Ό,τι κάνουμε ανάμεσα στα 45 και 65 μπορεί να μας προφυλάξει από την άνοια για 13 επιπλέον χρόνια
Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς ξεκινά η άνοια ή πώς μπορεί να προληφθεί, αλλά γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί παράγοντες κινδύνου για την πάθηση, που κυμαίνονται από προβλήματα ακοής έως την εισπνοή μολυσμένου αέρα.
Ενώ ορισμένοι παράγοντες κινδύνου, όπως η γενετική, δεν μπορούν να αλλάξουν, και άλλοι, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, αντανακλούν συστημικά, κοινωνικά προβλήματα, αρκετοί εμπίπτουν στην κατηγορία των τροποποιήσιμων παραγόντων του τρόπου ζωής – πράγματα για τα οποία μπορούμε ενδεχομένως να κάνουμε κάτι.
Μια νέα μελέτη από ερευνητές των ΗΠΑ και της Κίνας, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology Open Access, εντόπισε τρεις παράγοντες κινδύνου στη μέση ηλικία που φαίνεται ότι μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το πόσα χρόνια θα ζήσει ένας άνθρωπος χωρίς άνοια.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η φυσιολογική αρτηριακή πίεση, η απουσία διαβήτη και το κάπνισμα αποτελούν καθοριστικούς δείκτες για τη μελλοντική υγεία του εγκεφάλου.
Η μελέτη βασίστηκε στα ιατρικά δεδομένα 12.409 ανθρώπων, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για διάμεσο διάστημα 26 ετών, αναφέρει το Science Alert. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, όσοι στη μέση ηλικία δεν είχαν υπέρταση ή διαβήτη και δεν κάπνιζαν μπορούσαν να κερδίσουν κατά μέσο όρο έως και 12,6 επιπλέον χρόνια ζωής χωρίς άνοια σε σύγκριση με όσους εμφάνιζαν και τους τρεις παράγοντες κινδύνου.
Από τα 45 έως τα 65
Ιδιαίτερα κρίσιμη φαίνεται να είναι η περίοδος μεταξύ 45 και 65 ετών. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η διατήρηση καλής αγγειακής υγείας σε αυτές τις ηλικίες μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες τόσο για την καρδιά όσο και για τον εγκέφαλο.
Η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης και το κάπνισμα επηρεάζουν τα αιμοφόρα αγγεία και έχουν ήδη συνδεθεί σε προηγούμενες μελέτες με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Η νέα μελέτη, όμως, εξετάζει τους τρεις παράγοντες μαζί και μετατοπίζει το ενδιαφέρον όχι μόνο στο αν κάποιος θα εμφανίσει άνοια, αλλά και στο πόσα χρόνια μπορεί να ζήσει χωρίς αυτή.
Στην ανάλυση συνυπολογίστηκαν και άλλες παράμετροι, όπως η ηλικία, το φύλο, η φυλετική προέλευση, η σωματική δραστηριότητα και η παρουσία του γονιδίου APOE4, το οποίο συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για νόσο Αλτσχάιμερ.
Τα δεδομένα έδειξαν επίσης ότι όσοι παρουσίαζαν και τους τρεις παράγοντες κινδύνου όχι μόνο εμφάνιζαν άνοια νωρίτερα, αλλά είχαν και μεγαλύτερη πιθανότητα πρόωρου θανάτου.
Παρατηρήθηκαν ακόμη διαφορές μεταξύ επιμέρους ομάδων. Οι γυναίκες με τους τρεις παράγοντες κινδύνου έζησαν κατά μέσο όρο 18,1 χρόνια χωρίς άνοια από την έναρξη της παρακολούθησης, έναντι 16,6 ετών για τους άνδρες. Αντίστοιχα, οι λευκοί συμμετέχοντες είχαν κατά μέσο όρο 19,6 χρόνια χωρίς άνοια, έναντι 16 ετών για τους μαύρους συμμετέχοντες, διαφορά που οι επιστήμονες συνδέουν με ήδη γνωστές ανισότητες στην υγεία.
Ανάγκη για πρόληψη
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η υπέρταση, ο διαβήτης ή το κάπνισμα προκαλούν άμεσα άνοια. Δείχνει, ωστόσο, ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στη συσσώρευση αγγειακών παραγόντων κινδύνου και στη μικρότερη διάρκεια ζωής χωρίς γνωστική έκπτωση.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη για πρόληψη ήδη από τη μέση ηλικία. Η διακοπή του καπνίσματος, ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και η πρόληψη ή σωστή ρύθμιση του διαβήτη θα μπορούσαν να αποτελέσουν ουσιαστικά εργαλεία για τη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας.
Με περίπου 10 εκατομμύρια νέα περιστατικά άνοιας να καταγράφονται κάθε χρόνο παγκοσμίως, οι επιστήμονες τονίζουν ότι ακόμη και η καθυστέρηση της εμφάνισης της νόσου κατά μερικά χρόνια μπορεί να έχει σημαντικό όφελος τόσο για τους ίδιους τους ασθενείς όσο και για τα συστήματα υγείας.
