Το DNA των κοριών μόλις επιβεβαίωσε μια δυσάρεστη υποψία: τα έντομα αυτά δεν επιβίωσαν απλώς δίπλα στους ανθρώπους, αλλά κατάφεραν να ευδοκιμήσουν χάρη στον τρόπο ζωής μας.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Biology Letters υποστηρίζει ότι η εξάπλωση των μόνιμων οικισμών και αργότερα των πόλεων συνέβαλε στην αύξηση του πληθυσμού της γενεαλογικής γραμμής των κοριών που παρασιτεί σε ανθρώπους.
Η έρευνα, με επικεφαλής επιστήμονες του Virginia Tech, συνέκρινε το πλήρες γονιδίωμα δύο γραμμών του είδους Cimex lectularius: μιας που συνδέεται με τις νυχτερίδες και μιας που έχει προσαρμοστεί στο να τρέφεται από ανθρώπους. Παρότι ανήκουν στο ίδιο είδος, παρουσιάζουν αρκετές γενετικές διαφορές ώστε οι ερευνητές να ανασυνθέσουν τμήματα της εξελικτικής τους ιστορίας.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν 19 κοριούς από την Τσεχία, εκ των οποίων οι δέκα ανήκαν στη γραμμή των νυχτερίδων και οι εννέα στων ανθρώπων. Με βάση τις γενετικές μεταλλάξεις, υπολόγισαν το «αποτελεσματικό μέγεθος πληθυσμού», δηλαδή τον αριθμό των αναπαραγωγικών ατόμων που μεταβιβάζουν τα γονίδιά τους στην επόμενη γενιά.
Το άλμα προς τους ανθρώπους
Οι κοριοί εμφανίστηκαν πριν από περισσότερα από 100 εκατομμύρια χρόνια και σε κάποιο στάδιο της ιστορίας τους άρχισαν να τρέφονται από νυχτερίδες. Αργότερα, ένα μέρος τους άρχισε να παρασιτεί στους ανθρώπους. Η γενετική απόκλιση των δύο γραμμών τοποθετείται περίπου πριν από 245.000 χρόνια, αν και η στενότερη σχέση με το ανθρώπινο είδος φαίνεται ότι εδραιώθηκε πολύ αργότερα.
Κατά το Τελευταίο Παγετώδες Μέγιστο, πριν από περίπου 20.000 χρόνια, και οι δύο πληθυσμοί μειώνονταν. Στη συνέχεια όμως ακολούθησαν διαφορετική πορεία: οι κοριοί που παρασιτούσαν σε νυχτερίδες συνέχισαν να υποχωρούν, ενώ εκείνοι που παρασιτούσαν σε ανθρώπους άρχισαν να ανακάμπτουν.
Οι εντομολόγοι του Virginia Tech Γουόρεν Μπουθ και Λίντσεϊ Μάιλς μπροστά σε ένα από τα πολλά ψυγεία τους που είναι γεμάτα με δείγματα κοριών από όλο των κόσμο
Virginia Tech / Felicia Spencer
Η ανάκαμψη αυτή συμπίπτει με μια μεγάλη αλλαγή στην ανθρώπινη ιστορία. Πριν από περίπου 12.000 έως 13.000 χρόνια, οι άνθρωποι άρχισαν σταδιακά να εγκαταλείπουν τη νομαδική ζωή και να εγκαθίστανται σε σταθερές κοινότητες. Για τα παράσιτα, η συγκέντρωση πολλών ανθρώπων στον ίδιο χώρο σήμαινε περισσότερους ξενιστές, περισσότερες κρυψώνες και ευκολότερη διασπορά.
Πόλεις και παράσιτα
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι κοριοί ενδέχεται να υπήρξαν μία από τις πρώτες αστικές μάστιγες. Όπως εξήγησε ο εντομολόγος του Virginia Tech Γουόρεν Μπουθ, όταν δημιουργήθηκαν οι πρώτες πόλεις, οι άνθρωποι συγκεντρώθηκαν φέρνοντας μαζί και τους κοριούς τους. Καθώς οι πολιτισμοί εξαπλώνονταν, τα έντομα τους ακολουθούσαν.
Η υπόθεση συνδέεται με την ανάπτυξη μεγάλων οικισμών, όπως εκείνοι της Μεσοποταμίας. Άλλα είδη που θεωρούνται στενά συνδεδεμένα με τις πόλεις, όπως η γερμανική κατσαρίδα και ο μαύρος αρουραίος, φαίνεται ότι εγκαταστάθηκαν στα αστικά περιβάλλοντα πολύ αργότερα, μέσα στα τελευταία 5.000 χρόνια.
Η ανθεκτικότητα στα εντομοκτόνα
Η μελέτη στρέφεται επίσης σε ένα σύγχρονο πρόβλημα: την ανθεκτικότητα των κοριών στα εντομοκτόνα. Οι πληθυσμοί τους μειώθηκαν δραματικά μετά την καθιέρωση του DDT, αλλά γρήγορα επανεμφανίστηκαν με αυξημένη αντοχή. Η κατανόηση της μακρόχρονης συμβίωσής τους με τον άνθρωπο μπορεί να βοηθήσει στην πρόβλεψη της εξάπλωσής τους και στην ανάπτυξη αποτελεσματικότερων μεθόδων αντιμετώπισης.
