αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή περιέγραψε ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, αναγνωρίζοντας ότι η στρατηγική των παρεμβάσεων και του ελέγχου που ακολούθησε επί δεκαετίες η Ουάσιγκτον δεν απέφερε τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό διπλωμάτη, η Ουάσιγκτον δεν προτίθεται να αποχωρήσει από την περιοχή, επιδιώκει όμως να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλεια και τη σταθερότητά της στις ίδιες τις περιφερειακές δυνάμεις.

Μιλώντας στο Παγκόσμιο Φόρουμ Ασφάλειας (Global Security Forum) στην Ντόχα του Κατάρ, ο Μπάρακ αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα της πολιτικής που ακολούθησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες επί δεκαετίες, υποστηρίζοντας ότι η προσπάθεια επιβολής πολιτικών λύσεων από το εξωτερικό δεν οδήγησε στα επιθυμητά αποτελέσματα.

Όπως εξήγησε, η αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή θα συνεχιστεί, χωρίς ωστόσο να συνοδεύεται από την επιδίωξη της Ουάσιγκτον να ελέγχει τις εσωτερικές εξελίξεις και τις πολιτικές επιλογές των κρατών της περιοχής.

Γιατί αλλάζει η πολιτική της Ουάσιγκτον στην Μέση Ανατολή

Ο Μπάρακ αναφέρθηκε στις στρατιωτικές και πολιτικές παρεμβάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή, αναγνωρίζοντας ότι αρκετές από αυτές δεν είχαν τα αποτελέσματα που επιδίωκε η Ουάσιγκτον.

Παράλληλα, συνέδεσε τη δυτική παρουσία με τα ενεργειακά συμφέροντα στην περιοχή, υποστηρίζοντας ότι οι συνθήκες αστάθειας επέτρεπαν κατά το παρελθόν στις δυτικές δυνάμεις να ασκούν επιρροή στη διαχείριση των ορυκτών καυσίμων.

Η τοποθέτησή του αποτυπώνει μια διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο των ΗΠΑ, με μεγαλύτερη έμφαση στη συνεργασία με τις κυβερνήσεις της περιοχής και λιγότερη στην άμεση διαμόρφωση των πολιτικών εξελίξεων.

Το τέλος των γενικών εγγυήσεων ασφαλείας

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Αμερικανός πρέσβης στο ζήτημα των εγγυήσεων ασφαλείας, υποστηρίζοντας ότι οι σχέσεις της Ουάσινγκτον με τα κράτη της Μέσης Ανατολής πρέπει να βασίζονται στην αμοιβαία κατανόηση και στη σαφή κατανομή ευθυνών.

Σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσίασε, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν διαθέσιμες για συνεργασία και υποστήριξη, χωρίς αυτό να συνεπάγεται γενικές εγγυήσεις προστασίας απέναντι σε κάθε πιθανή απειλή.

Παρομοίασε μάλιστα τη σχέση με τις περιφερειακές δυνάμεις με εκείνη ενός γονέα και ενός παιδιού που ενηλικιώνεται, επισημαίνοντας ότι κάποια στιγμή πρέπει να αναλάβει το ίδιο τις ευθύνες του.

Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη να επιτραπεί στο Κατάρ και στις υπόλοιπες χώρες της περιοχής να διαμορφώνουν τις δικές τους προτεραιότητες, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις που επιχειρούν να καθορίσουν την πολιτική τους πορεία.

Το Ιράν και η περιφερειακή ασφάλεια

Αναφερόμενος στο Ιράν, ο Μπάρακ συνέδεσε την αμερικανική παρουσία με την αντιμετώπιση της πυρηνικής απειλής, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η ευθύνη για τη διατήρηση της περιφερειακής ασφάλειας δεν μπορεί να ανήκει αποκλειστικά στην Ουάσινγκτον.

Οι δηλώσεις του πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση με το Ιράν έχει εντείνει τις ανησυχίες των κρατών του Περσικού Κόλπου για την ασφάλειά τους και την έκταση της αμερικανικής υποστήριξης.

Ο Αμερικανός διπλωμάτης στάθηκε επίσης στην ιστορική και θρησκευτική πολυπλοκότητα της Μέσης Ανατολής, υποστηρίζοντας ότι αντιπαραθέσεις που διαμορφώθηκαν στη διάρκεια αιώνων δεν μπορούν να επιλυθούν μέσα σε λίγα χρόνια.

Με αυτό το επιχείρημα αμφισβήτησε την αντίληψη ότι εξωτερικές δυνάμεις μπορούν να επιβάλουν γρήγορες και οριστικές λύσεις στις συγκρούσεις της περιοχής.

Τι σηματοδοτεί η νέα προσέγγιση

Οι δηλώσεις του Μπάρακ αναδεικνύουν μια προσέγγιση που δίνει μεγαλύτερο βάρος στην ανάληψη ευθυνών από τις περιφερειακές δυνάμεις, χωρίς να προϋποθέτει την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Μέση Ανατολή.

Η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή στρατιωτική παρουσία και στρατηγικές συνεργασίες στην περιοχή, γεγονός που καθιστά σημαντική τη διάκριση μεταξύ της εγκατάλειψης της πολιτικής άμεσου ελέγχου και της συνολικής απεμπλοκής.

Το κατά πόσο οι θέσεις που διατύπωσε ο Αμερικανός πρέσβης θα αποτυπωθούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ παραμένει ανοιχτό. Η παρέμβασή του, ωστόσο, αναδεικνύει τη συζήτηση για τα όρια της αμερικανικής ισχύος και τον ρόλο που καλούνται να αναλάβουν οι χώρες της Μέσης Ανατολής στη διαμόρφωση της δικής τους ασφάλειας.