CNNi: Σε ποια σημεία είναι διατεθειμένος να κάνει υποχωρήσεις ο Τραμπ για να πετύχει συμφωνία

Μετά την ολονύχτια ανταλλαγή πυρών η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν κρέμεται από μία κλωστή. Ο Τραμπ, πάντως, δηλώνει πως η κατάπαυση πυρός παραμένει σε ισχύ. Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται πλέον πως επιδιώκει με κάθε τρόπο διπλωματική διέξοδο από την σύγκρουση, η οποία τελικά αποδεικνύεται πιο σύνθετη από όσο αρχικά είχε υπολογίσει.

Σύμφωνα με το CNNi, η Ουάσινγκτον φαίνεται πως είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε παραχωρήσεις προκειμένου να επιτεχθεί συμφωνία. Το ερώτημα πλέον είναι αν η Τεχεράνη θα δεχτεί ή αν θα υπάρξουν νέες διαπραγματεύσεις και κατά συνέπεια παράταση του πολέμου.

Υπενθυμίζεται ότι η βάση των διαπραγματεύσεων είναι ένα μονοσέλιδο μνημόνιο 14 σημείων, το οποίο βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση μεταξύ των απεσταλμένων του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, και Ιρανών αξιωματούχων, τόσο άμεσα, όσο και μέσω μεσολαβητών. Στην τρέχουσα μορφή του, το κείμενο προβλέπει την κήρυξη του τέλους του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη περιόδου διαπραγματεύσεων διάρκειας 30 ημερών.

Από το «ποτέ πυρηνικά» σε παύση του πυρηνικού προγράμματος

Το πρώτο σημείο – «αγκάθι», στο οποίο φαίνεται να διαμορφώνεται κοινός τόπος μεταξύ των δύο πλευρών είναι το πυρηνικό πρόγραμμα. Αν και η βασική επιδίωξη των ΗΠΑ ήταν η παύση του πυρηνικού προγράμματος, πλέον προτείνεται ένα μορατόριουμ.

Το κείμενο των 14 σημείων το οποίο βρίσκεται στο τραπέζι, αναφέρει ότι θα ξεκινήσει μία περίοδος διαπραγματεύσεων που θα «παγώσει» το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να επιδιώκουν διάρκεια τουλάχιστον δέκα ετών, μαζί με την παράδοση των υπαρχόντων αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν.

Τι θα γίνει με το εμπλουτισμένο ουράνιο

Στο τραπέζι των συνομιλιών βρίσκεται και η απομάκρυνση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού από το Ιράν, σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων.

Πρόκειται για βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ, την οποία η Τεχεράνη έχει απορρίψει μέχρι στιγμής.

Μία από τις επιλογές που συζητούνται είναι η μεταφορά του υλικού στις ΗΠΑ, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί αν το Ιράν θα αποδεχθεί έναν τέτοιο όρο.

Σταδιακή αποκλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του σχεδίου αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ναυτιλίας πετρελαίου.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι περιορισμοί που έχει επιβάλει το Ιράν στη ναυσιπλοΐα και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ θα αρθούν σταδιακά κατά τη διάρκεια της περιόδου των 30 ημερών.

Ωστόσο, η Ουάσινγκτον φέρεται να θέλει να διατηρήσει την πίεση στην Τεχεράνη. Ο ίδιος αξιωματούχος τόνισε ότι, σε περίπτωση κατάρρευσης των διαπραγματεύσεων, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούν να αποκαταστήσουν τον αποκλεισμό ή να επαναλάβουν στρατιωτική δράση.

Η αλλαγή καθεστώτος βγαίνει από την ατζέντα

Εκτός ατζέντας φαίνεται να βρίσκεται πλέον και η αλλαγή καθεστώτος. Παρότι στην αρχή του πολέμου, ο Τραμπ είχε απευθυνθεί στον ιρανικό λαό, καλώντας τον ουσιαστικά να αναλάβει την κυβέρνησή του και να πάρει τον έλεγχο του μέλλοντός του, τώρα δείχνει να υποχωρεί στο συγκεκριμένο σημείο.

Η αρχική ρητορική αυτή παρέπεμπε σε μια στρατηγική πολιτικής ανατροπής στην Τεχεράνη. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η συζήτηση έχει μετατοπιστεί από την τύχη του ιρανικού καθεστώτος στους όρους περιορισμού του πυρηνικού προγράμματος.

Στο τραπέζι οι κυρώσεις και τα «παγωμένα» κεφάλαια του Ιράν

Μεταξύ των ανταλλαγμάτων που έχει στην φαρέτρα της η Ουάσινγκτον προσερχόμενη στην διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη, είναι η χαλάρωση των κυρώσεων και η αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.

Αυτή είναι μια ουσιαστική παραχώρηση, καθώς οι κυρώσεις αποτελούσαν επί χρόνια βασικό εργαλείο πίεσης των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν. Η άρση ή χαλάρωσή τους, ακόμη και μερική, θα έδινε στην Τεχεράνη οικονομική ανάσα και θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο εσωτερικό της ως πολιτική νίκη.

Παράλληλα, οι δύο πλευρές φέρονται να συζητούν τον τερματισμό των περιορισμών στο Στενό του Ορμούζ, ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Αυτό δείχνει ότι η συμφωνία δεν περιορίζεται στο πυρηνικό ζήτημα, αλλά αγγίζει και την ενεργειακή ασφάλεια.

Στόχος η επίτευξη της συμφωνίας

Το γεγονός ότι ο Τραμπ φαίνεται να υποχωρεί από αρχικές απαιτήσεις επιβεβαιώνει, σύμφωνα με αναλυτές, ότι επιδιώκει να σταματήσει όσο το δυνατόν συντομότερα τον πόλεμο. Και αυτό γιατί η σύγκρουση έχει αποδειχθεί πιο δαπανηρή και δύσκολη στην διαχείριση από όσο αρχικά είχε εκτιμηθεί.

Μια παύση του πυρηνικού προγράμματος για δέκα χρόνια, η παράδοση υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και η αποκλιμάκωση στο Στενό του Ορμούζ είναι σημαντικές πολιτικές εξελίξεις αν επιτευχθούν.

Το πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ, όμως, είναι διαφορετικό. Ο ίδιος είχε θέσει τον πήχη πολύ ψηλά. Μίλησε για άνευ όρων παράδοση, για μόνιμη αποτροπή πυρηνικού όπλου, για αλλαγή καθεστώτος και για τερματισμό της ιρανικής επιρροής μέσω οργανώσεων-αντιπροσώπων.

Η συμφωνία που φαίνεται να συζητείται σήμερα δεν ανταποκρίνεται σε αυτό το πλαίσιο. Είναι περισσότερο μια συμφωνία διαχείρισης της κρίσης παρά μια στρατηγική ανατροπή των δεδομένων, και αυτό μπορεί να έχει πολιτικό κόστος για τον Αμερικανό πρόεδρο.