«Siberia 2»: Πώς ο Πούτιν προσπαθεί να «ξεκλειδώσει» τον γιγαντιαίο αγωγό φυσικού αερίου προς Κίνα

Ο Πούτιν έτυχε θερμής υποδοχής κατά την προσγείωση του ρωσικού προεδρικού αεροσκάφους, καθώς νέοι με γαλάζια πουκάμισα που κυμάτιζαν κινεζικές και ρωσικές σημαίες του φώναζαν: «Καλώς ήρθατε, σας καλωσορίζουμε θερμά!». Στο διεθνές αεροδρόμιο του Πεκίνου τον υποδέχτηκε το απόγευμα της Τρίτης (19/5) ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι με το κλίμα να είναι εγκάρδιο.

Πλέον, το ενδιαφέρον στρέφεται στην πολυαναμενόμενη συνάντηση της Τετάρτης με τον Σι, καθώς οι δύο ηγέτες θα επιδιώξουν να σταθεροποιήσουν τις σχέσεις τους, διατηρώντας παράλληλα τους δεσμούς με τις ΗΠΑ, καθώς μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι ο Πούτιν ακολουθεί την επίσκεψη Τραμπ.

Το Κρεμλίνο έχει δηλώσει ότι Πούτιν και Σι σχεδιάζουν να συζητήσουν την οικονομική συνεργασία των δύο χωρών, αλλά και «βασικά διεθνή και περιφερειακά ζητήματα». Η επίσκεψη συμπίπτει με την 25η επέτειο της Σινο-ρωσικής Συνθήκης Φιλίας που υπεγράφη το 2001.

Οι δύο πρόεδροι θα ανταλλάξουν απόψεις για τις διμερείς σχέσεις, τη συνεργασία σε διάφορους τομείς και διεθνή και περιφερειακά ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, σύμφωνα με το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών. Η Κίνα αποτελεί βασικό εμπορικό εταίρο της Ρωσίας, ειδικά μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022. Το Πεκίνο έχει δηλώσει ότι κρατά ουδέτερη στάση στη σύγκρουση, ενώ παράλληλα διατηρεί εμπορικούς δεσμούς με το Κρεμλίνο παρά τις οικονομικές και χρηματοοικονομικές κυρώσεις από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Το μεγάλο ενεργειακό «κόλπο» του Πούτιν

Όπως αποκαλύπτει το Bloomberg, η Μόσχα επιχειρεί να αξιοποιήσει την αβεβαιότητα που προκαλεί η σύγκρουση με το Ιράν και ο κίνδυνος για τα Στενά του Ορμούζ ώστε να ξεμπλοκάρει το γιγαντιαίο project του αγωγού φυσικού αερίου «Power of Siberia 2», που θα συνδέει τη Σιβηρία με την Κίνα μέσω Μογγολίας.

Ο Πούτιν στην πρώτη του επίσκεψη στο εξωτερικό φέτος, βλέπει τον πόλεμο στο Ιράν να του προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να εμβαθύνει τους ενεργειακούς δεσμούς με την Κίνα.

Η Ρωσία ελπίζει ότι η αναταραχή στις αγορές ενέργειας από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα καταστήσει την Κίνα πιο ανοιχτή στις διαπραγματεύσεις για μια σύμβαση για τις τιμές φυσικού αερίου μέσω του αγωγού «Power of Siberia 2», σύμφωνα με άτομα κοντά στην κυβέρνηση. Κινέζοι αξιωματούχοι εξέφρασαν ενδιαφέρον για την επιτάχυνση των συνομιλιών, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει σημειωθεί σαφής πρόοδος, δήλωσε Ρώσος αξιωματούχος.

