Handelsblatt: Η Ελλάδα «βοηθά» στην απεξάρτηση της Ευρώπης από την Κίνα – Η επένδυση στις Σκουριές

Η Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική του καναδικού μεταλλευτικού ομίλου Eldorado Gold, σχεδιάζει να ξεκινήσει την εμπορική παραγωγή εντός του τέταρτου τριμήνου του έτους, μία επένδυση ύψους 2 δισ. δολαρίων. Χρειάστηκαν περισσότερα από 10 χρόνια κατασκευαστικών εργασιών για την έναρξη λειτουργίας του μεταλλείου χρυσού και χαλκού στις Σκουριές, στη χερσόνησο της Κασσάνδρας, στη βόρεια Ελλάδα.

Με αυτά τα δεδομένα, η γερμανική οικονομική εφημερίδα handelsblatt, επικεντρώνεται στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην επένδυση στις Σκουριές και στα σχέδια της Metlen για την παραγωγή γαλλίου στη Βοιωτία.

Όπως επισημαίνεται, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πρώτες ύλες χρησιμοποιούνται ολοένα συχνότερα ως μέσο γεωπολιτικής πίεσης, η Ελλάδα αξιοποιεί τον ορυκτό της πλούτο για να αποκτήσει θέση στην ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού στρατηγικών μετάλλων.

Στις Σκουριές, μια επένδυση άνω των 2 δισ. δολαρίων και περισσότερα από δέκα χρόνια κατασκευαστικών εργασιών φθάνουν πλέον στο στάδιο της παραγωγής. Η Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική του καναδικού ομίλου Eldorado Gold, εγκαινίασε στις 8 Οκτωβρίου το μεταλλείο χρυσού και χαλκού στη Χαλκιδική, με την εμπορική παραγωγή να προγραμματίζεται για το τέταρτο τρίμηνο του 2026.

Σύμφωνα με τη Handelsblatt, η έναρξη λειτουργίας του μεταλλείου αναμένεται να καταστήσει την Ελλάδα έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς χρυσού στην Ευρώπη, δίπλα στη Βουλγαρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία.

Χρυσός 4,4 τόνων τον χρόνο και εξαγωγές 17,5 δισ. ευρώ

Η γερμανική εφημερίδα κάνει ιδιαίτερη αναφορά στη μακρά μεταλλευτική ιστορία της Χαλκιδικής, υπενθυμίζοντας ότι ο χρυσός της περιοχής συνέβαλε στην οικονομική ισχύ του αρχαίου Μακεδονικού Βασιλείου και στις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Σήμερα, η Ελληνικός Χρυσός σχεδιάζει να παράγει 4,4 τόνους χρυσού ετησίως. Η αρχική διάρκεια λειτουργίας του μεταλλείου υπολογίζεται σε 20 χρόνια, με την εταιρεία να εκτιμά ότι η συνολική αξία των εξαγωγών θα φθάσει τα 17,5 δισ. ευρώ. Σε πλήρη λειτουργία, το έργο αναμένεται να υποστηρίζει περίπου 3.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας. Η Handelsblatt σημειώνει ότι πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα βιομηχανικά έργα που έχουν υλοποιηθεί στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες.

Στα εγκαίνια της 8ης Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την επένδυση ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία, τονίζοντας ότι η χώρα οφείλει να προσφέρει στους ξένους επενδυτές αξιοπιστία και σαφείς κανόνες. Η σημασία του έργου δεν περιορίζεται στον χρυσό. Ο χαλκός αποτελεί απαραίτητη πρώτη ύλη για τα ηλεκτρικά δίκτυα, τις ανεμογεννήτριες, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και τις υποδομές της ενεργειακής μετάβασης.

Στις 9 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέταξε τις Σκουριές στα στρατηγικά έργα του ευρωπαϊκού κανονισμού για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (Critical Raw Materials Act), καθεστώς που διευκολύνει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση και επιταχύνει τις αδειοδοτικές διαδικασίες.

Από τις αντιδράσεις στην έναρξη παραγωγής

Η Handelsblatt δεν παραλείπει τις συγκρούσεις που συνόδευσαν την επένδυση. Οι εργασίες ξεκίνησαν το 2013, όμως το έργο βρέθηκε αντιμέτωπο με έντονες αντιδράσεις κατοίκων και περιβαλλοντικών οργανώσεων, που εξέφραζαν ανησυχίες για την αποψίλωση δασικών εκτάσεων, την πιθανή επιβάρυνση των υπόγειων υδάτων και τις επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή και στον τουρισμό. Το 2015, η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα ανακάλεσε σημαντικές άδειες της εταιρείας. Η επένδυση άρχισε να προχωρά εκ νέου μετά την πολιτική αλλαγή του 2019. Όπως παρατηρεί η γερμανική εφημερίδα, παρότι οι περιβαλλοντικές επιφυλάξεις δεν έχουν εκλείψει, η οικονομική σημασία του μεταλλείου έχει ενισχύσει την αποδοχή του από μέρος της τοπικής κοινωνίας.

