Με αιχμή τη στρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου, ο υπουργός Άμυνας της Τουρκιάς Γιασάρ Γκιουλέρ επανέφερε τις τουρκικές διεκδικήσεις, την ώρα που η Άγκυρα επιχειρεί να κατοχυρώσει νομοθετικά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας, κατά την διάρκεια επιθεώρησης στην 9η Διοίκηση Συνοριακής Ταξιαρχίας στην Αδριανούπολη κατηγόρησε την Ελλάδα για στρατιωτικοποίηση νησιών που σύμφωνα με την τουρκική θέση θα έπρεπε να διατηρούν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς. Όπως ανέφερε, τέτοιες κινήσεις «δεν συνάδουν με τις σχέσεις καλής γειτονίας, το πνεύμα της συμμαχίας και το διεθνές δίκαιο».
Ο Γιασάρ Γκιουλέρ προχώρησε ακόμη περισσότερο, προειδοποιώντας ότι η Τουρκία δεν θα παραμείνει αδιάφορη απέναντι σε πρωτοβουλίες που, όπως είπε, πλήττουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα και την ασφάλειά της. Τόνισε δε ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν «τη δύναμη και την αποφασιστικότητα» να εξουδετερώσουν κάθε απειλή.
Άμεση ήταν η ελληνική απάντηση μέσω πηγών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας τονίζοντας πώς δηλώσεις που αναπαράγουν αβάσιμες και έωλες νομικά θέσεις δεν ενισχύουν την περιφερειακή ασφάλεια, ούτε υπηρετούν τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διατηρούν αδιάλειπτα υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας και αποτρεπτικής ισχύος, προασπίζοντας με συνέπεια την εθνική κυριαρχία και την εθνική ασφάλεια», υπογραμμίζουν οι ίδιες πηγές.
Η Αθήνα υπογραμμίζει ότι οι ελληνικές θέσεις βασίζονται αποκλειστικά στο Διεθνές Δίκαιο και στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, απορρίπτοντας κάθε αναθεωρητική προσέγγιση.
«Δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα»
Η ελληνική πλευρά αντέδρασε άμεσα στις νέες τουρκικές τοποθετήσεις. Πηγές του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας υπογράμμισαν ότι η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με πλήρη προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και δεν αποδέχεται αυθαίρετες ερμηνείες που επιχειρούν να μετατραπούν σε πολιτικά τετελεσμένα.
Το μήνυμα της Αθήνας είναι σαφές πώς οποιαδήποτε μονομερής τουρκική ενέργεια ή εσωτερική νομοθετική πρωτοβουλία δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Η ελληνική πλευρά έχει καταστήσει σαφείς στην Άγκυρα τις ανησυχίες της και ότι τέτοιες κινήσεις δεν συμβάλουν στο κλίμα των ήρεμων νερών. Σε κάθε περίπτωση αρμόδιες πηγές τόνισαν ότι η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη και έχουν λειτουργήσει οι δίαυλοι επικοινωνίας.
Η Αθήνα ωστόσο έχει διαμορφώνει απαντήσεις για όλα τα πιθανά σενάρια.
Η κυβέρνηση τονίζει παράλληλα ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε ισχυρή διπλωματική θέση, τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στους διεθνείς οργανισμούς, ενώ έχει ήδη προχωρήσει σε ενημέρωση συμμάχων και εταίρων για τις τουρκικές κινήσεις.
Η θεσμική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Στο επίκεντρο βρίσκεται το υπό συζήτηση τουρκικό νομοσχέδιο για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα». Σύμφωνα με πληροφορίες και διαρροές από τουρκικά μέσα ενημέρωσης, το νομοσχέδιο φιλοδοξεί να μετατρέψει τη στρατηγική αυτή σε επίσημο κρατικό δόγμα.
Εφόσον εγκριθεί από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση, θα κωδικοποιεί τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Τούρκοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι το νομοσχέδιο θα περιλαμβάνει νέες αρμοδιότητες και δικαιοδοσίες για την Άγκυρα, ενώ γίνεται λόγος ακόμη και για «στρατηγικές εκπλήξεις». Ο αρθρογράφος της Hurriyet, Νεντίμ Σενέρ, ανέφερε ότι το κείμενο έχει προετοιμαστεί ύστερα από εκτεταμένη μελέτη ειδικών και εξετάζει όλα τα πιθανά σενάρια «από το Διάστημα έως τον βυθό της θάλασσας».
Ο φόβος για νέο κύκλο έντασης
Η επαναφορά της επιθετικής ρητορικής από την τουρκική πλευρά ενισχύει τους φόβους για ένα δύσκολο καλοκαίρι στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Κυβερνητικά στελέχη στην Αθήνα ξεκαθαρίζουν ότι η Ελλάδα παραμένει υπέρ του διαλόγου, αλλά δεν πρόκειται να συζητήσει ζητήματα εθνικής κυριαρχίας.
Παράλληλα, η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να διατηρήσει την πολιτική των «ήρεμων νερών», αποφεύγοντας κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κλιμάκωση.
Ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία αφορά τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες», δηλαδή τη διαχρονική προσπάθεια της Τουρκίας να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση ενόψει πιθανών μελλοντικών εξελίξεων σχετικά με τα χωρικά ύδατα και τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το ερώτημα που πλέον κυριαρχεί είναι αν το κλίμα αποκλιμάκωσης των τελευταίων μηνών μπορεί να διατηρηθεί ή αν το Αιγαίο εισέρχεται ξανά σε μια περίοδο αυξημένης έντασης και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