Το έργο του αγωγού φυσικού αερίου «είναι στην ημερήσια διάταξη και έχουμε δεσμευτεί να το συζητήσουμε σοβαρά», δήλωσε στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα ο βοηθός εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσακόφ: «Πιστεύω ότι αυτό το θέμα θα συζητηθεί λεπτομερώς μεταξύ των ηγετών». Ωστόσο, η πρόοδος σε οποιαδήποτε συμφωνία εξαρτάται από τον Σι και μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστα σημάδια ότι η Ρωσία μπορεί εύκολα να καταλήξει σε συμφωνία από τις συνομιλίες που θα έχουν την Τετάρτη Πούτιν και Σι.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή «ενισχύει τις σχέσεις Ρωσίας-Κίνας ενισχύοντας τον ρόλο της Ρωσίας ως βασικού προμηθευτή πρώτων υλών για την Κίνα», δήλωσε ο Βασίλι Κασίν, ειδικός σε θέματα Κίνας στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών στη Μόσχα. «Η επερχόμενη επίσκεψη του Πούτιν αναμένεται να αντικατοπτρίσει αυτή τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, με το αυξημένο κινεζικό ενδιαφέρον για τη ρωσική συνεργασία στον τομέα της εφοδιαστικής και της ενέργειας».

Η Gazprom υπέβαλε μια πολύ ανταγωνιστική προσφορά για την τιμολόγηση του φυσικού αερίου για τον αγωγό «Power of Siberia 2», ο οποίος θα εκτείνεται στην Κίνα από τη Σιβηρία μέσω Μογγολίας, αν και οι Κινέζοι ομόλογοι δεν έδειξαν προθυμία να προχωρήσουν το έργο, σύμφωνα με άτομο κοντά στον ρωσικό κρατικό ενεργειακό γίγαντα. Στόχος εξακολουθεί να είναι η συμφωνία για την τιμή του φυσικού αερίου έως τον Σεπτέμβριο, δήλωσε το άτομο, ζητώντας να μην κατονομαστεί επειδή το θέμα είναι ιδιωτικό. Το γραφείο Τύπου της Gazprom δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Ενώ το Πεκίνο βλέπει τη Μόσχα ως έναν χρήσιμο εταίρο στην αποδυνάμωση της κυριαρχίας των ΗΠΑ και στην προώθηση της λεγόμενης πολυπολικής παγκόσμιας τάξης, η Κίνα φαίνεται αποφασισμένη να μην ταυτιστεί πολύ στενά με τους κινδύνους του πολέμου του Πούτιν στην Ουκρανία – ειδικά καθώς προσπαθεί να παρουσιαστεί παγκοσμίως ως δύναμη σταθερότητας.

Ο «Power of Siberia 2» είναι το 12% κατανάλωσης φυσικού αερίου στην Κίνα

Η Ρωσία πιέζει εδώ και χρόνια για την κατασκευή του νέου αγωγού προς την Κίνα, με σκοπό την παράδοση φυσικού αερίου αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων στον στενό σύμμαχό της. Ωστόσο, η πρόοδος ήταν αργή εν μέσω δισταγμού στο Πεκίνο.

Καθώς η πολυαναμενόμενη συνάντηση ανάμεσα σε Πούτιν και Σι πλησιάζει, το AFP καταγράφει όσα γνωρίζει για τον γιγαντιαίο αυτό αγωγό:

Η διαδρομή μήκους 2.600 χιλιομέτρων (1.600 μιλίων) θα εκτείνεται από τη χερσόνησο Γιαμάλ στη βόρεια Σιβηρία μέσω της Μογγολίας και θα καταλήγει στην Κίνα. Θα μεταφέρει περίπου 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, που ισοδυναμεί με περίπου το 12% της εκτιμώμενης συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου της Κίνας το 2025.

Κρίσιμο για τη Ρωσία είναι ότι το φυσικό αέριο θα προμηθεύεται από κοιτάσματα που προηγουμένως εξυπηρετούσαν την Ευρώπη, όπου οι εξαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών έχουν καταρρεύσει από τότε που η Μόσχα ξεκίνησε την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022.

Αυτό διαφέρει από τον υπάρχοντα αγωγό «Power of Siberia», που ξεκίνησε το 2019, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει περίπου 38 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από την ανατολική Σιβηρία στη βορειοανατολική Κίνα.

«Για τη Ρωσία, αποτελεί στρατηγική σανίδα σωτηρίας μετά την απώλεια του μεγαλύτερου μέρους της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου», δήλωσε ο Αλεξάντερ Κορόλεφ, πολιτικός επιστήμονας στο UNSW του Σίδνεϋ στην Αυστραλία.

«Για την Κίνα, ο αγωγός αφορά την ενεργειακή ασφάλεια και μόχλευση, και λιγότερο την εξάρτηση. Διαφοροποιεί την προσφορά μακριά από τα θαλάσσια σημεία συμφόρησης», είπε.