Metlen: Το ελληνικό γάλλιο απέναντι στην κινεζική κυριαρχία

Ξεχωριστή θέση στο δημοσίευμα κατέχει η επένδυση της Metlen Energy & Metals στην παραγωγή γαλλίου, ενός μετάλλου που θεωρείται κρίσιμο για την ευρωπαϊκή βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας. Η εταιρεία επενδύει 300 εκατ. ευρώ στο βιομηχανικό συγκρότημα του Αγίου Νικολάου Βοιωτίας, με στόχο την παραγωγή 50 τόνων γαλλίου ετησίως. Σύμφωνα με τη Metlen, η ποσότητα αυτή θα μπορούσε να καλύψει το σύνολο της σημερινής ζήτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το γάλλιο χρησιμοποιείται στην κατασκευή ημιαγωγών, ηλεκτρονικών συστημάτων υψηλών συχνοτήτων, δορυφόρων και αμυντικού εξοπλισμού. Η Κίνα κυριαρχεί σήμερα στην παγκόσμια παραγωγή εξευγενισμένου γαλλίου και έχει ήδη χρησιμοποιήσει περιορισμούς στις εξαγωγές του ως μέσο γεωπολιτικής πίεσης.

Η Handelsblatt επισημαίνει ότι η ελληνική επένδυση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ακριβώς λόγω αυτής της εξάρτησης. Η εμπορική λειτουργία της μονάδας προγραμματίζεται για το 2027, ενώ η πλήρης παραγωγική δυναμικότητα αναμένεται το 2028. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει δεσμευθεί να διαθέσει χρηματοδότηση 90 εκατ. ευρώ, ενώ έχουν ήδη συναφθεί οι πρώτες μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας με διεθνείς πελάτες.

Κατά τη γερμανική εφημερίδα, το σημαντικό πλεονέκτημα της Metlen είναι το καθετοποιημένο παραγωγικό της μοντέλο. Το γάλλιο θα ανακτάται ως παραπροϊόν της υφιστάμενης επεξεργασίας βωξίτη και παραγωγής αλουμίνας, αξιοποιώντας τις βιομηχανικές υποδομές της εταιρείας.

Έτσι, η Ελλάδα δεν θα περιορίζεται στην εξαγωγή ορυκτών πρώτων υλών, αλλά θα συμμετέχει και σε ένα κρίσιμο στάδιο της ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού της βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας.

Τρία ελληνικά έργα στη λίστα των Βρυξελλών

Η προοπτική αυτή δεν εξαντλείται στις Σκουριές και στο γάλλιο. Όπως αναφέρει η Handelsblatt, από τα 46 στρατηγικά έργα κρίσιμων πρώτων υλών που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2026, τα τρία βρίσκονται στην Ελλάδα. Εκτός από το μεταλλείο των Σκουριών, στον κατάλογο περιλαμβάνονται δύο έργα της ElvalHalcor στη Βοιωτία. Το ένα αφορά νέο κέντρο ανακύκλωσης χαλκού, το οποίο προβλέπεται να επεξεργάζεται ετησίως 139.000 τόνους μεταλλικών απορριμμάτων, παράγοντας 117.000 τόνους δευτερογενούς χαλκού υψηλής καθαρότητας.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική, σημειώνει η εφημερίδα, δεν στηρίζεται αποκλειστικά στην εκμετάλλευση νέων κοιτασμάτων. Η ανακύκλωση και η αξιοποίηση υφιστάμενων βιομηχανικών υποδομών αποτελούν εξίσου σημαντικούς πυλώνες για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές.

Η Ελλάδα διαθέτει ήδη μεταλλουργική βιομηχανία πάνω στην οποία μπορούν να αναπτυχθούν τέτοιες δραστηριότητες. Στο δημοσίευμα γίνεται αναφορά και στις έρευνες για την πιθανή αξιοποίηση κοιτασμάτων αντιμονίου στη Χίο. Πρόκειται για μέταλλο που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, σε ειδικά κράματα, επιβραδυντικά φλόγας και ορισμένες τεχνολογίες μπαταριών. Και αυτή η προοπτική, ωστόσο, προκαλεί αντιδράσεις για περιβαλλοντικούς λόγους.

Για τη Handelsblatt, οι επενδύσεις αυτές αναδεικνύουν τον ρόλο που μπορεί να αποκτήσει η Ελλάδα στην ευρωπαϊκή στρατηγική πρώτων υλών. Σε μια συγκυρία κατά την οποία η εξάρτηση από την Κίνα αποτελεί ολοένα μεγαλύτερη οικονομική και γεωπολιτική πρόκληση, η χώρα διαθέτει τόσο ορυκτά αποθέματα όσο και βιομηχανικές υποδομές που μπορούν να συμβάλουν στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της Ευρώπης.