Το «δεν θα πεθάνουμε κιόλας αν δεν γίνει»

Ο «Power of Siberia 2» ακούστηκε για πρώτη φορά από τον Πούτιν το 2006, όταν βρισκόταν ακόμη σε ισχύ ο πρώτος αγωγός. Το Πεκίνο έχει πει ελάχιστα για το δεύτερο αγωγό και η κατασκευή του δεν έχει ξεκινήσει. Η ρωσική κρατική εταιρεία Gazprom ανακοίνωσε πέρυσι ότι υπέγραψε μια νομικά δεσμευτική 30ετή συμφωνία προμήθειας με την Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Κίνας (CNPC) η οποία θα υποστηρίξει τον αγωγό. Αλλά οι λεπτομέρειες ήταν ελάχιστες, συμπεριλαμβανομένου του κρίσιμου ζητήματος της τιμής.

Σε ανακοίνωσή του εκείνη την εποχή, το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας ανέφερε μόνο ότι ο Σι και ο Πούτιν είχαν υπογράψει «πάνω από 20 διμερή έγγραφα συνεργασίας» σε τομείς όπως η ενέργεια, η αεροδιαστημική, η τεχνητή νοημοσύνη και η γεωργία, χωρίς να αναφέρει την «Power of Siberia 2».

Η στάση της Κίνας απέναντι στο έργο επί χρόνια ήταν «θα είμαστε ευχαριστημένοι αν συμβεί, αν όχι… δεν θα πεθάνουμε κιόλας», δήλωσε ο Αλεξέι Γκρόμοφ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Ενέργειας και Χρηματοοικονομικών με έδρα τη Ρωσία.

Η αλλαγή δεδομένων μέσω Ορμούζ

Η Ρωσία ελπίζει να εκμεταλλευτεί την ενεργειακή αστάθεια που προκλήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για να δώσει ώθηση στο έργο. «Η τρέχουσα κρίση θα μπορούσε να αυξήσει τις πιθανότητες κατασκευής του αγωγού «Power of Siberia 2», δήλωσε η Νατάσα Κουρτ, λέκτορας διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας στο King’s College London.

«Ο πρώτος αγωγός Power of Siberia χρειάστηκε περίπου 20 χρόνια ή και περισσότερο για να υλοποιηθεί και οι Κινέζοι κάνουν σκληρές συμφωνίες στην τιμή. Σε αυτόν τον δεύτερο αγωγό η ιστορία δεν θα είναι διαφορετική, όλα τα χαρτιά θα είναι στα χέρια της Κίνας», είπε.

Η θετική… ενέργεια στις σχέσεις Κίνας – Ρωσίας

Εν τω μεταξύ, οι αναλυτές αποδίδουν μέρος της διστακτικότητας της Κίνας στην επιθυμία του Πεκίνου να εξισορροπήσει τις εισαγωγές ενέργειας από διαφορετικούς προμηθευτές και να μην εξαρτάται υπερβολικά από μία μόνο πηγή. Ωστόσο, από τότε που η Δύση επέβαλε κυρώσεις στη Ρωσία για την εισβολή της στην Ουκρανία και μείωσε τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας, η Κίνα αγόρασε πετρέλαιο σε μειωμένες τιμές από τον βασικό της σύμμαχο.

Όσον αφορά το φυσικό αέριο, η Κίνα εισήγαγε 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια από τη Ρωσία κατά τους πρώτους τρεις μήνες του τρέχοντος έτους, τριπλάσια αύξηση σε σχέση με την ίδια περίοδο το 2022, σύμφωνα με στοιχεία των κινεζικών τελωνείων.

Οι πωλήσεις ρωσικής ενέργειας είναι το «πιο σταθερό» μέρος μιας πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής σχέσης που έχει ανθίσει μεταξύ των δύο χωρών τα τελευταία χρόνια, δήλωσε ο Κορόλεφ.

Εάν ολοκληρωθεί, ο «Power of Siberia 2» θα εμβαθύνει αυτή την αλληλεξάρτηση, ενώ παράλληλα θα σηματοδοτεί ότι η Ρωσία «…δεν είναι απομονωμένη και μπορεί ακόμα να εκτελέσει μεγάλα έργα υποδομής», πρόσθεσε.